Israël is ziedend over de Britse sancties tegen Israëlische producten uit de bezette Westelijke Jordaanoever. Waarom wordt hier zoveel scherper op gereageerd dan op vergelijkbare maatregelen van Nederland?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Wat is er precies gebeurd?
Twee maanden na het aantreden van de Britse premier Andy Burnham heeft het Verenigd Koninkrijk sancties tegen Israël aangekondigd: een importverbod op alle producten die afkomstig zijn uit nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever.
Het nieuwe beleid werd dinsdag aangekondigd door de Britse minister van Buitenlandse Zaken Ed Miliband. Hij noemde de bezetting als geheel illegaal en zei dat kolonisten zich schuldig maken aan etnische zuivering. Miliband benadrukte dat hij zelf van Joodse origine is. ‘Ik heb altijd de grootste dankbaarheid gevoeld voor de staat Israël die mijn grootmoeder een thuisland heeft gegeven’, zei hij tegen het Lagerhuis.
Miliband zei eveneens dat Israël na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 het volste recht had zichzelf te verdedigen, maar na de oorlog in Gaza voelt hij alleen nog ‘diepe schaamte’, juist omdat hij gelooft in ‘de rechten van zowel Israëliërs als Palestijnen’.
Terwijl Miliband dinsdag het Lagerhuis toesprak, schaarden Frankrijk en Canada zich achter het Britse initiatief, gevolgd door Denemarken, Finland, Ierland, IJsland, Noorwegen, Polen, Portugal, Spanje en Zweden.
Hoe reageerde Israël?
Furieus. Allereerst noemde de Israëlische president Isaac Herzog de sancties een ‘flagrante inmenging’ in de Israëlische verkiezingen die op 27 oktober zullen worden gehouden. In hoeverre het Britse besluit daadwerkelijk invloed zal hebben op het stemgedrag valt overigens te bezien, net zoals niet duidelijk is wie dat extra stemmen (of juist minder) zal opleveren.
Anderen waren minder diplomatiek in hun woordkeuze. De Britse regering werd in officiële reacties afgeschilderd als antisemitisch en het beleid zou erop zijn gericht de Britse moslims gunstig te stemmen. Premier Benjamin Netanyahu ging hierin voorop toen hij het Verenigd Koninkrijk bestempelde als ‘de Islamitische Republiek Groot-Brittannië’.
De Israëlische regering kwam diezelfde dag nog met forse tegenmaatregelen. Zij zal het Britse consulaat in Jeruzalem sluiten en geeft elf Britse parlementsleden een inreisverbod – twee bijzonder vijandige stappen. Daarnaast mag Londen geen veiligheidstroepen van de Palestijnse Autoriteit meer trainen, en zijn er geen Britten meer welkom bij het civiel-militaire coördinatiecentrum dat toezicht houdt op het staakt-het-vuren in Gaza, en de internationale hulpverlening rond Gaza coördineert. Sommige Israëlische ministers eisen bovendien dat de Britse ambassadeur Israël wordt uitgezet.
Ook de Verenigde Staten reageerden ontstemd. Zo beschuldigde de Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, de Britse regering van antisemitisme en zei hij dat Londen wellicht Amerikaanse sancties aan zijn broek zal krijgen – al lijkt uit de reactie van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio een dag later te blijken dat dat niet gaat gebeuren.
Hoe zit het ook alweer met Nederlandse sancties?
Nederland was het Verenigd Koninkrijk net voor: op 3 september verbood Den Haag de invoer van goederen uit de bezette gebieden – voorlopig voor drie jaar of totdat de regering de sanctie weer opheft. Daarmee was Nederland na Spanje het tweede Europese land dat deze stap zette.
Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) noemde het een ‘uitzonderlijk besluit’. De gekozen woorden waren echter heel anders dan in het Verenigd Koninkrijk. Waar Miliband sprak van ‘etnische zuivering’ door kolonisten, daar zei het Nederlandse kabinet zich ‘genoodzaakt en gerechtvaardigd’ te zijn dit besluit te nemen ‘vanwege internationale verplichtingen’ en ‘de verslechterende situatie’ in de bezette gebieden.
Ook hierop werd door Israël boos gereageerd, maar de maatregelen waren een stuk milder. Zo werden twee Nederlanders het land uitgezet die werkten bij het civiel-militaire coördinatiecentrum.
Waarom is de reactie op de maatregelen van het Verenigd Koninkrijk zoveel feller?
Het Verenigd Koninkrijk is altijd een van de trouwste bondgenoten van Israël geweest en speelt nu plotseling een voortrekkersrol bij de isolatie van het land. Zo is de Europese Unie het nooit eens geworden over sancties, maar minister Miliband was nog niet uitgepraat of elf andere landen sloten zich bij de sancties aan.
De relatie tussen de twee landen begon meer dan een eeuw geleden toen de Britse regering in 1917 in een brief de steun toezegde voor de stichting van een ‘nationaal tehuis voor het Joodse volk’ in Palestina. Na de val van het Ottomaanse Rijk was het Groot-Brittannië dat van de Volkenbond (de voorloper van de Verenigde Naties, red.) het mandaat kreeg over het gebied waar in 1948 de staat Israël werd gesticht.
De afgelopen decennia onderhielden het Verenigd Koninkrijk en Israël nauwe banden en werkten ze intensief met elkaar samen op het gebied van handel, defensie en veiligheid – al werd er soms wel bezorgdheid uitgesproken over de manier waarop de Palestijnse bevolking werd behandeld. De relatie verslechterde toen Labour in 2024 aan de macht kwam en de wapenleveringen werden teruggeschroefd.
Naast ongeloof dat het Verenigd Koninkrijk daadwerkelijk tot sancties overgaat, spelen de komende verkiezingen een rol en willen politici zich graag profileren als de ultieme verdedigers van Israël. Veel Israëliërs zien de gewelddadige kolonisten zelf ook als problematisch, en willen zij niet als internationale paria worden gezien. Ze voelen hoe de internationale afkeuring steeds meer toeneemt, van protesten bij het Eurovisie Songfestival of sportevenementen tot internationale arrestatiebevelen tegen hun leiders – en dat maakt hen angstig en defensief.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant