De Europese Commissie presenteerde donderdag de langverwachte EU KIDS Act. Onder het voorstel mogen kinderen pas vanaf 13 jaar op sociale media zitten. De naleving daarvan wordt onder meer met leeftijdsverificatiediensten gecontroleerd. Daardoor raakt de wet iedereen. Met die minimumleeftijd – en andere aangescherpte regels – wil de Commissie sociale media veiliger maken voor kinderen.
De Europese Commissie presenteerde donderdag de langverwachte EU KIDS Act. Onder het voorstel mogen kinderen pas vanaf 13 jaar op sociale media zitten. De naleving daarvan wordt onder meer met leeftijdsverificatiediensten gecontroleerd. Daardoor raakt de wet iedereen. Met die minimumleeftijd – en andere aangescherpte regels – wil de Commissie sociale media veiliger maken voor kinderen.De EU KIDS Act richt zich vooral op sociale media, maar is daartoe niet beperkt. Ook videoplatforms zoals YouTube, appwinkels en games vallen onder de KIDS Act.
Voor videoplatforms geldt ook een uitzondering op die minimumleeftijd van 13 jaar. Kinderen van 3 tot 13 jaar mogen met toestemming van hun ouders 'kindvriendelijke' versies van de videoplatforms gebruiken.
De redenen voor de EU KIDS Act zijn al lang en breed bekend. Kinderen brengen dagelijks uren achter een scherm door. Dat kan leiden tot slaapproblemen en hangt samen met angst en somberheid. Op sociale media lopen kinderen daarnaast het risico om slachtoffer te worden van cyberpesten. Nu weten we wat de Commissie er concreet aan wil doen.
De belangrijkste maatregel is een minimumleeftijd voor sociale media. De Commissie stelt die vast op 13 jaar. Zo'n minimumleeftijd is niet nieuw: Australië was in 2025 het eerste democratische land dat een minimumleeftijd instelde voor sociale media.
Er zijn wel wat verschillen met Australië. In dat land is de minimumleeftijd 16 jaar en gaat het om een harde grens. De dag voor je 16e verjaardag mag je niets, een dag later mag je alles. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, zegt dat de Commissie bewust heeft gekozen voor een meer geleidelijke overgang.
Dit betekent dat kinderen na hun 13e nog steeds niet de vrije hand krijgen om alles te doen op sociale media. Ze krijgen volgens het plan niet eens een eigen account, maar een 'miniaccount' via het account van een ouder of voogd. Ze moeten dus via het account van die ouder inloggen en krijgen daarbij bepaalde beperkingen.
Vreemden mogen bijvoorbeeld geen berichten sturen naar die kinderaccounts en de kinderen mogen maar een uur per dag op sociale media zitten. Ouders mogen die schermtijd ook verminderen of bepalen dat ze maar op bepaalde momenten van de dag op sociale media mogen zitten.
Kinderen behouden wel privacy, zegt de Commissie. Ouders zien wel met wie hun kind chat, maar niet wat hun kind in die chat zegt.
Als ze dan eenmaal 15 jaar oud zijn en hun eigen account mogen aanmaken, worden kinderen nog niet helemaal losgelaten. Bigtechbedrijven moeten er namelijk voor zorgen dat hun platforms veilig zijn voor kinderen en dit ook zelf bewijzen.
De Commissie draait hiermee de bewijslast om. Op dit moment moeten sociale media er onder de Digital Services Act al voor zorgen dat hun diensten niet schadelijk zijn voor kinderen. De Commissie kan echter pas ingrijpen als ze vindt dat de bedrijven hier niet aan voldoen. De Commissie heeft hiervoor bepaalde richtlijnen opgesteld, maar bedrijven passen die te langzaam toe, zegt Von der Leyen.
Met de EU KIDS Act worden die richtlijnen in de wet verankerd en moeten bedrijven in rapporten actief aantonen hoe ze hieraan voldoen. Sociale media mogen bijvoorbeeld geen verslavende technieken zoals oneindig scrollen gebruiken of streaks die gebruikers opbouwen als ze een bepaald aantal dagen achter elkaar inloggen.
Aanbevelingssystemen mogen gebruikers ook niet richting schadelijke 'rabbitholes' duwen, waardoor ze veel schadelijke content te zien krijgen. Apps mogen ook geen 'schoonheidsfilters' toepassen.
De KIDS Act heeft ook specifieke eisen voor AI-chatbots, vooral 'AI-companions' zoals Replika. Deze chatbots doen zich meer voor als een 'vriend' dan chatbots zoals ChatGPT of Gemini dat doen.
Afbeeldingen van Replika via de Android-appwinkel
De Commissie denkt dat AI-companions wel voordelen kunnen hebben, zoals het verminderen van depressieve klachten bij gebruikers. Toch vreest de Commissie dat jongere gebruikers te veel gaan leunen op die digitale metgezellen. Daarom mogen ze niet 'te menselijk' overkomen en mogen ze ook niet standaard de gepreksgeschiedenis bewaren om hier later op terug te komen.
AI-diensten binnen andere platforms, zoals My AI in Snapchat of in games, mogen ook niet standaard aan staan. Kinderen moeten bewust zoeken naar zulke diensten.
Voldoen platforms niet aan deze eisen? Dan mogen ze hun diensten niet aanbieden aan kinderen, zegt Von der Leyen. De Commissie wil bedrijven die zich niet houden aan de EU KIDS Act ook sneller kunnen aanpakken. EU-onderzoeken kunnen vaak maanden tot jaren duren: KIDS-onderzoeken moeten binnen 90 dagen klaar zijn.
Dit plan vereist natuurlijk twee belangrijke elementen: een leeftijdsverificatiesysteem en een manier om te controleren of de ouder of voogd daadwerkelijk bij een kind hoort. De Commissie benadrukt dat zo'n leeftijdsverificatiesysteem niet is bedoeld om alle EU-burgers te kunnen controleren.
Platforms moeten daarom gebruikmaken van de EU-oplossing voor leeftijdsverificatie. Die oplossing is niet één app, maar een soort kader dat lidstaten of bedrijven kunnen gebruiken om zelf verificatieapps in te zetten. Het kan gaan om een losse app of om een onderdeel van bijvoorbeeld een digitale identiteitswallet.
Gebruikers kunnen met die app aantonen dat ze een bepaalde leeftijd hebben, bijvoorbeeld 18 jaar of ouder. De app deelt dan geen naam, precieze leeftijd of andere persoonsgegevens met het sociale medium, maar geeft alleen antwoord op de vraag of een gebruiker minstens 13, 15 of 18 jaar oud is.
Voor volwassenen is zo'n verificatieapp makkelijk te regelen. Iedere volwassene heeft wel een paspoort, ID-kaart of bankrekening waarmee hij of zij kan aantonen 18 jaar of ouder te zijn. Bij kinderen ligt dit anders.
Lidstaten moeten daarom zelf één methode beschikbaar stellen waarmee kinderen hun leeftijd kunnen aantonen. Een hoge EU-functionaris legt aan Tweakers uit dat bijvoorbeeld een school of arts een kind een digitaal token kan geven. Daarmee kan het kind aantonen in welke leeftijdscategorie het valt.
De functionaris vergelijkt dit systeem met de QR-codes uit de coronatijd, waarmee mensen konden aantonen dat ze geen corona hadden en zo bijvoorbeeld naar festivals mochten. Die code liet alleen zien of er wel of geen coronabesmetting was, maar deelde verder niets over de identiteit van de persoon. "Hier is de logica hetzelfde."
Deze noodzaak tot leeftijdsverificatie betekent ook niet dat iedereen nu massaal leeftijdschecks moet ondergaan. Veel volwassenen hebben al jaren accounts op sociale media. Als een account 18 jaar geleden is opgericht, mag een platform er dus van uitgaan dat de gebruiker volwassen is. Dit geldt ook voor accounts waaraan een creditcard is gekoppeld. Voor een creditcard moet je in de EU ook vaak 18 jaar oud zijn.
De Commissie is wat minder duidelijk over hoe ouders of voogden moeten aantonen dat zij bij een kind horen. Platforms moeten volgens de wettekst 'redelijke inspanningen' verrichten om te verifiëren of een ouder bij een kind hoort. Lidstaten moeten ook 'publiek toegankelijke databases' opzetten waarin providers kunnen zien welke kinderen bij welke ouders of voogden horen. Hoe dit er in de praktijk uit gaat zien, is echter niet meteen helder.
Het is ook niet duidelijk hoe fraudegevoelig het systeem is. Stel dat een kind van een school een token krijgt waarmee hij of zij kan aantonen 15 jaar te zijn. Zo'n token is per definitie anoniem: waarom zou dat kind het dan niet met jongere klasgenoten delen?
Toen Tweakers dit aan de EU-functionaris vroeg, erkende hij dat 'slimme kinderen' het systeem zullen omzeilen. "Er zit ook een acceptabele foutmarge in het plan, zeker in de beginjaren. Ons doel is niet om een volledige controle te hebben over alle gebruikers, maar om een cultuurverandering te creëren bij kinderen, volwassenen én platforms."
Von der Leyen waarschuwde in juli al dat het plan niet feilloos zou zijn en dat veranderingen tijd nodig hebben. Daarmee reageert de Commissie ook al deels op kritiek op de Australische minimumleeftijd.
Drie maanden na invoering van het Australische verbod bleek dat 81,5 procent van de kinderen nog steeds de verboden sociale media gebruikten: 4,4 procentpunt minder dan voor de minimumleeftijd. Australië heeft geen universeel leeftijdsverificatiesysteem, terwijl de EU daar nu wel aan werkt.
Die EU-oplossing voor leeftijdsverificatie is ook nog niet helemaal klaar. De Commissie verwacht dat lidstaten eind dit jaar hun apps klaar hebben. Mocht dat niet lukken, dan is dat nog geen probleem. De EU KIDS Act is namelijk nog maar een voorstel. Het Europees Parlement en de afzonderlijke lidstaten moeten het plan nog goedkeuren.
Het voordeel is dat vrijwel alle lidstaten en het Parlement voor een minimumleeftijd zijn, al verschillen ze wel in de details. Het ene land wil bijvoorbeeld een hogere minimumleeftijd. De vraag is dan ook waarover overeenstemming kan worden bereikt.
Want die overeenstemming is ook een belangrijke reden waarom de Commissie met het plan komt. De EU heeft graag één interne digitale markt, waarin de regels dus niet te veel per lidstaat verschillen. Anders is het voor techbedrijven namelijk lastig om voor 'de EU' diensten te ontwikkelen. De EU vreest daardoor minder aantrekkelijk te worden voor bigtechbedrijven. Ook wil ze niet dat kinderen in het ene land beter beschermd worden dan kinderen in het andere.
Het is niet bekend wanneer de EU KIDS Act naar verwachting in werking treedt. De Commissie zegt dat het 'essentieel is' dat de wet snel aangenomen wordt. De hoge EU-functionaris verwacht dat de wet in 8 tot 12 maanden is aangenomen, waarna bedrijven nog een periode krijgen om aan de wet te voldoen. Daarmee lijkt het erop dat de EU KIDS Act op zijn vroegst in 2028 van kracht is.
Redactie: Hayte Hugo • Eindredactie: Monique van den Boomen • Headerafbeelding: smartboy10 / Getty Images
Source: Tweakers.net