In de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van november zetten de Democraten alles op alles om de arbeider weer voor zich te winnen. Ze slaan letterlijk een andere toon aan, kleden zich ‘simpel’ en pochen met hun arbeidsverleden. Maar slaat die verleidingspoging aan? ‘De duivel kan zich mooi kleden, maar het blijft de duivel.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit een trailerpark in de buurt van Detroit, Michigan.
Gary Riviera (61) is op de vlucht geslagen voor zijn drukke kleindochters. In een woonwagenpark even buiten Detroit rookt hij een sigaret op de veranda van zijn huis, zijn pet achterstevoren op zijn hoofd. Binnen schreeuwen zijn kleindochters naar elkaar. ‘Ze zijn zo druk’, zegt Riviera, en hij neemt een hijs. ‘En dit is mijn enige vrije dag.’
Hij heeft twee banen, vertelt Riviera, in een autofabriek verderop. Hij werkt 72 uur per week, voor zo’n 13 dollar per uur. ‘Of ik behoor tot de arbeidersklasse?’, lacht hij, terwijl hij nog een sigaret opsteekt. ‘Ik doe eigenlijk niks anders dan werken. Zes dagen per week, twaalf uur per dag.’
Riviera woont niet op zomaar een trailerpark. Het A&L Mobile Home Park werd in 2002 wereldberoemd als decor van de filmhit 8 Mile, gebaseerd op het leven van rapper Eminem. Méér dan een film over muziek vormde 8 Mile een portret van working class America, van hardwerkende Amerikanen die in de jaren negentig ’s avonds met zwartgeoliede vingers naar huis keren na een zware dag in de fabriek.
Dat leven uit de film leiden velen hier nog steeds. Maar de politiek op het trailerpark is veranderd. In de jaren negentig – de tijd van 8 Mile – stemden de bewoners vooral Democratisch. Inmiddels zijn velen in het caravanpark, onder wie Riviera, aanhanger van president Donald Trump, een Republikein.
Lange tijd stond de Democratische Partij bekend als de arbeiderspartij. Afgelopen jaren zag zij haar achterban massaal overlopen naar de tegenpartij, met de vorige verkiezingen als voorlopig dieptepunt: 56 procent van de arbeiders stemde toen op de Republikeinen, die aan het begin van deze eeuw nog bekendstonden als de ‘country club’-partij voor de rijken.
Komende midterms, de tussentijdse verkiezingen in november, hebben Democraten door heel het land één hoofdmissie: kiezers als Gary Riviera opnieuw verleiden. ‘De Democraten moeten hun identiteit terugwinnen als partij van de arbeidersklasse’, aldus senator Chris Murphy uit Connecticut. Op die manier hopen ze de Republikeinse meerderheid in het Congres te kunnen breken.
Waar Democraten in 2024 spraken over grote kwesties als de staat van de democratie, richten de meeste kandidaten voor het Congres zich nu op zogenoemde kitchen-table issues: betaalbare woningen, boodschappen, transport en gezondheidszorg. Ze bekritiseren miljardairs en grote bedrijven.
Democratische kandidaten ondergaan ook esthetische ingrepen: door heel het land presenteren ze zich als ‘gewone’ mensen die gewone Amerikanen maar al te goed begrijpen. Op campagnes scheppen ze niet op over hun diploma’s van sjieke universiteiten, maar benadrukken ze vooral hun bescheiden komaf. Kandidaten dragen T-shirts, tonen de tatoeages op hun armen en schelden zonder voorbehoud met ‘fuck’ om hun woorden kracht bij te zetten.
Werkt deze strategie? Voelen kiezers uit de arbeidersklasse zich aangetrokken door deze Democratische metamorfose?
‘Tijdens de opnames van 8 Mile lieten ze de boel hier nóg armoediger lijken’, zegt Riviera, die er al sinds 1996 woont en hier twee dochters in zijn eentje heeft grootgebracht. Sommige inwoners moesten tijdens de draaidagen tijdelijk in een hotel slapen. ‘Ze vervingen de caravans in de film met oudere modellen en plaatsten propaantanks voor de deur.’
Er werd een aangedikte werkelijkheid gecreëerd die moest voldoen aan het beeld dat mensen hadden van de arbeidersklasse. Nu gebeurt er in de politiek iets soortgelijks.
Talloze kandidaten zetten hun ‘gewoonheid’ aan met, volgens critici, potsierlijke overdrijving. Congreskandidaat Blake Gendebien uit New York staat in zijn campagnevideo ‘voor zonsopgang ’ stro te harken. Katie Hobbs uit Arizona schermt met het feit dat ze tien jaar geleden drie maanden lang werkte als Uber-chauffeur. Troy Jackson, de Democratische senaatskandidaat uit Maine, benadrukt waar hij maar kan dat hij een ‘vijfde generatie houthakker’ is. In South Carolina, Wisconsin en Nevada – overal koketteren kandidaten met hun ‘alleenstaande moeder’, het feit dat ze ooit ‘zwaar fysiek werk’ verrichtten, of als ‘eerste in hun familie’ zijn gaan studeren.
Riviera, die het allemaal vanaf een afstandje volgt, ergert zich aan deze strategie. ‘Ik hoef helemaal geen politici die erbij lopen zoals ik’, zegt Rivera. ‘Democraten behandelen je als een kind. Ik denk niet dat ik er ooit nog op kan stemmen.’
Deze nieuwe strategie komt niet uit de lucht vallen. Bij de presidentsverkiezingen in 2024 versloeg Donald Trump de Democratische kandidaat Kamala Harris met steun van 56 procent van de arbeiders, en 86 procent van de witte arbeiders. Een flink deel van de latino’s en zelfs een klein deel van de zwarte arbeiders kreeg hij mee. Bovendien won Trump in swingstate Michigan – het culturele en politieke hart van de Amerikaanse arbeidersklasse – die vier jaar eerder nog naar Joe Biden ging.
Democraten krabben zich achter de oren: wat is er misgegaan? Een door de partij besteld ‘autopsierapport’, dat afgelopen mei na maanden touwtrekken eindelijk werd vrijgegeven, suggereert dat de partijtop een verkeerd beeld heeft van de ‘werkelijkheid waarmee de gewone Amerikaan te maken heeft’. Kortom: hun afstand tot de samenleving was te groot.
Volgens de meeste Democraten zijn grote hervormingen nodig om de arbeidersklasse terug te winnen. Met een economisch populistische agenda willen ze het leven van mensen betaalbaarder maken: goedkope boodschappen, een stop op huurverhoging en goedkope transport en zorg.
Ook andere taal moet een sleutel naar succes vormen. Angstvallig vermijden kandidaten ditmaal ‘woke’ taalgebruik. Andy Beshear, de populaire gouverneur van Kentucky, zei dit voorjaar dat de partij weer als ‘normale mensen moet praten’. Het gebruik van ‘inclusieve’ termen – naar gedetineerden verwijzen als ‘personen die met het rechtsysteem in aanraking kwamen’ of naar honger als ‘voedselonzekerheid’ – zouden kiezers hebben vervreemd. ‘Door dit soort termen lijkt het soms alsof we op mensen neerkijken’, aldus Beshear , ‘alsof we tegen ze praten in plaats van mét ze.’
Uit peilingen van persbureau Reuters blijkt dat de Democraten er in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen beter voorstaan dan de Republikeinen. Trumps populariteitscijfer wankelt op 33 procent – het laagste niveau van zijn presidentschap. Onafhankelijke kiezers, die in het midden zweven, geven aan dat ze meer neigen naar de Democraten, dan naar de Republikeinen. Velen zijn boos over de hoge benzineprijzen, de oorlog met Iran en de handelsconflicten met veel andere landen. Maar het is nog maar de vraag of er in die groep die op 3 november op de Democraten gaat stemmen, ook veel arbeiders zullen zitten.
Het beroemde 8 Mile-woonwagenkamp in Michigan wordt nog dagelijks bezocht door mensen die het in de film hebben gezien. Fans treffen een vervallen terrein met overal dichtgetimmerde ramen, beschimmeld hout en spinnenwebben. De meeste inwoners zijn al weg.
Net als Riviera bleef ook bewoner Zandra Young (49) achter. Maar de arbeidsongeschikte vrouw heeft heel andere ideeën over de politiek dan hij. ‘Mijn leven is sinds Trump zwaarder geworden’, zegt Young. ‘Ik heb er dagelijks last van.’
In haar woonwagen ruikt het naar schimmel. In de woonkamer en slaapkamer staan emmers die de regendruppels opvangen die door de daken komen. Een nieuw dak kost tienduizend dollar, dat heeft ze niet. In de vloer zitten gaten die Young heeft bedekt met houten pallets. De klok aan haar muur staat stil op kwart voor 12. Op haar salontafel stapelen de brieven zich op die ze al maandenlang niet durft te openen, vooral medische rekeningen.
Trump heeft sinds zijn terugkeer in het Witte Huis overheidsmedewerkers ontslagen die toezagen op de gezondheid en veiligheid van arbeiders. Hij heeft het minimumloon van overheidsmedewerkers verlaagd. Hij trok een richtlijn in die de overheid aanmoedigde om contracten aan te gaan met bedrijven die gunstige arbeidsvoorwaarden hebben. Ook gaf hij de rijkste Amerikanen een belastingkorting, terwijl hij zorgkosten van de armsten verhoogde.
‘Omdat ik niet kan werken, reken ik mezelf niet tot de arbeidersklasse’, zegt Young, door het gedruppel van haar lekkende keukenkraan heen, ‘maar ik voel me wel onderdeel van die groep.’
Young is geboren met hersenschade, waardoor ze niet meer kan werken. Twintig jaar lang pakte ze boodschappentassen in bij een supermarkt verderop, tot haar benen het begaven. Nu zit ze al jaren arbeidsongeschikt thuis. Omdat de regering-Trump dit jaar bezuinigde op de gezondheidszorg, moet ze nu meebetalen aan de ziekenhuisrekeningen.
Tot een aantal jaar geleden werd Young geholpen door haar moeder, die vlakbij woonde, maar die is overleden. Stap voor stap verliest ze controle over haar leven. Dat er in november verkiezingen zijn weet ze wel, maar ze stemt meestal alleen tijdens de presidentsverkiezingen, niet bij de midterms. In 2024 ging haar stem naar Kamala Harris.
Volgens politicoloog Vincent Hutchings, die aan de Universiteit van Michigan, onderzoek doet naar kiezersgedrag, is het probleem van de Democraten niet zozeer dat ze de arbeidersstem zijn kwijtgeraakt, maar dat ze die van de witte arbeider hebben verloren. ‘De leegloop begon decennia geleden al, vanaf het moment dat de Democraten zich gingen inzetten voor raciale gelijkheid’, zegt hij telefonisch. ‘Als ze die kiezers willen terugwinnen, moeten ze sommige van hun principes over gelijkwaardigheid opgeven.’
Volgens hem zou het voor Democraten gemakkelijker kunnen zijn om kiezers als Young te overtuigen, die normaal gesproken niet stemmen tijdens de tussentijdse verkiezingen, dan om Riviera terug te winnen.
Op zijn veranda vertelt Riviera over die dag dat hij uitgleed in de fabriek en zijn pols blesseerde. Hoewel hij bij zijn baas had geklaagd over de gladde vloeren, werden zijn zorgen nooit serieus genomen. Nu kan hij minder efficiënt werken en is zijn salaris gehalveerd. Had hij bij een vakbond gezeten, dan had hij daar misschien iets tegen kunnen doen. De Democraten werpen zich op als beschermers van vakbonden.
De progressieve kandidaat Abdul El-Sayed wil als senator namens Michigan de positie van arbeiders versterken en zorg en woningen goedkoper maken. De machtige United Auto Workers-vakbond riep hem uit tot ‘kampioen van de arbeidersklasse’.
El-Sayed richt zich expliciet op fabriekswerkers als Riviera, maar die piekert er niet over om op de Democraat te stemmen.
‘Dat is toch die buitenlander?’, zegt Riviera over El-Sayed, die een kwartier rijden van diens caravan is geboren uit Egyptische ouders. Riviera, die thuis vaak de radicaal-rechtse zender Newsmax heeft opstaan, kijkt wantrouwend naar de Democraat. ‘Hij gaat zich in campagnetijd voordoen als iemand die om Amerikanen geeft, totdat hij aan de macht komt.’
Hoewel de Democraten met progressief beleid de kiezers voor zich willen winnen, lijken veel stemmers andere zaken belangrijker te vinden, zoals een streng immigratiebeleid, een kleine overheid en meer veiligheid. Dat bleek ook bij de Democratische voorverkiezingen vorige maand in Michigan, waar de progressief El-Sayed het nipt won van de gematigde Haley Stevens. Hoewel zijn campagne sterk op arbeiders was gericht, won El-Sayed vooral dankzij de stem van hoogopgeleide, witte kiezers. De meeste arbeiders die überhaupt gingen stemmen, steunden zijn opponent.
Het is dan ook zeer de vraag of een populistische economische boodschap – hoe specifiek ook gericht op de arbeidersklasse – genoeg is om die groep terug te winnen. ‘Op cultureel vlak zijn de Democraten gewoon te ver verschoven van waar arbeiders staan’, zegt Nick Jacobs, politicoloog die aan Colby College in de staat Maine onderzoek doet naar de positie van de Amerikaanse arbeidersklasse.
Uit zijn onderzoek blijkt dat het niet zozeer de kiezers zijn die de afgelopen decennia van mening zijn veranderd, maar dat het de Democratische Partij is die naar links is opgeschoven. Op thema’s als immigratie, familiewaarden en abortus is de partij progressiever geworden dan de meerderheid van de arbeiders.
Ook de campagne tegen miljardairs is wellicht minder effectief dan de Democraten hopen. ‘Door zich af te zetten tegen miljardairs vervreemden ze zich ook van een deel van de arbeiders’, zegt Jacobs. ‘Die vinden dat hard werken en veel geld verdienen juist past bij de Amerikaanse manier van leven. Zij wantrouwen de overheid en houden er niet van dat sommige mensen allerlei gratis voorzieningen krijgen.’
‘Miljardairs als Donald Trump, daar kijk ik tegenop’, zegt Riviera. ‘Het is toch bewonderenswaardig wat ze hebben bereikt door hard te werken.’
Verderop in het woonwagenpark kan Young alleen maar jaloers zijn op mensen die fysiek in staat zijn hard te werken en daarmee veel geld te verdienen. ‘Ik heb het gevoel dat ik er als mens niet toe doe, omdat ik niet kan werken’, zegt ze.
Het was haar nog niet opgevallen dat er lokale Democraten zijn die zich richten op mensen zoals zij. ‘Ik denk niet dat ze zich door zich simpel te kleden met mij kunnen verbinden’, zegt ze. ‘Daarvoor zouden ze zich echt om mensen zoals ik moeten bekommeren en zich aan hun beloften moeten houden.’ Want, zegt Young, de ‘duivel kan zich mooi aankleden, maar zal nog steeds de duivel zijn’.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant