Goudvoorraad De Nederlandsche Bank haalde in een paar maanden tijd 86 ton goud weg uit de VS en Canada. Geopolitieke onzekerheden brachten de DNB tot dit besluit. Hoe ging de operatie in zijn werk en wat zegt dit over het vertrouwen in het Amerika van nu?
De kluis van de Nederlandsche Bank in 2018, waar toen nog voor 6 miljard euro aan goud lag opgeslagen van de Nederlandse goudvoorraad.
Een half jaar geleden waren er absoluut nog geen plannen om goud terug naar Nederland te halen, verzekerde president Olaf Sleijpen tijdens de presentatie van de jaarrekening van De Nederlandsche Bank eind maart. Maar deze week verraste de centrale bank ineens met de mededeling dat alsnog voor ruim 10 miljard euro aan Nederlands goud was weggehaald uit de VS en Canada. Het goud is verplaatst naar Londen. Geopolitieke onrust wordt als belangrijkste reden genoemd, net als de versterking van de crisisparaatheid van DNB.
Goud vervult nog steeds een belangrijke functie in het financiële systeem. In tijden van onrust geldt het edelmetaal als veilige haven voor beleggers én voor (centrale) bankiers. Sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis heeft de Amerikaanse president voor onrust gezorgd. Hij begon een handelsoorlog, zei Groenland te willen annexeren, ontvoerde de president van Venezuela en begon een oorlog tegen Iran. Ook voerde hij de druk op het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, fors op. Hij dreigde met ontslagen, benoemde gelijkgestemden in het bestuur en houdt niet op met klagen over het rentebeleid van de Fed.
Internationaal zijn er grote zorgen over de onafhankelijkheid van de Fed, en daarmee indirect ook over de goudvoorraad die de centrale bank namens tientallen landen beheert in de kluizen in New York. Vijf vragen over de verplaatsing van ruim 86 ton aan Nederlands goud, met een waarde van op dit moment 10 miljard euro.
Met name goud dat bij de Amerikaanse centrale bank lag opgeslagen, en een klein beetje dat zich in Canada bevond. Dat is naar Londen verhuisd. Vóór de operatie lag ongeveer 31 procent in Zeist, 31 procent in New York, 20 procent in Ottawa en 18 procent in Londen. Tussen maart en augustus dit jaar heeft Nederland 86 ton goud weggehaald uit de kluizen van de Amerikaanse en de Canadese centrale bank. Sinds de operatie ligt van de totale Nederlandse goudvoorraad van ruim 612 ton (75,9 miljard euro) nu nog 18,5 procent in Canada, 18,5 procent in de VS, 30,8 procent in Zeist en 31,3 procent in Londen. De laatste keer dat DNB een grote hoeveelheid goud verplaatste was vlak na de eurocrisis in 2014, toen nog meer dan de helft van het Nederlandse goud in New York lag.
De operatie is – ook nu die al voorbij is – nog steeds met grote geheimzinnigheid omgeven. DNB wil niets zeggen over de aan- en verkoopdata, de kosten of de wijze waarop het goud verplaatst is. Zeker is dat een deel daadwerkelijk verplaatst is en een ander deel via aan- en verkoop.
Van de 86 ton goud ging 27 ton (ter waarde van 3,3 miljard euro) daadwerkelijk op reis. Vanuit de VS en Canada is deze hoeveelheid verscheept naar het Cashcentrum van DNB in Zeist. Tegelijkertijd werd eenzelfde hoeveelheid verscheept van Zeist naar Londen, naar de kluizen van de Bank of England. Dat goud is van een iets betere kwaliteit dan het goud dat in Noord-Amerika lag: het gaat om goud dat voldoet aan de zogenoemde London Good Delivery (LGD) standaard, beheerd door de London Bullion Market Association (LBMA). Voor goud dat aan die LGD-standaard voldoet gelden strengere eisen op het gebied van zuiverheid, gewicht, kwaliteit, manier van smelten en uiterlijk. Het goud dat in Londen ligt is daardoor makkelijker verhandelbaar dan het goud van lagere kwaliteit dat vanuit de VS naar Zeist ging. DNB wist zo wel te voorkomen dat goudbaren omgesmolten moesten worden om aan de Londense eisen te voldoen.
De rest van het uit Noord-Amerika gerepatrieerde goud (59 ton, waarde 7,3 miljard euro) is verkocht in New York, waarna in Londen goud dat voldoet aan internationale handelsstandaarden is aangekocht.
Nee. Uit de Central Bank Gold Reserves Survey 2026 van de World Gold Council blijkt dat 9 procent van de ondervraagde centrale banken meer goud naar het eigen land heeft verplaatst. Nog eens 10 procent heeft net als DNB aanpassingen gemaakt in de spreiding van de goudvoorraad over verschillende landen. In 2025 was dat respectievelijk 5 en 2 procent.
Banque de France haalde eerder dit jaar al het Franse goud naar de eigen kluizen in Frankrijk. De centrale bank verkocht het goud in New York en kocht goud van hogere kwaliteit terug (en maakte daarbij bijna 13 miljard euro winst door prijsschommelingen). De Duitse Bundesbank voltooide al eerder (tussen 2013 en 2017) een herverdeling van de goudvoorraad. Door goud uit Frankrijk en de Verenigde Staten te verplaatsen naar de kluizen in Frankfurt zorgde de bank ervoor dat meer dan de helft van de goudvoorraad nu op Duitse bodem ligt.
Sinds een paar jaar is er in Duitsland een levendig debat over het weghalen van de hele goudvoorraad uit de Verenigde Staten uit vrees voor de wispelturigheid van Trump en zijn bemoeienis met de Amerikaanse centrale bank.
Vroeger waren valuta gekoppeld aan goud. Daar kwam in 1971, met het uiteenvallen van het Bretton Woods systeem, definitief een einde aan. Nu is goud in wezen niets anders dan een investering, ook voor centrale banken. Zij beschermen zich met het edelmetaal bijvoorbeeld tegen hoge inflatie, of ze gebruiken het als alternatief voor andere investeringen wanneer het rendement daarop te laag is. Ook willen centrale banken een grotere goudvoorraad omdat de kans op handelsconflicten en -tarieven toeneemt, bleek uit het onderzoek van World Gold Council.
Volgens DNB was de verhuizing van het goud nodig omdat de centrale bank bezig is haar „crisisparaatheid” te versterken vanwege de „toenemende geopolitieke onrust”. Het heeft „een unieke functie als vertrouwensanker”, zegt een woordvoerder. Bij extreme systeemrisico’s, zoals het ineenstorten van de financiële markten, biedt het een zekerheid die geen enkele andere beleggingscategorie heeft.
Tussen 1936 en 1940 had DNB een vooruitziende blik. Toen verplaatste de centrale bank honderden tonnen goud vanuit Nederland naar New York. Het is de vraag of de meest recente verhuizing in tegengestelde richting iets zegt over de stabiliteit in Europa, of over de dreiging die uitgaat van Trumps Amerika. DNB-president Olaf Sleijpen zegt ervan uit te gaan „dat we het goud nooit hoeven in te zetten, maar toch is het nodig dat we onze weerbaarheid en paraatheid versterken”.