is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
‘Wij zijn pragmatisch ingesteld. Werkt een plan? Is dat zo, prima, dan gaan we ermee door. Werkt het niet? Weg ermee en iets anders proberen. We zijn niet verknocht aan welke ideologie dan ook.’
Lee Kuan Yew was de autocratische leider van Singapore die de stadstaat van 1959 tot 1990 bestuurde en met harde hand in de vaart der volkeren opstootte.
Hij ging er prat op geen liberaal, socialist, christen-democraat, taoïst, confucianist, marxist, fascist, maoïst of conservatief te zijn. Hij was zeker geen ecologist (natuur, dieren en klimaat voorop), anarcho-kapitalist (complete afschaffing van de overheid), anarcho-primitivist (complete afschaffing van de beschaving, waarin mensen weer jagers zijn), theonomisch reconstructionist (de Bijbel als enige leidraad) of trumpist (Donald Trump moest nog president worden toen hij in 2015 overleed). Hij was van alles een beetje.
Ideologieën zijn er in alle soorten en maten. Ze zijn belangrijk, omdat ze richting geven aan een ideale samenleving, normen en waarden vaststellen en verbinding leggen met andere mensen. Ze zijn een meetlat om te oordelen wat juist en rechtvaardig is. Ook maken ze de tegenstellingen duidelijk. Maar ze sterven langzaam uit of gaan ten onder in buigzame partijen als Pro.
In het nieuwe individualistische tijdperk willen mensen zich niet meer binden aan een leer, laat staan aan een voorganger die symbool staat voor deze leer. Ze streven niet meer naar een ideale samenleving, maar naar een ideaal leven voor zichzelf of het eigen gezin. Ze geloven niet in een maatschappelijk systeem, maar vertrouwen op eigen ervaringen en inzichten. Ze zijn pragmatisten die kiezen voor de waan van de dag en net zo snel van mening veranderen als een kameleon van kleur.
Hiermee gaan gedeelde idealen, waarden en normen samen met gemeenschapszin teloor. Voor de meeste welvarende Nederlanders is dat geen probleem meer. Die doppen hun eigen boontjes wel. Die bepalen hun eigen normen en waarden. Maar voor de mensen die niet meekunnen in de ratrace is er niets meer. Het proletariaat uit de 19de eeuw – of de arbeidersklasse uit de 20ste eeuw – kon op zijn ideologie terugvallen. De onderklasse van de 21ste eeuw niet. De mensen die buiten de boot zijn gevallen, delen geen gezamenlijke idealen meer over een samenleving waarin ook zij een kans krijgen op een beter leven. Daar kunnen ze van dromen, maar ze gaan er niet meer samen voor strijden.
Voor die groep zou een nieuwe ideologie moeten komen. Een idee dat hoop geeft. Er is een filosoof nodig die dat kan neerpennen. En een voorman die deze ideeën kan verkopen en mensen kan oproepen een vuist te maken en van zich te laten horen.
De onderklasse van nu is in apathie en onverschilligheid verzonken. Ze heeft zich geïsoleerd in achterstandswijken. Misschien kunnen door actie de ogen worden geopend van de middenklasse en de superklasse van de Quote 500, die nu de schouders ophalen.
Hopelijk voordat ze allemaal op AfD, Rassemblement National, Reform of de PVV stemmen. Of een autocraat zoals in Singapore de dienst uitmaakt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant