Infrastructuur Rijkswaterstaat is „dag en nacht” bezig om de Hardenbergerbrug, onderdeel van de A28 bij Nijkerk, weer open te krijgen. Voor bewoners en ondernemers in de omgeving kan het niet snel genoeg gaan.
De Hardenbergerbrug bij Nijkerk, waar de A28 overheen loopt.
Woensdag even na 13.30 uur breekt de zon door boven de Hardenbergerbrug bij Nijkerk. In de Arkervaart, het kanaal dat onder de brug loopt, liggen trekschuiten met zand, grind en een graafmachine erop. Mannen in oranje overalls zijn in de weer met een landmeter.
Ze verifiëren of de herstelwerkzaamheden goed zijn uitgevoerd, legt één van hen uit. De afgelopen dagen hebben ze hier dag en nacht doorgewerkt om de brug – en de A28 die eroverheen gaat – zo snel mogelijk open te krijgen. Maandag moest Rijkswaterstaat de brug noodgedwongen sluiten, nadat uit een inspectie was gebleken dat bij de funderingen van de brugpijlers teveel zand en grind was weggespoeld. Daardoor kon Rijkswaterstaat de veiligheid van de constructie naar eigen zeggen niet meer garanderen.
Als noodoplossing stortte Rijkswaterstaat nieuw zand en grind tegen de pijlers aan. Ook heeft de ploeg de funderingen van de brugpijlers opgevuld met zand, laat een woordvoerder weten. Uiterlijk donderdagavond 20.00 uur moet het werk klaar zijn en gaat de weg weer open.
Voor de inwoners van Nijkerk is dat geen moment te vroeg. Rijkswaterstaat probeert het verkeer tussen Amersfoort en Zwolle zoveel mogelijk via andere snelwegen te leiden, maar de navigatiefunctie van Google Maps stuurt automobilisten doodleuk over de N301, dwars door het dorp. Met name tijdens de spits zit die weg deze dagen bomvol, al is de situatie volgens een woordvoerder van de gemeente Nijkerk „vooralsnog goed hanteerbaar en acceptabel”.
Ook de bedrijven in het industriegebied naast de snelweg zullen opgelucht zijn wanneer de brug weer opengaat, zegt Jos van Zijl, logistiek manager bij QSTA. Dat bedrijf zit op loopafstand van de gesloten brug en levert vanuit Nijkerk onder meer zuivelproducten aan alle grote supermarktketens. Van Zijl: „Ik denk dat we met zo’n tweehonderd producten bij Albert Heijn in het zuivelschap liggen.”
Maandag stond QSTA in crisisstand. Van Zijl: „Het is bij ons heel belangrijk dat we just in time leveren: we hebben tijdvensters waar we ons aan moeten houden.” Is een vertraging van tevoren bekend, dan kun je erop anticiperen, zegt hij. „Dan kunnen we het proces iets naar voren trekken. Maar maandag wisten we van niets. Toen moesten we ons in allerlei bochten wringen om toch op tijd aan onze klanten te leveren.”
En dan zijn er de extra kosten. Van Zijl: „Wij hebben per dag zestig uitgaande en zestig inkomende vrachtwagens. Die moeten nu allemaal omrijden.” Meer kilometers betekent langere uren voor de chauffeurs en hogere brandstofkosten. Andere bedrijven op het industrieterrein kampen met hetzelfde probleem: „Hier aan de overkant zitten een autotransportbedrijf en een vervoerder. De Technische Unie zit ernaast. Dat zijn tientallen ritten per dag.”
Dronefoto van de Hardenbergerbrug.
Dagelijks rijden zo’n 13.000 vrachtwagens over de Hardenbergerbrug, schrijft directeur van Transport en Logistiek Nederland (TLN) Jan Boeve dinsdag in een verklaring. Iedere dag dat de brug dicht blijft, kost het de transportsector volgens de branchevereniging een miljoen euro.
Dat de pijlers onder de zestig jaar oude Hardenbergerbrug kwetsbaar zijn door wegspoelend zand en grind, was al langer bekend. Vanwege bodemerosie moeten schepen sinds februari 2020 in het midden van de vaarweg blijven als ze onder de brug door varen. Ook mogen ze er maar met maximaal 30 procent van hun motorvermogen varen. Inmiddels staan er ingrijpende werkzaamheden gepland voor november, de huidige noodreparaties veranderen daar volgens een woordvoerder van Rijkswaterstaat niets aan.
De Hardenbergerbrug is de zoveelste waar de afgelopen jaren problemen zijn ontstaan. Veel bruggen in het zogeheten hoofdwegennet stammen net als de Hardenbergerbrug uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw en inmiddels heeft bijna twee derde ervan „het einde van de verwachte levensduur bijna bereikt of al overschreden”, schreef Rijkswaterstaat eind 2025 in een rapport over de staat van de infrastructuur.
De gevolgen zijn overal te zien. Zo mag sinds deze zomer geen vrachtverkeer meer rijden over de Merwedebrug bij Gorinchem, omdat de stalen boogconstructie niet meer sterk genoeg is. De afsluiting gaat waarschijnlijk jaren duren. Ook de drukke Haringvlietbrug bij Hoeksche Waard en de Van Brienenoordbrug bij Rotterdam zijn dringend aan vernieuwing toe.
Door al het achterstallige onderhoud is de situatie volgens Rijkswaterstaat inmiddels „kritiek”. In 2024 was er bij de overheidsinstantie voor zo’n 34,5 miljard euro aan achterstallig onderhoud. Zonder „forse investeringen” zullen mensen steeds vaker met kapotte bruggen of afgesloten snelwegen te maken krijgen, waarschuwde directeur-generaal van Rijkswaterstaat Martin Wijnen eind vorig jaar in een persbericht.
Maar het financiële gat bij de overheid wordt de komende jaren eerder groter dan kleiner. Afgelopen maart schreven minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans (VVD) en staatssecretaris Annet Bertram (CDA) dat het kabinet tot en met 2040 ruim 80 miljard euro tekort komt. „Niet alles kan, en niet alles kan tegelijkertijd”, aldus de bewindspersonen.
TLN-directeur Jan Boeve vindt de huidige gang van zaken „niet houdbaar”, liet hij maandag weten. „Iedere nieuwe afsluiting bevestigt hetzelfde probleem: de infrastructuur bereikt haar grenzen, terwijl de investeringen achterblijven”, verklaarde hij. „Nederland kan niet van brug naar brug blijven struikelen.”