Defensie Nederland wil met Zweden een verkennings- en spionagevliegtuig kopen. Deze GlobalEye heeft infraroodsensoren, geavanceerde communicatieapparatuur en kan Russische militaire activiteit en drone-incidenten rond de oorlog in Oekraïne monitoren.
De Bombardier Global 6500 van GlobalEye, een spionagevliegtuig.
Nederland beoogt met Zweden een verkennings- en spionagevliegtuig van Saab GlobalEye aan te schaffen. Daarmee zou de krijgsmacht komen te beschikken over een eigen toestel voor Intelligence, Surveillance and Reconnaissance (ISR), een raamwerk om informatie over het slagveld te verzamelen, analyseren en benutten.
Europese NAVO-landen willen minder afhankelijk worden van de VS. Een van de grootste tekortkomingen van Europa betreft de inlichtingencapaciteit, in de vorm van spionagesatellieten en ISR-vliegtuigen. Zo is Nederland afhankelijk van toestellen die worden beheerd door de NAVO en die opereren vanaf een vliegbasis in Geilenkirchen, een plaats vlak over de Duitse grens. Maar deze verouderde vliegtuigen moeten allemaal worden vervangen voor 2035.
Tijdens de NAVO-top in Ankara deze zomer spraken elf bondgenoten af te investeren in de Zweedse GlobalEye. Daardoor krijgt Nederland de beschikking over een eigen verkenningsvliegtuig. Ook België, Canada, Denemarken, Duitsland, Letland, Litouwen, Luxemburg, Noorwegen en Roemenië doen mee.
Nederland gaat nauw samenwerken met de Zweedse krijgsmacht: het Nederlandse toestel wordt toegevoegd aan een pool van drie Zweedse toestellen. Hierdoor kunnen Nederlandse vliegers vanaf 2028 ervaring opdoen en missies vliegen voordat het Nederlandse toestel in 2031 wordt geleverd.
De Saab GlobalEye is een zakenjet van Canadese makelij, maar dan voorzien van geavanceerde radarsystemen en sensoren. Volgens Saab reikt de radar van het toestel zo’n 550 kilometer en kan die zowel doelen in de lucht, op het land als op het water detecteren. Het toestel heeft ook een tweede soort radar, die ’s nachts of bij slecht weer een gedetailleerd beeld kan geven van het aardoppervlak.
De GlobalEye, die tot negen uur in de lucht kan blijven, beschikt ook over infraroodsensoren die warmte detecteren, en over apparatuur om zonder vertraging inlichtingen te delen met gevechtsvliegtuigen of eenheden op de grond of op zee.
Momenteel worden ISR-vliegtuigen ingezet om de oorlog in Oekraïne en de Russische militaire activiteit aan de oostflank van de NAVO in de gaten te houden. Bijna wekelijks wordt het luchtruim van het bondgenootschap geschonden door Russische drones. Niet zelden moeten NAVO-gevechtsvliegtuigen die neerhalen.