De leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen is weer gedaald en Europees gezien bungelt Nederland onderaan. Dat baart Volkskrant-lezers zorgen: ‘Onze jongeren zijn simpelweg te beeldgericht.’
Op de dag dat de Pisa-scores voor leesvaardigheid worden gepubliceerd, die wijzen op een verslechtering van de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren, krijgt mijn zoon van zijn docent Frans een stapeltje A4-papier mee waarop Sartres boek Huis Clos is gekopieerd. Een gemiste kans om een echt boek mee te geven en daarmee de liefde voor lezen te stimuleren. Ik vermoed dat het armzalige bundeltje velletjes een voorbode is van een verdere erosie van de leesvaardigheid.
Joachim Goedhart, Maarssen
Ik begrijp de frustratie van Merel van Vroonhoven met haar vmbo-klas. En toch is er – gelukkig – ook goed nieuws. Sinds kort lees ik voor in de bibliotheek. Een speciaal hoekje is gecreëerd met allerlei leuke boekjes voor kinderen. De moeders en vaders zijn natuurlijk zelf ook gemotiveerd, anders kom je er überhaupt niet. Maar de reacties van de kinderen zijn onbetaalbaar. Met grote ogen luisteren ze naar het verhaal. Het zaadje is geplant en ik hoop dan dat ze hun vriendje of vriendinnetje de volgende keer ook meenemen. De initiatieven zijn er echt. Ze werken en hopelijk wordt het een steeds groter wordende olievlek als krachtig middel tegen ChatGPT en wat dies meer zij. Ik en met mij vele anderen gaan ervoor.
Brigitta Wemekamp-Koopman, Ommen
Om hun leerlingen aan het lezen te krijgen zouden scholen niet literatuur moeten promoten, dat klinkt namelijk naar lang, zwaar en moeilijk, maar beter beginnen met het lezen van de krant.
Dat is weliswaar een pak papier, maar wel met een hoop korte tekstjes voor de tot-lezen-gedwongenen en voor de doorzetters, volhouders en geïnteresseerden langere verhalen. ‘Begrijpend lezen’ krijgt dan behalve een taaltechnische ook nog een maatschappelijke kant.
Marcel Heinsbroek, Schiedam
De resultaten van ons leesonderwijs zijn regelmatig in het nieuws. En helaas niet op een positieve manier. Al jaren is er een dalende lijn zichtbaar waar geen einde aan lijkt te komen. Telkens als er een internationale toetsing plaatsvindt, komt het Nederlandse onderwijs er slecht(er) uit. Er hebben al veel interventies in het onderwijs plaatsgevonden met als doel de leesvaardigheid te verbeteren. En telkens lukt dat maar niet.
Onze jongeren zijn simpelweg te beeldgericht. Het gebruik van sociale media is daarbij een dominante factor. Het lezen van een boek is mede daardoor erg onaantrekkelijk en saai. Dit gaat het onderwijs helaas niet oplossen. Ondanks alle goedbedoelde leesplannen. En ook nu weer lanceert de politiek een verbeterplan, waarvan ik voorspel dat het niet werkt.
Er lijkt simpelweg geen goed alternatief voorhanden. Er wordt al jaren veel gesproken over de negatieve effecten van het gebruik van sociale media door de schoolgaande jeugd. Maar verder dan een verbod op het gebruik van een smartphone tijdens de lessen is het nog niet gekomen. Dat er nu ook weer ‘ach en wee’ wordt geroepen, lijkt een herhaling van zetten. We hebben het erover, maar er gebeurt niets.
Het wordt tijd dat de politiek haar nek eens echt uitsteekt en met wetsvoorstellen komt die hout snijden. Met alleen rechtszaken tegen het verslavende effect van de smartphone gaan we het niet redden en blijven de resultaten verder dalen.
Kees Francino, gepensioneerd directeur basisschool, Wijk bij Duurstede
In de golf van verontwaardiging rond de constatering dat kinderen steeds slechter kunnen lezen, blijft één oorzaak consistent onbenoemd: het gedrag van de ouders. Als hun ouders bij kinderen in het gezichtsveld zijn, bijvoorbeeld voor en na school, dan is dat meestal met een mobiele telefoon binnen handbereik. Voor de tv, op pad in de stad, tijdens de boodschappen, langs de lijn bij het voetbal in het weekeinde: kinderen zien hun ouders steeds in verbinding staan met hun telefoon. Is het dan zo gek dat kinderen denken dat dit normaal gedrag is en dat zij, als ze de kans krijgen, dat ook gaan doen? Als ouders meer op hun telefoon kijken dan in een boek, kun je het kinderen niet kwalijk nemen dat zij boeken ook links laten liggen.
Eric Baars, Haarlem
De verklaringen voor het slechte leesniveau van 15-jarigen buitelen weer over elkaar heen. Weer wordt de rol van technische ontwikkelingen genoemd. ‘Ze zitten liever aan hun smartphone’, alsof dat alleen in Nederland zou gelden. ‘Ze doen de toets niet serieus, want hij telt niet mee’, zonder dat erbij verteld wordt hoe dat in het buitenland gaat. Eén mogelijke oorzaak wordt niet of nauwelijks genoemd. Het internationale Talis-onderzoek laat zien dat Nederlandse (samen met Poolse) leerlingen de meest ongemotiveerde en ongedisciplineerde scholieren van de Oeso zijn. Leraren in Nederland ervaren veel ruis en worden met veel ordeproblemen geconfronteerd, zegt dat onderzoek. Zou dat in een ook nu weer bepleite integrale aanpak (die er vast wel weer niet zal komen) gewoon ook niet de nodige aandacht moeten krijgen?
Arjan Krijgsman, Zaandam
Wederom is de leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren gedaald. Al jaren is de dalende trend zichtbaar, maar het lukt maar niet om het tij te keren. Maar is dat eigenlijk wel verrassend? Het korte antwoord is nee! Oorzaak daarvan is simpelweg dat schoolbestuurders en beleidsambtenaren (regelmatig) dezelfde pavlovreactie vertonen. Als er een probleem is, zoals de afnemende leesvaardigheid, gaan we richtlijnen, doelstellingen en protocollen opstellen, met als gevolg dat docenten minder tijd hebben voor leerlingen. En deze reactie betreft, helaas, niet alleen de leesvaardigheid, maar is een veelkoppig monster.
Persoonlijk vind ik het een treurige constatering dat we een groot deel van de tijd kwijt zijn aan randzaken om ‘het onderwijs te verbeteren’, terwijl de meest effectieve manier om leerlingen te motiveren en te laten leren de relatie met de docent is.
Carlos Brienesse (docent), Alkmaar
In de jaren zestig ben ik opgegroeid in een orthodox-christelijk gezin: op zondag tweemaal naar de kerk voor een dienst van anderhalf uur, geen televisie, een psalmversje uit het hoofd leren voor de volgende dag op school. Een psalmregel was ‘en buigen op Uw eis’, waarbij ik een grote ijsvlakte voor mij zag met een troon met God erop en wij buigen op het ijs.
Het enige vertier was lezen, hele series heb ik gelezen: De olijke tweeling, Pitty op kostschool, De kameleon, Snuf de hond en alle boekjes van W.G. van de Hulst. Mijn vader las In de soete suikerbol voor. Iedere dag werd er uit de Statenbijbel gelezen na het eten. Vóór de middelbare school hadden wij al de hele bibliotheek gelezen. De basis is gelegd in de vroege kinder- en jeugdjaren en daar heb ik nu nog altijd veel plezier van.
Liesbeth van Iwaarden-Brouwer, Middelburg
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant