is natuurkundige en oud-politicus.
Naar zijn aard laat de loop van de geschiedenis zich moeilijk live becommentariëren. Beter te wachten tot historici de gebeurtenissen in hun context kunnen plaatsen. Naar haar aard kan de politiek dat geduld niet opbrengen en dus roepen politici om de haverklap dat we in ‘ongekende tijden’ leven, in weerwil van de veelal voortkabbelende geschiedenis.
Maar diegenen die zondag in Saksen-Anhalt een historisch kantelpunt afkondigden, waren allerminst te vroeg met hun kwalificatie. Voor het eerst sinds 1945 werd een rechts-extremistische partij, vol met neonazi’s en xenofoben, de grootste partij in een Duitse deelstaat. De AfD definieert ‘volwaardige’ Duitsers in etnische termen, in lijn met de NSDAP en in strijd met artikel 1 van de Duitse grondwet. Over tien dagen zijn er weer deelstaatverkiezingen en ook in Mecklenburg-Vorpommern dreigt de AfD de grootste partij te worden.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Je moet voorzichtig zijn met de waarschuwing ‘zo begon het ooit ook’, maar … zo begon het ooit ook, toen op 24 april 1932 de nazi’s in Anhalt en Vorpommern de grootste partij werden. Nog zorgelijker: net als toen tonen centrumrechts én hard-links zich wankelmoedig over samenwerking met extreemrechts.
Dit is het moment voor progressieve krachten om eendrachtig weerstand te bieden. Niet om verdeeld langs de zijlijn te blijven staan. Als Groenen en sociaaldemocraten volgende zondag als één blok zouden optrekken, worden ze samen de grootste. Ook landelijk kunnen Grünen en SPD gezamenlijk de AfD de pas afsnijden. Helaas wentelen beide partijen zich liever in hun onderlinge geschilpunten.
In Nederland is die reflex gelukkig overwonnen en hebben GroenLinks en PvdA de krachten gebundeld. Veel tijd om daar terecht trots op te zijn is er niet. Niet in Nederland, waar een chaotisch minderheidskabinet op koers gebracht moet worden. En zeker niet in Europa, waar fundamentele waarden onder druk staan.
Fusiepartij Pro moet zich dus vol overtuiging op het Europese speelveld begeven. Paradoxaal genoeg is daarvoor eerst een keuze nodig bij welke moederpartij ze zich aansluit: de EU staat geen dubbellidmaatschap van de Europese Groene Partij (EGP) en de Partij van de Europese Socialisten (PES) toe.
Het is enigszins teleurstellend dat sommigen bij die keuze toch weer terugvallen in het exhibitionisme van de kleine verschillen. ‘De Europese Pro-parlementariërs stemmen maar liefst twee keer zo vaak mee met de Groenen’, zo becijferde een politicoloog. Ja, in de zeldzame gevallen dat Groenen en sociaaldemocraten überhaupt verschillend stemmen. Want ook in Europa zijn ze het gelukkig voornamelijk met elkaar eens.
Elders las ik dat de PES er vreemde tafelgenoten op na houdt. Zo was de partij van de Slowaakse premier Robert Fico ooit lid. Hij werd resoluut geroyeerd toen hij partij koos voor Rusland. Net zoals de Groenen hun Letse partij eruit smeten vanwege haar nationalistisch-conservatieve koers. Het blijft opletten in Europa.
Had ik dan geen last van de conservatieve socialisten bij de Green Deal? Nee, de Green Deal werd beter, omdat Roemeense sociaaldemocraten benadrukten dat warmtepompen heus mooi zijn, maar dat veel gezinnen daar op het platteland nog altijd hun huizen met hout verwarmen. Of we daar in ons tempo rekening mee wilden houden. Net als met de Ierse Groenen, die terecht vasthielden aan het aloude Ierse turfstekersrecht op hun platteland.
De politieke verschillen zijn op Europees niveau bijna net zo klein als hier. Toch moet er gekozen worden. Hoe moeilijk ook. Pro is ontstaan uit het verlangen naar politieke invloed, naar de mogelijkheid om idealen waar te maken in plaats van louter uit te dragen. Wanneer je die vurige wens naar Brussel vertaalt, is het evident dat je je aansluit bij de op één na grootste partij van de Europa, met meer dan honderd parlementariërs, met premiers en Eurocommissarissen. Niet bij de Groenen die, helaas, op weg zijn de kleinste fractie in het parlement te worden.
Maar dat is gelukkig niet het einde van het verhaal. Vanuit de PES kan de verbinding naar de EGP worden gemaakt. Niets is statisch in de EU. Toen de Italiaanse fusiepartij PD indertijd de keuze maakte voor de PES, veranderde de fractie haar naam in ‘Socialisten en Democraten’ en verbreedde haar programma om ruimte te geven voor de nieuwe toetreders. Met de toetreding van Pro lijkt me ‘The Progressives’ een mooie nieuwe naam en komt er meer groen in de sociaaldemocratie. Maar het belangrijkst, Pro kan met haar keuze effectief meestrijden tegen extremistische gevaren die lang theoretisch leken, maar angstwekkend reëel blijken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant