Na nieuwe raketaanvallen in de Perzische Golf is de prijs van een vat ruwe olie woensdagochtend opnieuw door de 100 dollargrens geschoten. Het gebrek aan geraffineerde olieproducten heeft intussen een nog grotere impact op de zeer hoge prijzen aan de pomp.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Iran viel dinsdag naar eigen zeggen twee Amerikaanse schepen aan, waarop de Verenigde Staten vier Iraanse olietankers zouden hebben vernietigd. Het scheepsverkeer door de Straat van Hormuz is daarna zo goed als stilgevallen. De oliemarkt reageerde direct en de prijs van een vat ruwe Amerikaanse olie steeg met zo’n 3 procent tot bijna 101 dollar.
Doordat de Iraniërs dit voorjaar een blokkade opwierpen in de Straat van Hormuz, knepen ze ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie af. Daarop schoot de prijs omhoog van ruim 60 dollar tot flink boven de 100 dollar. Toen de twee landen rond de zomer onderhandelingen begonnen, zakte de prijs weer onder die grens.
De olieprijs vertaalt zich doorgaans een-op-een door naar de prijs van benzine, diesel en kerosine. Maar de afgelopen tijd zijn de kosten voor die olieproducten nog veel harder gestegen dan die van ruwe olie. Zeker bij diesel is de stijging van de zogenoemde ‘crack-spread’ opmerkelijk. Die marge – het prijsverschil tussen een vat ruwe olie en dezelfde hoeveelheid geraffineerd (gekraakt) product – steeg het afgelopen jaar voor diesel tot meer dan 100 dollar. Een jaar geleden was dat rond de 20 dollar.
‘Echt ongekend’, zegt onafhankelijk energiedeskundige Jilles van den Beukel over de oplopende ‘kraakmarge’ voor raffinaderijen. ‘Die verdienen nu dus heel veel geld.’
In een recent artikel in Energeia schreef Van den Beukel over de oorzaken voor de gestegen crack-spread. De belangrijkste is de weggevallen raffinagecapaciteit in de wereld. ‘In de Perzische Golf zijn veel raffinaderijen. Voor zover die nog kunnen produceren, kunnen ze hun producten de Golf niet uit krijgen. Terwijl dat met ruwe olie toch beter lijkt te lukken.’
Het raffineren van ruwe olie moet dus veel meer gebeuren buiten de Golf, alleen is die capaciteit beperkt. Nog eens extra door de bombardementen die Oekraïne de laatste maanden uitvoert op Russische raffinaderijen.
Een andere belangrijke reden dat de marge nu oploopt, is dat de voorraden slinken. ‘Dat zien wij gebeuren in de regio Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen’, zegt analist Lars van Wageningen van Insights Global, dat wekelijks van ongeveer de helft van de voorraden in de havensteden bijhoudt hoe vol die zijn.
‘Zeker de hoeveelheid opgeslagen kerosine is recent verder geslonken door de hoge vraag tijdens de zomervakantie. Dieselvoorraden in onze regio kregen wat steun omdat er minder via de Rijn vervoerd kon worden. De benzinevoorraden lijken nog redelijk, maar ten opzichte van vorig jaar zijn ze nog steeds substantieel lager door de hoge export.’
In zijn artikel waarschuwt Van den Beukel dat Europa kwetsbaar is voor extra verstoringen op de oliemarkt. Daarbij kijkt hij vooral bezorgd naar de aanstaande midterms in de Verenigde Staten.
‘Trump krijgt veel kritiek van kiezers voor de hoge prijzen aan de pomp. Hij kan proberen die omlaag te krijgen door een exportverbod van benzine en diesel af te kondigen’, zegt Van den Beukel. ‘Waarschijnlijk verbiedt een rechter dat na een paar weken, maar in die tussentijd zou dan dus nog een belangrijke producent wegvallen.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant