Nederlandse zwemwateren bevatten naast blauwalg en bacteriën ook te veel chemische stoffen. Dat blijkt uit onderzoek van Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie. Experts maken zich eveneens zorgen over de waterkwaliteit, maar zeggen dat de risico's voor zwemmers meevallen.
Onderzoekers van Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) hebben tussen 2015 en 2024 de waterkwaliteit van 205 officiële zwemlocaties en 57 andere populaire zwemplekken geanalyseerd. De gemeten concentraties van 35 van de 122 onderzochte chemische stoffen overschreden de wettelijke norm.
In 2024 werd op alle onderzochte locaties voor minstens één chemische stof de norm overschreden. Bij sommige stoffen lagen de concentraties op maar liefst 90 procent van de locaties boven de veilige norm. Dat is een forse verslechtering ten opzichte van tien jaar geleden: toen voldeed nog 22 procent van de onderzochte locaties aan de normen, nu geen enkele.
Welke risico's de chemische vervuiling precies oplevert voor zwemmers, maakt het onderzoek niet duidelijk. Een gemiste kans, vindt Paul van den Brink, hoogleraar chemische stress-ecologie aan Wageningen University & Research. "Het onderzoek relateert chemische stoffen aan zwemmen zonder risicobeoordeling te hebben gedaan. Een simpele worstcase-risicobeoordeling had duidelijk gemaakt welke risico's eraan verbonden zijn."
Volgens Van den Brink zit er een breed palet aan stoffen in het water. "Bestrijdingsmiddelen, geneesmiddelen, nutriënten. Die kunnen allemaal op een andere manier werken." Ook de manier van blootstelling verschilt: "Water binnenkrijgen via de mond heeft een heel andere impact dan opname via de huid. Het onderzoek geeft daar helaas geen inzicht in."
Volgens de experts komen de chemische stoffen vooral uit de landbouw, industrie en het riool. Veelvoorkomende probleemstoffen zijn onder meer PFOS (behorend tot pfas), kwik en bestrijdingsmiddelen. Via onder meer industriële lozingen, landbouw en afvalwater komen deze stoffen in het water terecht.
Volgens Van den Brink voldoet het buitenwater vrijwel nergens aan de chemische normen. "We gaan absoluut niet voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water, waarin gesteld wordt dat in 2027 het water van goede kwaliteit moet zijn. Op alle fronten moeten de lozingen van chemische stoffen omlaag om de doelen te halen."
"Het is goed dat mensen via dit onderzoek weten dat we een probleem met de waterkwaliteit hebben", zegt Annemarie van Wezel, hoogleraar milieu-ecologie aan de Universiteit Utrecht. "Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de kwaliteit van het drinkwater." Ook is het volgens haar belangrijk dat mensen zich ervan bewust zijn dat veel van wat ze als individu doen, ervoor zorgt dat stoffen in het water terechtkomen.
De hoogleraar stelt dat we met zijn allen veel minder chemische stoffen moeten gebruiken. Volgens haar kunnen we dat op drie manieren doen. "We hebben ten eerste een beter beleid nodig om het gebruik van stoffen terug te dringen. Daarnaast moeten we slimmere stoffen gebruiken en betere technologie. Als we die drie doorvoeren, gaat dat echt helpen om de waterkwaliteit te verbeteren."
Volgens de deskundigen worden mensen ook buiten het zwemwater aan deze stoffen blootgesteld. De risico's van de chemische stoffen voor zwemmers zijn volgens hen relatief klein. "Maar dat we een probleem hebben met de vervuiling van het water, is duidelijk", stelt Van den Brink.
En als je in de nazomer toch nog even een duik wilt nemen in buitenwater? "Over het algemeen zal de blootstelling via zwemwater een relatief kleine bijdrage zijn, behalve als je dagen achter elkaar in het water ligt, uren achter elkaar", zegt Van Wezel. "Chemische stoffen krijg je in hogere mate binnen via voedsel, drinkwater of via je ademhaling."
Ook Van den Brink verwacht dat bacteriën en blauwalg een groter probleem zijn in zwemwater dan chemische stoffen. "Die chemische stoffen zijn vooral een probleem voor de ecologie en het drinkwater."
Source: Nu.nl algemeen