RIJSWIJK - Een gezin dat zich niet gehoord voelt na een formele klacht, een 77-jarige vrouw die zich onterecht bestraft voelt en bewoners die zeggen dat hun klachten weinig opleveren. Vier Iraanse christelijke bewoners van AZC Rijswijk vertellen vergelijkbare verhalen over hun verblijf. Zij voelen zich als christelijke minderheid anders behandeld dan islamitische medebewoners. Het COA herkent dat beeld niet, maar een landelijke organisatie die christelijke asielzoekers ondersteunt, zegt vergelijkbare signalen ook uit andere opvanglocaties in Nederland te kennen.
De vier christelijke bewoners van het asielzoekerscentrum aan de Lange Kleiweg, van wie de identiteit bekend is bij Omroep West, trekken aan de bel. Volgens hen wordt er door medewerkers van de opvang niet altijd op dezelfde manier met bewoners omgegaan.
Ze zeggen dat sommige islamitische bewoners meer ruimte krijgen en dat klachten van christelijke bewoners minder serieus worden genomen. De bewoners wijzen daarbij niet op één incident, maar op een reeks ervaringen die volgens hen samen een patroon vormen.
De bewoners hebben hierover meermaals geklaagd bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Maar volgens hen hebben die klachten weinig opgeleverd.
Omroep West heeft documenten ingezien die betrekking hebben op klachten en disciplinaire maatregelen binnen het asielzoekerscentrum. Een van de bewoners diende begin juni een formele klacht in bij het COA. Daarin schreef hij dat hij zich niet gehoord voelde.
De klacht ging over de meldplicht op de locatie. Bewoners moeten zich op vaste momenten melden. De man vroeg vanwege de zorg voor zijn baby om meer flexibiliteit bij die meldmomenten, maar kreeg die volgens hem niet.
Volgens de bewoner staat die ervaring niet op zichzelf. Hij noemt ook andere situaties die volgens hem hebben bijgedragen aan het gevoel dat christelijke bewoners minder gehoor krijgen dan sommige andere bewoners.
Zo mocht hij tijdens warme dagen aanvankelijk geen mobiele airco gebruiken. Volgens de bewoner zaten COA-medewerkers op dat moment wel in een gekoelde ruimte. Later kreeg hij alsnog toestemming voor een airco. Het COA zegt dat het beleid voor elektrische apparaten niet is gewijzigd.
Verder zegt de bewoner dat zijn hond na de verhuizing naar het AZC niet bij het gezin mocht blijven. Volgens hem kreeg hij daarbij te horen dat dit niet mogelijk was omdat er ook islamitische bewoners op de locatie woonden.
De bewoner zegt dat hij op zijn formele klacht nooit een inhoudelijke reactie heeft ontvangen. Het COA stelt dat klachten volgens de klachtenregeling worden behandeld, maar zegt ook dat veel klachten in de praktijk informeel worden opgelost. Omdat medewerkers dagelijks intensief contact hebben met bewoners, leidt een klacht volgens de organisatie niet altijd tot een officiële schriftelijke beslissing.
Een ander voorbeeld draait om een 77-jarige bewoonster. De christelijke bewoners zeggen dat de vrouw kampt met ernstige gezondheidsproblemen en na een conflict met een Arabischsprekende medebewoonster een disciplinaire maatregel kreeg opgelegd.
Volgens documenten die Omroep West heeft ingezien stelt het COA dat de vrouw een bedtafel met daarop een fles olijfolie heeft omgeduwd. Omdat dit volgens het COA tot een onveilige situatie leidde, werd twee weken lang geld ingehouden op haar tegemoetkoming.
De vrouw stelt dat het omvervallen van de fles een ongeluk was. Volgens de christelijke bewoners kreeg alleen zij een maatregel opgelegd, terwijl de andere betrokken bewoonster niet werd bestraft. Zij vragen zich af welke getuigen zijn gehoord en hoe het COA tot zijn conclusie is gekomen.
Volgens de bewoners gaat het niet om afzonderlijke incidenten, maar om een opeenstapeling van ervaringen. Zij zien daarin een patroon waarbij christelijke bewoners volgens hen minder gehoor krijgen en klachten of incidenten anders worden beoordeeld dan vergelijkbare situaties met islamitische of Arabischsprekende bewoners.
Het COA wil vanwege privacyregels niet op individuele zaken ingaan. Wel zegt de organisatie dat signalen zorgvuldig worden onderzocht en dat maatregelen volgens vastgestelde procedures worden opgelegd.
De christelijke bewoners zoeken een verklaring voor de ervaringen die zij beschrijven. Volgens hen speelt mee dat sommige COA-medewerkers Arabisch spreken en dezelfde culturele achtergrond hebben als een deel van de bewoners. Daardoor ontstaat volgens hen gemakkelijker contact.
Zij ervaren dat Arabischsprekende, veelal islamitische bewoners daardoor soms meer begrip krijgen of vaker worden tegemoetgekomen. Het COA bevestigt dat sommige medewerkers Arabisch spreken, maar zegt het beeld van ongelijke behandeling op grond van taal, afkomst of religie niet te herkennen.
De organisatie zegt dat medewerkers van diverse afkomsten zijn en dat iedereen zich moet houden aan dezelfde gedragscode. Officiële gesprekken worden volgens het COA gevoerd met een onafhankelijke tolk wanneer dat nodig is.
'AZC Rijswijk herkent het beeld niet dat bewoners op basis van religie, afkomst of taal ongelijk worden behandeld', laat een woordvoerder weten. 'Dat neemt de ervaring van bewoners niet weg. Elk signaal wordt zorgvuldig onderzocht en indien nodig worden passende maatregelen genomen.'
Volgens het COA gelden voor alle bewoners dezelfde regels. Medewerkers krijgen trainingen over professioneel handelen en werkhouding. Het COA meldt dat de afdeling Juridische Zaken in 2025 en 2026 vijftien klachten over de locatie Rijswijk heeft geregistreerd.
Zes klachten werden volgens de organisatie via bemiddeling opgelost en drie zijn nog in behandeling. Twee klachten vielen onder een aparte bezwaarprocedure. In vier andere zaken volgde geen verdere reactie van de klager.
Volgens Stichting Gave, een organisatie die christelijke asielzoekers ondersteunt, staan de signalen uit Rijswijk niet op zichzelf. De stichting ontvangt via haar meldpunt al jaren meldingen van christelijke asielzoekers.
Zij zeggen zich onveilig te voelen of hebben het gevoel dat ze minder gehoord krijgen dan andere bewoners. De organisatie benadrukt dat iedere melding afzonderlijk moet worden onderzocht en dat niet automatisch sprake is van discriminatie.
Toch zegt Stichting Gave een terugkerend patroon te herkennen. Volgens de organisatie bestaat er geregeld een verschil tussen het officiële beleid van het COA en de manier waarop dat beleid op individuele locaties wordt ervaren.
Het COA heeft procedures voor gelijke behandeling en klachtenafhandeling. Volgens Stichting Gave melden christelijke asielzoekers echter regelmatig dat zij de uitwerking daarvan in de praktijk anders ervaren. Wat op papier voor iedereen gelijk is geregeld, wordt volgens de organisatie niet altijd op dezelfde manier beleefd door bewoners.
Ook de Nationale Ombudsman maakt zich zorgen over de manier waarop klachten binnen de asielopvang worden behandeld. De Ombudsman ontving geen klachten over AZC Rijswijk zelf, maar zegt wel signalen te kennen van bewoners die geen inhoudelijke reactie op hun klacht krijgen. Daarnaast zijn er bewoners die bang zijn dat klagen gevolgen kan hebben voor hun verblijf, overplaatsing of voorzieningen.
'Een formele klacht onbeantwoord laten, past niet bij behoorlijke klachtbehandeling', schrijft de Ombudsman. Volgens de Ombudsman moet een formele klacht zorgvuldig, inhoudelijk en binnen een redelijke termijn worden behandeld.
Het COA zegt dat de afgelopen jaren juist stappen zijn gezet om de klachtbehandeling te verbeteren. De organisatie voert daarover regelmatig overleg met de Nationale Ombudsman. De Ombudsman bevestigt dat er contact is tussen beide organisaties over dit onderwerp.
De signalen uit Rijswijk bewijzen niet dat sprake is van discriminatie. Het COA weerspreekt de beschuldigingen en zegt dat alle bewoners gelijk worden behandeld.
Tegelijkertijd beschrijven meerdere christelijke bewoners vergelijkbare ervaringen. Volgens Stichting Gave zijn dat geen unieke verhalen. De organisatie ontvangt al jaren soortgelijke meldingen uit andere opvanglocaties in Nederland.
Daardoor staat Rijswijk niet op zichzelf. Waar het COA wijst op regels, procedures en gelijke behandeling, zeggen christelijke bewoners op meerdere locaties dat zij die gelijkwaardigheid niet altijd ervaren. Volgens Stichting Gave laat dat zien hoe groot het verschil kan zijn tussen beleid op papier en de manier waarop bewoners dat beleid in de praktijk beleven.
Voor dit artikel werkte Omroep West samen met Bureau De Boer.
Source: Omroep West Den Haag