Wietexperiment Een jaar geleden begon een proef waarbij tien telers legaal wiet en hasj mochten gaan produceren, om coffeeshops te voorzien van hun waren. Het kan een eerste stap zijn naar legalisering van softdrugs. Een eerste onderzoek is voorzichtig optimistisch over de resultaten.
De eigenaar van Coffeeshop Smokery in Wormerveer helpt een klant.
De eerste ervaringen met de experimentele legale verkoop van wiet en hasj in coffeeshops zijn „overwegend positief”. De frequentie waarmee gebruikers de coffeeshops bezoeken is niet of nauwelijks veranderd. Wel blijven gebruikers cannabis ook in het illegale circuit kopen, doorgaans vanwege een lagere prijs en de mogelijkheid om grotere hoeveelheden aan te schaffen.
Dat blijkt uit onderzoek van het WODC, het kenniscentrum voor de rechtsstaat. Het onderzoek is een „eerste momentopname” na een eerste ‘nulmeting’ sinds het begin van het experiment, een jaar geleden. De meting van nu is onvoldoende, stellen de onderzoekers, om nu al „eenduidige effecten” te tonen tussen gemeenten die wel en niet meedoen aan de proef.
De overheid wees eerder tien telers van wiet en hasj in Nederland aan die door 75 coffeeshops in tien gemeenten legaal kan worden verkocht. Die gemeenten zijn Nijmegen, Arnhem, Groningen, Zaanstad, Almere, Voorne aan Zee, Heerlen, Maastricht, Breda en Tilburg.
Het experiment duurt vier jaar, en vormt mogelijk een stap in de richting van legalisering van softdrugs. Die zou aan het huidige gedoogbeleid een einde kunnen maken. Er zijn zo’n 565 coffeeshops in Nederland, en de meeste daarvan nemen niet deel aan de proef. Die kopen hun cannabis nog in het criminele circuit. Dit leidt, stellen de onderzoekers, tot veiligheidsrisico’s, zoals brandgevaarlijke kwekerijen in woonwijken en criminaliteit.
Voorafgaand aan het experiment waren veel deelnemende coffeeshophouders bang voor een daling van inkomsten; veel klanten zouden wellicht naar andere gemeenten of naar de illegale markt trekken als de kwaliteit van de legale cannabisproducten te wensen overliet. Die zorg lijkt met deze voorlopige meting enigszins te zijn weggenomen.
Weliswaar bestaat er in de deelnemende gemeenten nog steeds een illegale markt, waarbij het merendeel van de aankopen „verloopt via bezorgdiensten of via dealers die bereikbaar zijn via mobiele telefoons en berichtenapps”, aldus het onderzoek. Maar de werking van de ‘gesloten keten’ van de productie en verkoop van cannabis wordt door betrokkenen doorgaans als „positief” ervaren, en het aantal keren dat bezoekers naar de coffeeshop komen in de proefgemeente, verschilt nauwelijks van kort vóór de proef en van de situatie in tien andere onderzochte gemeenten die niet met de proef meedoen.
De prijs van wiet is bij de deelnemende coffeeshops gedaald, terwijl die van hasj juist sterker is gestegen ten opzichte van de niet deelnemende shops. Het aanbod aan producten is in de coffeeshops van de deelnemende gemeenten toegenomen. Dat betekent dat er, aldus de onderzoekers, „meer verschillende soorten wiet, hasj en joints op de menukaarten voorkomen dan voorheen”.