Van bijenstudie ‘Let it Bee’ tot postcovidonderzoek ‘The ‘Lung’ and Winding Road’: ruim drieduizend titels van wetenschappelijke artikelen verwijzen naar hits van The Beatles. Dit concluderen onderzoekers van de TU Delft en Radboud Universiteit.
Wetenschappelijke precisie staat voorop in de vakliteratuur, maar humoristisch ingestoken titels worden toch vaak ingezet om op te vallen. Menig academicus heeft dan ook weleens een knipoog naar een bekende popartiest voorbij zien komen. Toch is hier weinig grootschalig onderzoek naar gedaan.
Eerdere analyses van popreferenties richtten zich op de biomedische wereld en keken naar Bob Dylan en The Beatles. Een onderzoek in de algemene literatuur analyseerde het hardnekkige opduiken van het nummer Should I Stay or Should I Go van The Clash – geliefd bij onderzoek naar (on)gelukkige relaties of ontslag nemen, of bij onderwerpen als vogel- of vismigratie.
Voor de nieuwe studie kamden de onderzoekers alle wetenschappelijke disciplines uit op zoek naar verwijzingen naar The Beatles, van archieven uit 1963 tot nu. Ze vonden 2.237 exacte citaten van songtitels, en nog eens 993 woordspelingen op die titels. Ze publiceerden hun resultaten woensdag in vakblad PLOS One.
‘Dit was een hobbyproject’, vertelt Gabriel Budel, medeauteur en datawetenschapper aan de TU Delft. Ze lieten een zelfgebouwde zoekmachine los op digitale archieven zoals Google Scholar en Scopus. ‘We zochten naar exacte matches, maar ook naar bijna-matches, omdat dat woordspelingen konden zijn.’
Hierna lieten ze kunstmatige intelligentie mogelijke woordgrappen over The Beatles identificeren. ‘We pasten een kant-en-klaar taalmodel van OpenAI toe; dat hoef je niet eerst te trainen. Woordspelingen detecteren is precies waar het goed in is.’
Uitblinkers waren Lucy in the Sky Without Diamonds, over diefstal in cloud-opslag, en Hair, There, and Everywhere, over dieren die hun eigen haar inslikken en zo abcessen ontwikkelen. Ook: Let it Bee, over het trainen van imkers.
‘Mijn favoriet was The Lung and Winding Road, vertelt Budel, ‘boven een artikel over long covid.’ Verwijzingen naar dit nummer waren het populairst, meestal om aan te duiden dat het onderzoek een lang en zwaar proces was. ‘Cliché’, vindt coauteur Michiel Tjepkema, hoogleraar bestuursrecht in Nijmegen. ‘Verzin eens wat originelers.’
Nog een resultaat: de ‘harde bèta’s’ zoals wiskundigen en natuurkundigen maken opvallend weinig Beatles-grapjes. Budel: ‘Ik heb geen volledige verklaring, maar in wiskundige publicaties moeten ze vaak niks van woordgrappen hebben. Ze schrijven het gewoon op zoals het is.’
Tjepkema kan verklaren waarom academici uitwijken naar popreferenties: ‘Tegenwoordig is het publiceren of verdwijnen. Je probeert altijd een titel te kiezen die eruit springt, dan is het aantrekkelijk om mee te doen met populaire cultuur.’
De hoogleraar is in zijn vrije tijd copresentator van een Beatles-podcast. ‘Ik vind het mooi om te zien dat ze ook zo’n impact hebben op deze kant van de maatschappij.’
Waarom duikt deze band zoveel op? ‘Mensen grijpen vaak terug op de muziek uit hun jeugd’, denkt hij. ‘Ik sluit niet uit dat we over twintig jaar verwijzingen gaan zien naar Taylor Swift.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant