Gasvoorraad Het kabinet verlaagt officieel de doelstelling voor de gasopslag voor de winter. Die hoeft straks niet meer voor 80 procent gevuld te zijn, maar ‘slechts’ voor 64 procent.
De Gate-terminal op de Maasvlakte in Rotterdam waar vloeibaar aardgas (lng) door tankers wordt gelost en opgeslagen.
Zo kun je óók een doelstelling halen: door die af te zwakken.
Het kabinet heeft besloten de zogeheten vuldoelstelling voor de gasopslag in Nederland voor de winter te verlagen van 80 naar 64 procent. Gezien de huidige lage vulgraad is de doelstelling realistischer en makkelijker te verwezenlijken, maar het besluit roept wel een vraag op: is er straks genoeg gas?
Minister Stientje van Veldhoven (D66, Klimaat en Groene Groei) maakte de nieuwe doelstelling vanmiddag bekend in een Kamerbrief. Ze schrijft dat er „voldoende bronnen” zijn voor de levering van gas deze winter naast de Nederlandse gasopslag, verwijzend naar binnenlandse gasproductie en de import van lng (vloeibaar gemaakt gas) via tankerschepen. Volgens Van Veldhoven hebben de energieleveranciers haar verzekerd dat zij „voldoende voorbereid zijn op de winter om te kunnen voldoen aan hun leveringsverplichtingen”.
Begin september was de wintervoorraad voor 51 procent gevuld, maar het vulseizoen loopt nog tot november. Vooral Energie Beheer Nederland, waarvan de Nederlandse staat de enige aandeelhouder is, neemt het vullen voor zijn rekening. Het is voor het bedrijfsleven niet aantrekkelijk de gasvoorraden aan te vullen door de stijging van de gasprijzen sinds Israël en de VS de oorlog tegen Iran begonnen.
„De nieuwe doelstelling is realistisch, in die zin dat we de 80-procent doelstelling niet zouden halen”, zegt René Peters, directeur gastechnologie bij onderzoeksinstituut TNO. Maar de lage gasvoorraden in de winter kunnen wel degelijk een probleem veroorzaken, vreest hij.
In haar brief schrijft Van Veldhoven dat de Oekraïnecrisis heeft geleerd „dat lng op relatief korte termijn veel kan bijdragen aan gasleveringszekerheid”. Ze verwijst bovendien naar de vernieuwde „importcapaciteit” in Europa. Nadat een eind kwam aan de levering van Russisch gas door de grootschalige invasie in Oekraïne, werd in een paar maanden tijd in de Groningse Eemshaven een nieuwe drijvende lng-terminal gebouwd. Ook werd de bestaande Gate terminal in Rotterdam uitgebreid met een extra opslagtank.
Toch kan lng niet alle problemen oplossen, zegt Peters. „Onze lng-importterminals hebben een beperkte capaciteit, die niet genoeg is om in de winter te voldoen aan een piekvraag. Dan moet je gas uit de berging halen, maar die zijn niet genoeg gevuld.”
Een andere serieuze optie is gas uit het buitenland halen, zegt hij. Vooral Engeland en België komen daarvoor in aanmerking. Zo heeft België een importterminal die goed is verbonden met Nederland. „Maar je moet je ook realiseren dat als de winter streng is, die landen zelf meer gas zullen gebruiken.”
Van Veldhoven wijst er verder op dat Nederland structureel zo’n kwart minder gas verbruikt sinds het gascrisisjaar 2022. In 2021 gebruikte Nederland nog 40 miljard kuub gas, en nu 30 miljard. Dat klopt, zegt Peters, „maar het is wel zo dat het gasverbruik de afgelopen drie jaar weer redelijk stabiel is, en dat we dus niet verder gas aan het besparen zijn.”
Bovendien is gas in Nederland belangrijker geworden om in de winter elektriciteit op te wekken. „Gas compenseert wanneer er minder zonnestroom en windenergie wordt geproduceerd”, zegt Peters. „Dat is juist in de winter het geval. Met een groter aandeel zon en wind in de energiemix, zullen we in de winter toch meer gas nodig hebben.”
Wat voor winter gaan we op deze manier tegemoet? In het tv-programma WNL op Zondag beloofde Van Veldhoven dat er deze winter absoluut genoeg gas zal zijn voor woningen en ziekenhuizen. „Woningen en essentiële sociale diensten zoals ziekenhuizen hebben hoge beschermingsniveaus voor de leveringszekerheid van gas”, zegt Peters. „Zij kunnen natuurlijk wel last hebben van hoge gasprijzen. Bovendien noemde minister Van Veldhoven een andere grootverbruiker van gas niet: de industrie.”
Van de 30 miljard kuub gas die Nederland jaarlijks gebruikt, gaat meer dan 10 miljard kuub naar de Nederlandse industrie. Vanwege het goedkope Groningse gas van de afgelopen decennia vestigden zich vele industriële bedrijven in Nederland die op gas draaien. Zoals kunstmestproducent Yara in Zeeland.
Mogelijk is er deze winter niet genoeg gas voor de industrie. Maar voor het zover is, zal de industrie vanzelf het gasgebruik minderen als de prijzen hoog worden, omdat de producten anders niet meer concurrerend zijn. Peters: „Voor de economische bedrijvigheid is een hoge gasprijs sowieso slecht nieuws.”