Voordat het Britse tijdschrift The New European zichzelf in 2025 omdoopte tot The New World, kwam het met een speciale editie: „Negen jaar na referendum; complete lijst Brexit-verworvenheden”. Daaronder stond nul tekst. Volgens de redactie – geleid door Bremainer Alastair Campbell, Tony Blairs oud-woordvoerder – wáren er geen verworvenheden. Binnenin duidde ze over zes pagina’s alle negatieve gevolgen van Brexit.
Het zijn niet langer alleen Bremainers die denken dat Brexit een mislukking is. Volgens een recente peiling wil 59 procent van de Britten weer bij de Europese Unie. Dat de Britse premier een nationaal debat aanzwengelt over Brexit, met alle opties op tafel inclusief nieuw EU-lidmaatschap, is dus niet vreemd. Toch is de kans dat het Verenigd Koninkrijk weer toetreedt miniem. Zeg nooit nooit, in deze turbulente wereld vol U-turns en bizarre wendingen, maar zelfs de kans op een semi-lidmaatschap, zoals de Noren hebben, is klein.
Waarom? Omdat de Britten niet kunnen accepteren dat zij zich net als iedereen aan de Europese regels moeten houden. Zelfs Remainers blijven zeggen dat een harde Brexit vermeden had kunnen worden als de EU hun destijds een ‘bespoke deal’ had geboden. Een deal waarbij het VK zou meedraaien op de interne markt, zonder zich aan fundamentele regels te houden die voor alle deelnemers gelden. Als je uitlegt waarom dat niet kan – als niet-EU-landen alle goodies van de EU krijgen zonder de regels van vrij verkeer of uitspraken van het Europese Hof te accepteren, willen alle EU-landen er morgen ook uit en is de EU kapot – kijken ze je glazig aan. Het Europese belang heeft de Britten nooit wezenlijk geïnteresseerd. Ze deden sinds de jaren negentig aan steeds minder dingen mee in Europa, omdat het ze niet aanstond. Daarom was Brexit uiteindelijk onvermijdelijk.
Sinds Brexit is het Britse bbp met 6-8 procent gedaald. Export naar de EU slonk 12 procent, import uit de EU 18 procent. Dat veel Britten nu denken dat een zachtere Brexit of geen Brexit toch beter is, is begrijpelijk. Premier Starmer begon daarom gesprekken met Brussel, om de klap te verzachten – de reset. Doel: voorzichtig deelakkoordjes sluiten. Maar alles strandt op principieel Brits onvermogen om te accepteren dat meeprofiteren van de clubvoordelen betekent dat je contributie moet betalen (zoals Noren en Zwitsers doen, die de lusten hebben èn de lasten) en je je onderwerpt aan regels waarover je niet meebeslist. Zo strandde een fytosanitaire regeling om Britse landbouwproducten makkelijker de Europese markt op te krijgen op de Britse weigering om EU-regels en EU-rechtspraak bij geschillen te accepteren, ook al spelen die geschillen op de interne markt. Ook willen de Britten dat hun wapenindustrie een soort EU-status krijgt, zodat die meeprofiteert van een „koop Europees”-regeling en EU-subsidie kan krijgen. De EU kan hen dat niet gunnen: als buitenstaanders een betere deal krijgen dan lidstaten, willen alle lidstaten een exit.
Als EU-lid heeft het VK eindeloos uitzonderingen bedongen: korting op de contributie, geen euro, geen Schengen, geen justitiesamenwerking. Zoveel coulantie krijgen ze niet weer, in een tijd waarin regeringen veel meer op hun strepen staan. Daarbij is er na Brexit meer Europa gekomen, met wetgeving (zoals over AI) die Londen verafschuwt. Dat de financiële sector in Londen stevig Europees toezicht accepteert, is ondenkbaar. En wat als het onbarmhartige Nederlandse plan het haalt om nieuwe lidstaten geen vetorecht te geven? Geldt dat dan voor Oekraïne, maar niet voor het VK?
66,2 procent van de EU-burgers steunt een Breturn. Maar zolang de Britse houding tegenover Europa zo liefdeloos blijft, wordt dat lastig. Ooit een Britse premier iets aardigs horen zeggen over Europese waarden, de Europese gedachte, solidariteit?
En, ten slotte, Europese regeringen zijn het Britse gezigzag een beetje moe. Conservatieven noch Reform UK staan achter een reset. Begint het hele gesodemieter straks van voren af aan? In 1974, meteen na de Britse toetreding tot wat toen nog de EEG heette, eiste Londen alweer een betere deal. In 1975 kwam er een referendum over het lidmaatschap. In een tijd waarin Europa van alle kanten wordt bedreigd en de rijen moet sluiten, is dat zonder de Britten al moeilijk genoeg.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie