Naast olympische en wereldkampioenen kroont de atletiek vanaf vrijdag ook ‘ultieme kampioenen’. In Boedapest gaan de Ultimate Championships van start, een compact toernooi dat de populariteit van de atletiek moet opstuwen.
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, atletiek en roeien.
Terwijl de avondschemering over het indrukwekkende parlementsgebouw in Boedapest valt, zingt polsstokhoogspringer Mondo Duplantis aan de andere kant van de Donau, op het beroemde Vissersbastion, dat hij ‘staand in de spotlights klaar is om te vechten’. Geholpen door autotune en een catchy beat moet de Amerikaanse Zweed atletiekfans wereldwijd warm maken voor de ‘Ultimate Championships’. Zijn nummer Gold is het officiële anthem van dit nieuwe mondiale titeltoernooi.
Drie avonden topatletiek, dat is de belofte van de eerste editie van de Ultimate Championships in de Hongaarse hoofdstad. Geen eindeloze voorrondes, geen ochtendprogramma’s met een nauwelijks half gevuld stadion, maar een bundeling van sterk bezette finales en brullende tribunes. Het toernooi is een poging van de mondiale atletiekbond World Athletics om de atletiek in het vizier van de sportfans te houden, om – zoals marketeers prediken – relevant te blijven.
De atletiek ziet zichzelf graag als moeder aller sporten, geworteld in de antieke oudheid en daarom de olympische sport bij uitstek. Maar in tijden van een korte concentratieboog en vluchtig vermaak is dat geen eigenschap die geld in het laatje brengt. Al enkele jaren is de sport daarom naarstig op zoek naar manieren om ook buiten de Olympische Spelen aandacht (en inkomsten) te genereren.
Eenvoudig is dat niet. Michael Johnson probeerde het met zijn Grand Slam Track, een wedstrijdserie met uitsluitend loopnummers. De Amerikaanse meervoudig olympisch kampioen merkte hoe met name in de Verenigde Staten, het sterkste atletiekland ter wereld, de aandacht voor zijn sport rap erodeert. Met de belofte van een tot de rand gevulde prijzenpot lokte hij in 2025 ’s werelds beste lopers naar zijn nieuwe wedstrijdcyclus.
Maar Johnson maakte zijn beloften niet waar. Na drie wedstrijden ging er een streep door de vierde en maanden later wachtten deelnemers nog altijd op hun prijzengeld. De met zo veel bombarie aangekondigde Grand Slam Track eindigde in rechtszaken en faillissementsperikelen. De doorstart die Johnson in 2026 wilde maken, kwam niet van de grond.
De Ultimate Championships, door World Athletics-baas Sebastian Coe aangekondigd in 2024, hebben de financieel gezonde wereldbond als fundament, maar komen voort uit dezelfde gedachtegang als Grand Slam Track: het idee dat atletiek in de traditionele opzet te versnipperd en te langdradig is om het grote publiek aan te spreken. En dat de hoofdrolspelers financieel wat meer geprikkeld mogen worden om deel te nemen en zo publiek te trekken.
Aan de WK’s, die in oneven jaren worden georganiseerd, wilde Coe niet tornen. Die kampioenschappen duren negen dagen en omvatten 49 onderdelen, van de 100 meter tot de marathon en van snelwandelen tot kogelstoten. Dat blijft zo, maar in de even jaren was er ruimte voor een compacter format. Bij de Ultimate Championships staan slechts 28 onderdelen op het programma en past alles in drie avonden. Deelnemers zijn de regerend olympisch en wereldkampioenen en de beste atleten op de ranglijsten van het afgelopen jaar. Kortom, alleen de grote namen treden aan.
In Duplantis’ videoclip zijn beelden uit zijn jonge jaren versneden met wedstrijdbeelden van hem en anderen en zien we hem als toerist met handycam door Boedapest lopen. ‘You see the way we move’, zingt hij. Afgaand op zijn moves is er geen groot danser verloren gegaan aan de polsstokhoogspringer, die niet verder komt dan clichématige armgebaren op het ritme van de muziek.
Met het Heldenplein als decor geeft Duplantis een gezongen peptalk voor zijn collega’s ten beste. Dat ze kunnen springen tot aan de maan, werpen met precisie en rennen als een stier. ‘De wereld is van ons.’ Maar het is maar een klein groepje sporters dat de kans krijgt om held te worden in Boedapest. Namen er 2.202 atleten uit 198 landen deel aan de WK van vorig jaar in Tokio, bij dit toernooi staan er slechts 381 sporters op de startlijst, estafetteploegen meegeteld. Het aantal deelnemende landen: 65.
De selectie voor de 28 disciplines is grotendeels gebaseerd op onderzoek naar de populariteit van de verschillende onderdelen tijdens de WK’s, meldt World Athletics. Loopnummers domineren het programma, dat maar een handvol technische onderdelen bevat. Kogelstoten wordt komend weekend niet betwist en Jessica Schilder, toch de regerend wereldkampioen, hoeft de reis naar Boedapest niet te maken. Discuswerpen, waar Jorinde van Klinken tot de wereldtop behoort, ontbreekt eveneens. En ook langere loopnummers als de 10.000 meter en de marathon zullen geen ultieme kampioenen kennen.
Namens Nederland zijn er vanaf vrijdag vijf individuele atleten actief: Femke Broeders-Bol (800 meter), Nadine Visser (100 meter horden), Lieke Klaver (400 meter), Maureen Koster (5.000 meter) en Jonas Phijffers (400 meter). Daarnaast treden twee Nederlandse estafetteploegen aan op de gemengde 4x100 en 4x400 meter.
Zij mogen dromen van een flinke financiële bonus. ‘Het is de rijkste prijzenpot in de geschiedenis van de sport’, ronkt World Athletics op de website. ‘Met 10 miljoen dollar voor het grijpen voor de deelnemers.’ Leverde een wereldtitel bij de WK in Boedapest drie jaar geleden iets meer dan 60 duizend euro op, ditmaal krijgt de winnaar in hetzelfde stadion meer dan het dubbele: bijna 130 duizend euro. Ook voor de nummers twee is het prijzengeld verdubbeld ten opzichte van de WK.
In zijn refrein zingt Duplantis: ‘I see gold in my people.’ Maar goud is nu juist niet wat er op het spel staat bij de eerste Ultimate Championships. Er zijn geen traditionele huldigingen, geen medailles. Winnen, daar gaat het om. Je bent een ultieme kampioen of niet, tenslotte. En dus krijgt alleen de kampioen een ereronde en een trofee.
Maar de deelnemers gaan niet helemaal met lege handen naar huis. Iedereen die aan de start verschijnt, krijgt een ‘uniek aandenken’. Bij dit eerste kampioenschap is dat een armband. De naam van de atleet is aan de buitenzijde gegraveerd, aan de binnenzijde staat de naam van het toernooi. De winnaars kunnen hun armband in de voet van de stervormige trofee schuiven en zo een geheel maken van de prijs en het aandenken.
Als iemand ervan uit had kunnen gaan dat hij zijn armband in de trofee zou schuiven, dan is het Duplantis, die als ambassadeur dient voor de Ultimate Championships en daarom de titel ‘Ultimate Star’ heeft gekregen. Jarenlang kwam er niemand bij hem en zijn reeks wereldrecords in de buurt. Maar afgelopen juni werd zijn serie van 41 gewonnen wedstrijden op rij doorbroken. Nota bene in Zweden, in Stockholm, verloor hij van de Amerikaan Kurtis Marschall. Een maand later volgde in Londen opnieuw een nederlaag, toen de Amerikaan Sam Kendricks hem de baas was.
Bij de finale van de Diamond League, vorige week in Brussel, kwam Duplantis niet eens aan springen toe. Stijfheid in zijn bovenbeen dwong hem om zich vlak voor de wedstrijd terug te trekken. ‘Dit is vreselijk. Het is het ergste gevoel voor een atleet om net voor de start af te moeten zeggen’, zei hij bij Sporza.
Of hij er vrijdagavond in Boedapest wel klaar voor is? Afgaand op Gold zal hij er alle geloof in hebben. ‘I’m a believer, every day, every night. Oh, I’m a dreamer, with my head in the sky.’
Onderdelen Ultimate Championships 2025
100m
200m
400m
800m
1.500m
5.000m
100/110m horden
400m horden
Polstokhoogspringen
Hoogspringen
Verspringen
Kogelslingeren
Speerwerpen
Gemengde 4x100m-estafette
Gemengde 4x400m-estafette
Op 11, 12 en 13/9 zendt de NOS een livestream uit van de Ultimate Championships.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant