is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Vorige week publiceerde AI-nieuwsbrievenverkoper Alexander Klöpping een AI-onderzoek naar het gebruik van AI in opiniestukken, gepubliceerd in kwaliteitskranten. Dat viel niet mee, en deze krant scoorde het slechtst. Als iemand die regelmatig van repliek wordt gediend op de opiniepagina ben ik niet verrast. Het AI-clichéstaccato is om voor de hand liggende redenen mateloos populair bij mensen die gevoelens belangrijker vinden dan feiten.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Waar de hoofdredacteur van deze krant schaamte voelde, was die bij het FD al snel weggeredeneerd. Ja, het geeft een ongemakkelijk gevoel dat opinie-inzendingen veel AI-tekst bevatten, aldus hoofdredacteur Perry Feenstra. Maar ‘meer rationeel vind ik het toch niet zo’n probleem’. Volgens hem zorgt AI ervoor dat mensen met een ‘waardevolle bijdrage aan het maatschappelijk debat, die de vaardigheid tot schrijven ontberen, niet per definitie aan de zijlijn staan.’
Daarmee sluit hij zich aan bij de mantra dat verzet tegen AI kansloos en snobistisch is. Vanzelfsprekend reageerde ‘onderzoeker’ Klöpping door te stellen dat teksten alleen maar beter worden als mensen AI gebruiken. ‘Nu sta je bekend als lui als je een chatbot inzet, straks juist als je dat níét doet’, daarmee suggererend dat de hulp van een chatbot de tekst vollediger en kloppender maakt.
Allereerst preekt zowel Klöpping als Feenstra voor eigen parochie en portemonnee. Voor AI-goeroe Klöpping hoef ik dat niet uit te leggen; voor Feenstra eigenlijk ook niet: zijn abonnees denken te winnen bij een wereld waarin zij dankzij AI een flink deel van het personeel eruit kunnen flikkeren. Hun democratiseringsargument is populistische kletskoek.
Zoals ombudsvrouw Reijmer al concludeerde, waren de AI-brievenschrijvers vrijwel zonder uitzondering theoretisch opgeleid, met hoge functies en een goed netwerk. ‘Mensen die, kortom, veelal prima een opiniestuk zouden moeten kunnen schrijven.’ AI werkt dus vooral drempelverlagend voor mensen die toch al (te) snel in de pen klimmen. Dankzij AI kunnen zij redacties bombarderen met tientallen kunstmatig gegenereerde versies van hetzelfde punt.
De stelling dat slechte schrijvers zonder AI ‘aan de zijlijn staan’ is volstrekt idioot. Het is andersom: door sociale media, waar kwantiteit boven kwaliteit gaat, hebben hordes semi-analfabeten een miljoenenpubliek. Het gevolg daarvan is de verdomming van het publieke debat, met als meest schrijnende voorbeeld de televisietalkshows, die worden beheerst door pleefiguren die nog nooit iets hebben gelezen, laat staan geschreven.
Vóór AI waren er wel degelijk mogelijkheden om een bijdrage aan het debat te leveren voor mensen die niet (goed) kunnen schrijven. Die vroegen dan hun geliefde of collega om even te helpen. Zou je dat zo wel opschrijven? Moet dit stukje niet weg? Vier ogen, er een nachtje over slapen: dáár wordt een stuk beter van. Hetzelfde geldt voor de volledigheid en het waarheidsgehalte: chatbots maken voortdurend fouten en vatten voornamelijk het internet samen, een plek waar leugens en bedrog welig tieren.
Daarnaast: iedere Nederlander heeft recht op een eigen mening, maar niemand heeft het recht om in een kwaliteitskrant te worden geplaatst. Net zoals iedereen mag voetballen, maar niemand het recht heeft om in Ajax 1 te spelen. Talent en inzet doen ertoe in alles wat we doen, waarom zou dat niet voor schrijven gelden?
Iemand die een chatbot argumenten laat verzinnen bij zijn eigen onderbuik is niet innovatief of zielig, maar lui. Het idee dat elke primitieve oprisping meteen de ether in geslingerd moet worden, heeft een uitgesproken negatief effect op de kwaliteit van het publieke debat en daarmee op onze democratie.
In een land waarin hogeropgeleiden slechts hoog opgeleid zijn omdat ze een hoog inkomen wensen, is AI blijkbaar een onweerstaanbare shortcut. Kwaliteitskranten zouden zich hier fel tegen moeten verzetten.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant