Inentingen In het Amerikaanse Pennsylvania woedt een mazelenepidemie. De vaccinatiegraad in Nederland ligt lager dan in die staat. „De kans is vrij groot dat in de Nederlandse Biblebelt de mazelen uitbreken”, zegt het RIVM.
Een baby krijgt een BMR-vaccinatie bij de GGD.
Bijna de helft van de Nederlandse bevolking woont in een gemeente waar de vaccinatiegraad tegen mazelen onder jonge kinderen lager is dan in Pennsylvania. Deze Amerikaanse staat kampt met een mazelenepidemie, die al aan zes mensen het leven heeft gekost – onder wie twee baby’s. Ook belandden sinds de uitbraak eind april honderden mensen in het ziekenhuis.
In Pennsylvania is van de kinderen tot en met twee jaar oud 88,9 procent gevaccineerd met de BMR-prik, die behalve tegen mazelen beschermt tegen bof en rode hond. Dat is onder de norm van 95 procent die de Wereldgezondheidsorganisatie WHO adviseert voor de zeer besmettelijke infectieziekte. Nederland haalt de geadviseerde vaccinatiegraad ook niet: die ligt voor de BMR-prik ongeveer op 88 procent.
In 117 Nederlandse gemeenten, een derde van het totaal, ligt de graad onder het gemiddelde in Pennsylvania (88,9 procent). In ruim een kwart van de gemeenten is de vaccinatiegraad zelfs lager dan het Nederlandse gemiddelde (88,1 procent). Het laagst wordt gescoord in de orthodox-protestantse bijbelgordel, in gemeenten zoals Neder-Betuwe, Urk en Barneveld, waar de graad traditioneel laag ligt. Afgelopen jaren werden ook in de grote steden kinderen minder gevaccineerd dan het landelijke gemiddelde.
„De kans is vrij groot dat in de Nederlandse Biblebelt de mazelen uitbreken”, zegt Jeanne-Marie Hament, Programma Manager Rijksvaccinatieprogramma van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. „Daarop zullen we voorbereid moeten zijn.” Wanneer niet-gevaccineerde kinderen uit de bijbelgordel naar het voortgezet onderwijs gaan, komen ze in aanraking met een veel grotere groep kinderen. Hament: „Dan is de kans ook groter dat daar een besmet kind tussen zit.”
In Pennsylvania, aan de Amerikaanse oostkust, woedt de mazelenuitbraak het hevigst onder de amish, een christelijke geloofsgemeenschap waarbinnen kinderen vaker niet dan wel worden gevaccineerd. „Er bestaan overeenkomsten tussen Nederland en de Amerikaanse oostkust”, stelt Hament: „Gebieden met een grote bevolkingsdichtheid en orthodox-religieuze groepen die terughoudend zijn met vaccineren.”
Verschillen ziet Hament ook, vooral in hoe de overheid omgaat met vaccinatieprogramma’s. In de VS is de minister van Volksgezondheid, Robert F. Kennedy, een geharnaste antivaxer. Hament: „In Nederland heeft het kabinet in het coalitieakkoord maatregelen aangekondigd om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen.”
Hoewel de vaccinatiegraad afgelopen jaar niet is gedaald, lag die sinds 1988 (90,9 procent) niet zo laag. De daling van afgelopen jaren werd vooral ingezet in grote steden. En stadswijken verschillen sterk, bleek uit een analyse van NRC. De mazelenuitbraak van vorig jaar, volgens Hament met vijfhonderd besmettingen „een zorgwekkend piekjaar”, deed zich voor in de grote steden.
De omvang van de epidemie bleef beperkt. „Doordat de volwassenen om de kinderen heen goed werden gevaccineerd en een beschermende deken vormden om de besmettingshaarden”, legt Hament uit. Deze ‘kuddebescherming’ is alleen mogelijk als binnen een bevolking voldoende mensen werden gevaccineerd. Het kabinet wil de vaccinatiegraad verhogen met een „wijk- en doelgroepgerichte aanpak”, constateert Hament: „Al moet nog blijken hoe die er precies gaat uitzien.”
Bij zo’n aanpak per wijk praten bijvoorbeeld vertrouwenspersonen met ouders die twijfelen over het vaccineren van hun kinderen. Zo proberen gemeenten als Amsterdam, Den Haag en Utrecht de vaccinatiegraad omhoog te krijgen. Dit gebeurt nog niet lang genoeg om terug te kunnen zien in de resultaten.
Organisaties voor jeugdgezondheidszorg werken intussen aan manieren om vaccineren laagdrempeliger te maken. „Bijvoorbeeld met inloopspreekuren voor ouders”, zegt Hament. „We zijn door de eerdere mazelenuitbraken nog alerter geworden. Ook de uitbraak in de VS is weer een waarschuwing.”
Om de Verenigde Staten te kunnen vergelijken met Nederland, is gekozen voor de vaccinatiegraad onder kinderen tot en met twee jaar oud in 2024. Zowel het Amerikaanse Centrum voor ziektebestrijding en -preventie (CDC) als het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) publiceert de vaccinatiegraaddata van deze groep.
Voor de in Nederland geregistreerde vaccinatiegraad geldt dat die sinds 2022 lager ligt dan de werkelijke graad, omdat anonieme vaccinaties niet kunnen worden meegeteld voor de vaccinatiegraad.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie