Nieuwe muziek Na zestien jaar is er eindelijk een nieuw studioalbum van Erykah Badu. De samenwerking met The Alchemist is geen nostalgische terugkeer. Verder gaat dj Amelie Lens op haar debuutplaat voor grote gebaren en is de eigenzinnige King Ayisoba terug.
„Kaa-ka-ka-kaaa. Kaa-ka-ka.” Een soort gedigitaliseerde kraaien vliegen boven de muziek langs. Is het de Amerikaanse zangeres Erykah Badu zelf die af en toe gewoon even de sampleknop indrukt? Het geluid duikt in verschillende nummers op. De kah in haar naam Erykah is overigens een Egyptische verwijzing naar het ‘innerlijke zelf’.
Erykah Badu & The Alchemist
Before the World Blows
Het heeft even geduurd, maar Before The World Blows is er dan toch: Badu’s eerste album in zestien jaar, na New Amerykah Part Two: Return of the Ankh (2010). De samenwerking met hiphopproducer en dj The Alchemist zou vorig jaar al verschijnen, maar werd uitgesteld. Wel was er een gezamenlijke toertje door Japan. En op Koningsdag dook Badu ineens onverwacht op in het Amsterdamse Westerpark tijdens de dj-set van The Alchemist.
In Badu’s sensuele kwaliteitssoul klonken altijd verwondering, realisme, hoop en vooruitziendheid. Haar teksten, vaak vanuit vrouwelijk perspectief, waren doordrenkt van spiritualiteit. Ze heeft vele bijnamen en personalities (nu heet ze ook IMEHO), en ze wisselt verleidelijk, speels, duister of licht af. Haar muzikanten stuurt ze aan in kleuren en gevoelens.
Wonderbaarlijk goed klikt het nu met The Alchemist. Deze nieuwe plaat voelt als een gelijkwaardige samenwerking. Zijn warme, punchy beats en vintage samples met loops die vertrouwd klinken, geven Badu alle ruimte om haar songs te bouwen, met haar eigen instrumenten en muzikanten. Badu zingt, praat en rapt, soms terloops, dan weer hoog en ijl boven de muziek. Haar stem klinkt doorleefder dan in haar vroege souljaren.
Before The World Blows is een plaat van details. ‘Echos’ opent als een lange freestyle waarin het ritme voortdurend verschuift. ‘Crossfade’ komt zwevend langzaam op gang. ‘Witch Doctor’ is bedwelmend en spookachtig. En wat een sappige samenwerkingen zijn er ook. Op ‘To The Moon’ zingt Badu samen met de alternatieve R&B-artiest Steve Lacy – het zanglijntje leunt op ‘Forever Is A Lonely Thought’ van de Nederlandse band Kayak.
Tussen neosoul en hiphop krijgt ‘They Ain’t You’ een hoog extra koortje van bassist Thundercat, die op nog twee andere nummers meespeelt. In ‘Black Box’ blaast jazzsaxofonist Kamasi Washington mee.
Zo ontmoeten Badu en The Alchemist elkaar tussen soul, jazz en hiphop. Het album leunt niet op nostalgie, maar is een nieuwe ruimte waarin Badu kan rondzweven.
Amanda Kuyper
Amelie Lens
AURA
Tien jaar nadat ze haar eerste nummer uitbracht, verschijnt nu het debuutalbum van Amelie Lens. In de tussentijd groeide de Belgische dj en producer uit tot een van de grootste techno-dj’s ter wereld. Ze is vaste headliner op dancefestivals als Tomorrowland en Awakenings, maar staat net zo goed in toonaangevende clubs als fabric London en RSO in Berlijn. Op AURA probeert ze twee werelden samen te brengen: de donkere, hypnotiserende techno die ze om vier uur ’s nachts in clubs draait en de grootse ontlading passend bij haar festivalshows.
Die schaal hoor je terug in de productie. Lens maakt techno met grote gebaren: lange opbouwen gevolgd door stevige drops. Neem ‘Our Frequency’. Met zachte stem herhaalt ze woorden als ‘body’, ‘resonate’ en ‘aura’ als een mantra, boven een stuwende beat en zware baslijn. Gaandeweg zwelt de productie aan om uiteindelijk open te breken in een euforische climax.
Dat betekent niet dat Lens haar donkerdere clubgeluid achter zich laat. Op ‘Falling Into Acid Dreams’ kronkelt een steeds feller wordende acidlijn door de track, terwijl scherpe percussie het tempo goed hoog houdt. De groove blijft minutenlang doordenderen en werkt juist door de herhaling hypnotiserend. Het is een stuk rauwer dan ‘Our Frequency’ en laat horen dat AURA niet alleen voor de mainstage is gemaakt.
Het verst buiten haar vertrouwde terrein stapt Lens op ‘Run’, samen met Angèle, de enige gastartiest op het album. De Belgische popzangeres zingt vanuit het perspectief van een computerachtig wezen dat ontdekt dat haar herinneringen zijn geprogrammeerd en haar liefde synthetisch is, maar tegelijkertijd gevoelens ervaart die het niet kan verklaren. Die futuristische tekst past goed bij de scifi-synthesizers en razendsnelle technodrums eronder. Angèles bijna fluisterende zang geeft het nummer ondertussen iets lichts en popachtigs.
AURA laat zo verschillende kanten van Lens horen, zonder dat ze haar herkenbare technogeluid verliest. Op haar debuut toont ze vooral hoe goed ze inmiddels weet wat op een dansvloer werkt. Zelfs thuis hoor je al hoe groots dit album straks in een volle zaal zal klinken.
Robyn van Gorsel
King Ayisoba
Pure Confusion
De kologo, het instrument van King Ayisoba, heeft slechts twee snaren, maar hij tovert een geheel eigen universum uit die Ghanese luit. Daarbij zingt met verschillende stemmen, waaronder die van zijn overleden grootvader, een spirituele dokter die via hem wijze lessen over het moderne leven de wereld in slingert. Dat alles op reggae- en dubbeats. Het leidt tot onweerstaanbaar eigenzinnige tracks.
Sinds King Ayisoba in 2006 Ghana veroverde met debuutalbum Modern Ghanaians is de ex-geitenhoeder de tradities uit het noorden van het land ongeremd blijven koppelen aan een nieuwe sound. De percussief gespeelde kologo is zowel een melodie-instrument als een eeuwenoude groovemachine. De zanger bereikte destijds ook een internationaal publiek, met name via de langdurige samenwerking met Arnold de Boer van nederpunkgroep The Ex. Op festivals werden Ayisoba’s dierenimitaties, stemwisselingen en kologo-bezweringen de afgelopen twee decennia met gejuich, maar ook met verbazing onthaald. Want hoewel Ayisoba inmiddels een consistent en sterk oeuvre heeft opgebouwd, is zijn stijl lastig te plaatsen. Het is geen traditionele rootsmuziek, geen punk, geen rap – maar wat wel?
Voor zijn zevende album Pure Confusion koppelde De Boer hem aan de Britse dub-producer Adrian Sherwood die eerder werkte met Lee ‘Scratch’ Perry, Nine Inch Nails en Sinéad O’Connor. De dub-echo’s en gastmusici maken de sound van Ayisoba nog veelomvattender. Alleen al openingstrack ‘Property’ zou minutenlang mogen doorgaan. Voor de reggae-vibe van opvolger ‘Dey Come’ geldt hetzelfde. In doeltreffende teksten waarschuwt Ayisoba, al dan niet gestuurd door zijn opa, voor uitwassen van kapitalisme: „Property make confusion in this world”.
Maar vergis je niet. Net als zijn muziek zijn ook de teksten niet zo eenduidig als ze aanvankelijk klinken. Zo waarschuwt Ayisoba, die veel met zijn spirits communiceert, voor de negatieve kanten van het spirituele ‘juju’, waardoor mensen hun ziekte verbergen en niet naar de dokter gaan, en worstelt hij met de opgelegde ‘open mindedness’ die het touren vereist. Het is juist vanwege deze spirituele teksten dus niet verwonderlijk dat de activistische Amerikaanse dichteres Aja Monet die King Ayisoba dit najaar naar Nederland haalt voor een optreden op festival Le Guess Who?.
Leendert van der Valk