De Canadese premier Mark Carney pleitte in een toespraak voor het Europees Parlement voor een ‘nieuwe alliantie’ met Europa. Zo’n nauwere samenwerking moet de soevereiniteit van beide partners beschermen – een van de vele impliciete verwijzingen naar Canada’s buurland.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
‘We verwelkomen dit voorstel’, zei Carney donderdag in Straatsburg tegen Ursula von der Leyen, die Canada een dag eerder had uitgenodigd buitengewoon lid van de EU te worden. Geen enkel ander land ter wereld geniet deze status, die inhoudelijk niet nader is gedefinieerd.
Een paar uur later waarschuwde Donald Trump zo’n verbintenis tussen zijn buurland en de EU op te vatten als een vijandige daad, waarna hij de landen het inmiddels vertrouwde dreigement ‘heel serieuze invoertarieven of een handelsstop’ oplegde.
Maar Carney reageerde zoals hij al ruim een jaar op Trump reageert: niet. Althans, niet publiekelijk. Zonder Canada’s buurland bij naam te noemen rolde Carney in Straatsburg een verhaal uit over de ‘gemeenschappelijke waarden en complementaire krachten’ van Canada en de EU. En hoe een ‘nieuwe alliantie’ zal leiden tot ‘collectieve veerkracht’ en ‘wederzijds voordeel’, zodat beide partners in staat zullen zijn ‘onze levens te leiden zoals we dat zelf kiezen’.
‘Dit is een woeste storm’, zei hij. ‘Een enkele boom zal misschien omvallen, maar het bos niet. Onze wortels zijn verstrengeld. Wij versterken elkaar.’
De Canadese premier werd in Straatsburg begroet met een op gezichten afleesbaar enthousiasme, omhelzingen en tal van selfieverzoeken van volksvertegenwoordigers. De fractievoorzitter van de Europese Groenen, de Duitse Terry Reintke, was voor de gelegenheid zelfs in een Canadees ijshockeytenue verschenen. Parlementsvoorzitter Roberta Metsola leidde Carney in met herinneringen aan de Canadese inzet tijdens beide Wereldoorlogen van de vorige eeuw.
Carney kreeg veel applaus, al was in de zaal ook iemand die duidelijk hoorbaar ‘USA, USA’ scandeerde tijdens zijn eerste zinnen. Maar ook afgezien daarvan waren de impliciete verwijzingen naar Trump en de metamorfose van de VS van vriend naar onvoorspelbare grootmacht alomtegenwoordig in Carneys rede. Zo verzekerde hij de Europeanen dat Canada ‘geen mooiweerbondgenoot’ is en niet ‘uit is op een zero sum game’.
Canada en Europa zullen geen macht zoeken om ‘anderen te overheersen’. Wat hij niet wil worden, is een ‘rivaal van de grootmachten, maar dan met betere manieren’. De samenwerking draait wat hem betreft om soevereiniteit, territoriale integriteit, democratie en open markten. Als voorzet voor wat daarvoor nodig is, afgezien van ‘voedsel, brandstof en defensie’, noemde Carney veilige toegang tot AI, halfgeleiders, strategische grondstoffen, betalingssystemen, technologie voor schone energie, vaccins en satellietcommunicatie.
In zijn verdere visie op de samenwerking legde Carney de nadruk op defensietechnologie, energie (hij beloofde Europa ‘betrouwbare toevoer’ van lng en waterstof ‘op grote schaal’) en strategische grondstoffen (‘Canada heeft er 34, waaronder de tien belangrijkste voor de energietransitie’). Ook stelde hij voor te onderzoeken of Canada en de EU hun betalingssystemen kunnen integreren.
Verder kondigde Carney aan dat Canada toetreedt tot het Europese studentenuitwisselingsprogramma Erasmus Plus ‘om duurzame banden op te bouwen die onze alliantie in de toekomst in stand houden’ – ook hier zit al dan niet onbedoeld een verwijzing in naar de veranderende rol van de VS, die dit soort uitwisselingsprogramma’s met Europa na de Tweede Wereldoorlog op grote schaal opzette.
Source: Volkskrant