Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: moeten we onze zoon pushen voor meer dan het zesje te gaan?
Vader: „Onze zoon (16) regelt zijn schoolwerk zelf. Hij roept op tijd onze hulp in voor extra uitleg of overhoren. Wij zijn trots dat hij zo zelfstandig is. Hij gaat wel berekenend te werk: met een 5,7 is hij dik tevreden; hij doet wat nodig is en niet meer dan dat. Op zijn overgangsrapport stonden een acht, vijf zevens en vier zessen, maar ook de opmerking van zijn mentor dat er meer in zit.”
„We willen onze zoon stimuleren om eruit te halen wat erin zit, maar dit is zíjn schoolopleiding, niet de onze. Bovendien heeft hij het systeem gekraakt: dit is precies wat de nadruk op cijfers met jongens als hij doet. Toch denken we dat hij ons later misschien zal verwijten dat we hem niet hebben geleerd om ambitieus te zijn.”
Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.
Michelle Achterberg: „Ik zou niet vragen: hoe krijgen we hem van een zes naar een zeven, maar: wat willen we dat hij deze levensfase leert? In deze fase is autonomie heel belangrijk. Dit is een periode waarin jongeren meer zelf keuzes leren maken en de gevolgen daarvan ervaren.”
„Uw zoon organiseert zijn schoolwerk zelfstandig én schakelt jullie in wanneer hij hulp nodig heeft. Dat zijn belangrijke vaardigheden. Bovendien loopt hij qua cijfers niet vast.”
„Zie bezigheden als omgang met vrienden, sporten, hobby’s, en ontspanning niet als tijd die ‘overblijft’ nadat het belangrijke werk gedaan is. Het zijn net als school belangrijke domeinen waarin jongeren zich ontwikkelen.”
„Vraag hem uit nieuwsgierigheid: ‘Je mentor zegt dat er meer in zit. Hoe kijk jij daar zelf naar?’ Of: ‘Je lijkt bewust te kiezen hoeveel tijd je aan school besteedt. Waar wil je die andere tijd graag voor gebruiken?’ En vooral belangrijk: ‘Zijn er dingen die je later graag zou willen doen waarvoor je cijfers belangrijk kunnen zijn?’”
„Als hij zegt: ‘Ik weet dat ik voor wiskunde een acht kan halen als ik iedere week drie uur extra leer, maar die tijd besteed ik liever aan voetbal en vrienden, en met een zes kan ik de opleiding doen die ik wil’, klinkt dat niet als een gebrek aan ambitie, maar als bewuste afweging.”
Robbert Dijkgraaf: „Natuurlijk is het knap dat uw zoon het systeem zo goed doorziet dat hij precies het minimale kan doen. Maar het is belangrijker voor hem om te ontdekken waar zijn eigen verbeelding en nieuwsgierigheid door geprikkeld worden.”
„In mijn ervaring zijn de meest ambitieuze mensen altijd gedreven door hun eigen nieuwsgierigheid, en zien ze een concreet doel dat ze willen bereiken. Die vaardigheid, om je ergens uit eigen beweging in te willen verdiepen, is precies wat bij een studie- of beroepskeuze het verschil maakt. Als je in iets echt geïnteresseerd bent, wil je er alles van weten en begrijpen.”
„Een van de grootste problemen voor jongvolwassenen is keuzestress. Er zijn zo veel dingen die je kunt doen, maar wat spreekt jou aan, waar ligt jouw eigen weg?”
„De kunst is op zoek te gaan naar onderwerpen waar hij door gegrepen wordt, eventueel buiten de schoolstof om. Een periode uit de geschiedenis, een natuurverschijnsel, een maatschappelijke kwestie. Is er iets waar hij zelf meer over wil weten, zonder dat het moet?”
„Ga samen naar een museum, een voorstelling, ga op reis. Zorg voor tijdschriften en boeken die je laat rondslingeren. Breng kinderen in aanraking met personen ver buiten hun belevingswereld: een succesvolle ondernemer, kunstenaar, onderzoeker, sporter. Ergens moet de vonk over springen.”
Michelle Achterberg is universitair hoofddocent Pedagogische Neurowetenschap aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Robbert Dijkgraaf is hoogleraar Wetenschap en maatschappij in internationaal perspectief. Eerder was hij onder meer minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.