Oorlogen, sancties en een groeiende schaduwvloot zetten de internationale scheepvaart steeds meer onder druk. Achttien grote maritieme landen, waaronder Nederland, wijzen erop dat de wereldhandel hierdoor structureel aan het veranderen is.
De landen zijn verenigd in de Consultative Shipping Group (CSG). Samen zijn ze verantwoordelijk voor meer dan een vijfde van de wereldhandel. De groep spreekt zich voor het eerst in ruim zestig jaar publiekelijk uit over de toenemende problemen in de scheepvaart.
Internationale afspraken over onder meer vrije doorvaart en de neutraliteit van commerciële schepen vormen al tientallen jaren de basis van de wereldwijde scheepvaart. Maar die afspraken komen steeds vaker onder druk te staan.
Dat is bijvoorbeeld te zien rond de Straat van Hormuz. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasstromen ging eerder door deze zeestraat. Door de spanningen met Iran is een van de belangrijkste zeeroutes voor olie en gas kwetsbaarder geworden.
Voor de scheepvaart zelf brengen de veranderingen grote risico's met zich mee. Commerciële schepen worden steeds vaker geraakt door geopolitieke conflicten en belangrijke vaarroutes kunnen worden gebruikt als drukmiddel.
Ook de sancties tegen Rusland en Iran hebben de scheepvaart flink veranderd. Steeds meer tankers varen buiten het gebruikelijke systeem om gesanctioneerde olie te vervoeren. Deze zogenoemde schaduwvloot bestaat inmiddels uit meer dan vijftienhonderd schepen.
Veel van die schepen hebben geen reguliere verzekering. Dat kan grote problemen veroorzaken als een schip bijvoorbeeld een ongeluk krijgt of lekt. Het is dan veel lastiger om de schade te verhalen of om de olie op te ruimen. Ook wordt het moeilijker om de veiligheid op zee te garanderen.
De landen zien de problemen niet als een tijdelijke verstoring. Ook de coronapandemie en eerdere conflicten hebben volgens de landen laten zien hoe kwetsbaar de wereldwijde aanvoerketens zijn.
Bedrijven zoeken ook vaker naar andere manieren om hun goederen te vervoeren als zeevaartroutes onveilig of onbetrouwbaar worden. Zo neemt de vraag naar luchtvracht toe. Vervoer per vliegtuig is veel duurder, maar kan dagen of weken schelen. Vooral voor spullen die snel nodig zijn, zoals servers voor datacenters en materialen voor herstelwerkzaamheden, nemen bedrijven die extra kosten voor lief.
Source: Nu.nl economisch