Na een razendsnelle opmars aan de westkust van Jemen hebben de Houthi’s donderdagochtend de belangrijke stad Mokka ingenomen. Dat meldt persbureau Reuters op basis van drie bronnen binnen Jemens internationaal erkende regering.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
Mokka is een strategisch gelegen havenstad aan de Rode Zee. Vanaf die plek kunnen de Houthi’s de cruciale zeestraat Bab al-Mandeb gemakkelijker onder vuur nemen, wat mogelijk grote gevolgen heeft voor de internationale scheepvaart.
Het offensief van de Houthi’s, die zetelen in de hoofdstad Sana’a, begon een week geleden op 3 september en is daarna razendsnel verlopen. Op een geverifieerd filmpje dat donderdagochtend circuleerde, is te zien hoe legertrucks van de fundamentalistische groepering onder het uitroepen van triomfkreten de stad binnenrijden.
De troepen van de internationaal erkende regering, die in de zuidelijke stad Aden zetelt, hebben zich haastig moeten terugtrekken. Nagenoeg de hele westkust van Jemen is daarmee in handen van de Houthi’s gevallen.
Het gaat om de grootste verschuiving in de Jemen-oorlog in zeker zes jaar tijd. Sinds een staakt-het-vuren in 2022 waren de frontlinies grotendeels bevroren. Deze zomer kwam dat bestand echter van beide kanten onder druk te staan, met name door de regionale oorlog tussen Iran enerzijds en Amerika en de Golfstaten anderzijds. Waar de Iraanse Revolutionaire Garde nauw optrekt met de Houthi’s, wordt de internationaal erkende regering vooral gesteund door Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten.
Hoewel de Houthi’s lang niet altijd naar Teheran luisteren, gaan veel analisten ervan uit dat de opmars dit keer nauw met Iran gecoördineerd is. Mokka ligt op zo’n 60 kilometer van de Bab al-Mandeb en kan gemakkelijk worden gebruikt om het (toch al gestremde) internationale scheepvaartverkeer verder te blokkeren. ‘Ze hoeven straks geen raketten of drones meer te gebruiken’, zei defensieanalist Wolfgang Pusztai tegen tv-zender Al Jazeera. ‘Gewone artillerie volstaat.’
Een dergelijke blokkade heeft alles te maken met de Iraanse gijzeling van de Straat van Hormuz, eerder dit jaar. De laatste tijd weten Amerikaanse marineschepen olietankers steeds vaker door de Straat van Hormuz te loodsen.
‘Het regime in Teheran heeft het gevoel dat de blokkade nu voor het Westen te managen valt’, zei de Jemenitische analist Ahmed Nagi (International Crisis Group) eerder deze week. ‘Dat wil Iran niet en daarom zijn de Houthi’s in stelling gebracht.’ Ook hebben de Iraniërs er belang bij de olieprijs op te drijven in aanloop naar de Amerikaanse midtermverkiezingen, begin november.
In een week tijd zijn er volgens schattingen minstens vijfhonderd mensen omgekomen. Tienduizenden Jemenieten zijn op de vlucht geslagen, in veel gevallen al voor de tweede of derde keer. De oorlog woedt met tussenpozen sinds 2014, toen de Houthi’s vanuit de noordelijke bergstreek de hoofdstad Sana’a wisten in te nemen.
Voor zowel Jemens internationaal erkende regering als bondgenoot Saoedi-Arabië is de val van Mokka een zware klap. Het koninkrijk onder leiding van kroonprins Mohammed bin Salman heeft jarenlang geprobeerd tot een vergelijk te komen met de Houthi’s, maar wordt nu opnieuw de oorlog ingezogen. De voorbije dagen vuurden de Houthi’s rakettensalvo’s af op kritieke olie-infrastructuur in vier Saoedische steden. Daarbij vielen zeker 73 gewonden, waarmee het een van de bloedigste aanvallen is sinds jaren.
Saoedi-Arabië antwoordde met een reeks zware bombardementen op Houthi-stellingen. Daarnaast hebben de Saoediërs nauw overleg gevoerd met Turkije en Pakistan, twee landen die sinds kort een defensieovereenkomst (het zogeheten Mekka-pact) hebben met Saoedi-Arabië. Daarin staat een Navo-achtige clausule die neerkomt op: een aanval op één is een aanval op allen. Turkse media meldden dinsdag dat Pakistan om die reden overweegt zich aan Saoedische zijde in de strijd in Jemen te mengen.
Intussen pakken de Houthi’s door. Donderdag wisten ze volgens mediaberichten een legerbasis te veroveren op 30 kilometer van de Bab al-Mandeb. Gevreesd wordt dat ze door zullen stoten naar het strategisch gelegen eiland Perim. CNN-verslaggevers bezochten het eind augustus, en spraken met legerleider Tariq Saleh, een van de belangrijkste krijgsheren in het anti-Houthi-kamp. Krijgen de Houthi’s Perim in handen, zo waarschuwde hij, dan zal een ‘internationale legermacht’ nodig zijn om hen weg te krijgen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant