Veel bruggen en viaducten in Nederland verkeren in zorgelijke staat. Op tientallen constructies verspreid over het land gelden beperkingen. De onderhoudsopgave is groot en groeit, maar de beschikbare budgetten blijven achter. "Iedereen met kennis heeft hiervoor gewaarschuwd."
De Merwedebrug van de A27, de Van Brienenoordbrug van de A16 en de Hardenbergerbrug van de A28: het is zomaar een greep uit de bruggen die de afgelopen maanden in het nieuws zijn geweest vanwege technische risico's, ouderdom, uitgesteld onderhoud of een combinatie ervan.
"Er is een zorgelijk gebrek aan aandacht voor deze problematiek en een gebrek aan daadkracht om het op te lossen", zegt voorzitter Arno Visser van belangenvereniging Bouwend Nederland tegen NU.nl.
De staat van de infrastructuur ziet hij vooral als een politiek probleem. "Je kunt de mensen bij Rijkswaterstaat niet verwijten dat ze minder geld krijgen dan ze nodig hebben. Zij moeten roeien met de riemen die ze hebben."
Maar het beeld dat de infrastructuur is verwaarloosd, is volgens bruggenexpert Daan Tjepkema van ingenieursbureau Arup te kort door de bocht. "Veel bruggen zijn de afgelopen tijd door slim ingenieurswerk opengehouden, zonder dat je er iets van hebt gezien of gemerkt."
Rijkswaterstaat schetst een somber beeld van de staat waarin de infrastructuur verkeert. Die heeft een "kritieke grens bereikt", zei directeur-generaal Martin Wijnen afgelopen december bij de presentatie van de infrastructuurrapportage.
"Er moeten nu forse investeringen komen, willen we onze infrastructuur op orde en veilig houden. Als dit niet gebeurt, gaan mensen echt vaker op weg naar werk stilstaan voor kapotte bruggen of afgesloten snelwegen", stelde Wijnen.
Tjepkema deelt die zorgen: "Als er niet genoeg geld is voor structurele langetermijnoplossingen, dan zijn we straks meer geld kwijt aan calamiteiten. Dan moet er inderdaad ineens een brug dicht, omdat het niet langer verantwoord is om deze open te houden."
Die investeringen zijn het probleem. De Algemene Rekenkamer meldde vorig jaar dat er tot 2038 alleen al voor de instandhouding van het hoofdwegennet zeker 20,5 miljard euro te weinig beschikbaar is.
De gelekte prinsjesdagstukken geven niet heel veel hoop op verbetering. Er wordt de komende periode naar verluidt maar 1,5 miljard euro extra vrijgemaakt voor vernieuwing en renovatie. Dat geld wordt bovendien uitgesmeerd over een aantal jaar.
Het probleem waar Nederland voor staat, is volgens experts dat er nu relatief veel bruggen en viaducten tegelijk het einde van hun verwachte levensduur naderen of zelfs al hebben bereikt. Volgens Rijkswaterstaat geldt dit voor 59 procent van de bruggen in het wegennet.
"We hebben in de jaren zestig en zeventig heel veel bruggen gebouwd en die zijn we vervolgens intensief gaan gebruiken", zegt Tjepkema. Hierdoor komt er nu "een tsunami aan onderhoudswerk op ons af", vult hoogleraar Henk Akkermans van Tilburg University aan.
Voorzitter Visser van Bouwend Nederland stelt dat het probleem van de naderende onderhoudsopgave al jaren bekend is bij de politiek. "Iedereen die er verstand van had, wist dat het eraan kwam en heeft er de afgelopen twintig jaar voor gewaarschuwd."
Een van de problemen is volgens Tjepkema dat veel van de gebouwde bruggen uniek zijn. "Bovendien bestaat er niet één enkel 'dashboard' waarin je in één oogopslag kan zien hoe ze ervoor staan en hoelang ze nog meegaan", gaat hij verder. Rijkswaterstaat heeft de afgelopen tien tot vijftien jaar volgens hem weliswaar flinke stappen gezet om de staat van de infrastructuur in kaart te brengen, maar een volledig overzicht is lastig.
Met inspecties krijg je bovendien alleen maar een beeld van de huidige staat van een brug, stelt Tjepkema, terwijl je ook wil weten hoe het met de veiligheid zit. "Toen deze constructies werden ontworpen, was nog niet alles bekend over hoe materialen door gebruik en ouderdom kunnen slijten of verzwakken. Inmiddels zijn er nieuwe inzichten, bijvoorbeeld over metaalmoeheid."
Om een goed beeld te krijgen van het werkelijke gebruik en de impact ervan zou je daarom moderne rekentechniek op veel bruggen en viaducten moeten loslaten. "Dat is een monsterklus die is begonnen maar sneller moet", zegt Tjepkema.
Rijkswaterstaat zelf onderschrijft dat er bij een aantal bruggen veiligheidsrisico's als gevolg van ouderdom zijn. Uitgesteld onderhoud en het steeds grotere aantal vrachtwagens, die bovendien zwaarder zijn geworden, vergroten de problemen. Ook de gebruikte materialen en sommige constructies zorgen voor hoofdbrekens.
Tot nu toe is het Rijkswaterstaat naar eigen zeggen steeds gelukt om de infrastructuur "gemiddeld tot goed" te laten presteren. Tjepkema ziet ook dat er voor veel bruggen oplossingen zijn gevonden om ze zo lang mogelijk open te houden. "Vervanging is kostbaar en niet zomaar geregeld."
Maar hoogleraar Akkermans waarschuwt voor een vicieuze cirkel bij de onderhoudsopgave. "Als we alleen nog maar brandjes blussen, blijft er geen tijd meer over voor de bruggen die nog niet stuk zijn. En als je ook daar maar lang genoeg niets aan doet, gaan ook die vanzelf een keer stuk."
"Alles wat je te laat doet of uitstelt, wordt duurder", vult Visser aan. Hij waarschuwt dat er naast een geldprobleem een personeelsprobleem dreigt. "Er gaan de komende jaren een heleboel mensen met pensioen. Bedrijven nemen mensen aan voor het werk dat ze hebben. En als Rijkswaterstaat het geld niet heeft om dat onderhoud te gaan doen, dan gaan ze geen projecten aanbieden."
Source: Nu.nl economisch