Ongehoord Nederland Het Commissariaat voor de Media ziet „voldoende aanleiding” voor minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert (D66) om de erkenning van de omroep in te trekken. Dat schrijft de toezichthouder in een brief aan de minister naar aanleiding van de „maatschappelijke verontwaardiging” over ‘Hitler-verheerlijking’ in een programma van ON!. Nu is de minister aan zet.
Een plopkap van Ongehoord Nederland.
De dagen van omroep Ongehoord Nederland (ON!) binnen het publieke bestel lijken geteld. Naar aanleiding van een recente uitzending van ON!, waarin uitspraken van Hitler werden geprezen, ziet het Commissariaat voor de Media „voldoende aanleiding” voor minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert (D66) om de erkenning van de omroep in te trekken. Dat schrijft het Commissariaat, dat toezicht houdt op naleving van de Mediawet, donderdag in een brief aan de minister.
„Wat het Commissariaat betreft is de voornoemde uitzending het kantelpunt, waardoor wij er geen vertrouwen meer in hebben dat ON! in staat is om de bedrijfsvoering op orde te krijgen en duurzaam aan de publieke mediaopdracht te voldoen”, aldus het Commissariaat. ON! staat al langere tijd onder verscherpt toezicht omdat de omroep diverse keren berispt werd voor het schenden van de journalistieke regels. In de brief aan de minister draagt de toezichthouder „feiten en overwegingen” aan op grond waarvan Letschert gebruik kan maken van haar bevoegdheid om een omroep uit het bestel te zetten. ON! heeft volgens de toezichthouder diverse „wettelijke normen” overtreden.
Aanleiding voor de brief van het Commissariaat is de „maatschappelijke verontwaardiging” over ‘Hitler-verheerlijking’ in een programma van ON!, dat eind juli werd uitgezonden. In de inmiddels offline gehaalde uitzending kregen toenmalig hoofdredacteur Joost Niemöller en Ongehoord Nederland-presentator Raisa Blommestijn „prikkelende stellingen” voorgelegd. Een daarvan is een fragment van een toespraak van Hitler, waarin hij het heeft over een „kleine ontwortelde internationale kliek die internationale volkeren tegen elkaar opzet”, waarop iemand in het publiek „Juden!” roept. Niemöller reageerde dat „je het eigenlijk alleen maar” eens kan zijn met Hitlers „strijd tegen globalisering”. Vorige week werden hierover Kamervragen gesteld. Niemöller stapte dinsdag op naar aanleiding van de kwestie.
Niemöller was samen met de journalist Arnold Karskens en de kort daarna als FVD-Kamerlid verkozen Pepijn van Houwelingen betrokken bij de oprichting van Ongehoord Nederland in 2019. Niemöller brak met Karskens omdat hij vond dat de bestuurder te stringent was in de beperkingen in toegestane uitingen op de omroep. Aanleiding was een interview met een andere ON!-oprichter, acteur Haye van der Heyden, die vond dat Holocaust-ontkenning ook moest kunnen. Karskens werkte Van der Heyden eruit, Niemöller vertrok toen.
ON! heeft vanaf de oprichting geworsteld met de reikwijdte van het eigen ‘radicale geluid’, waarbij voor antisemitisme onder Karskens geen plek was. De Hitler-apologie van hoofdredacteur Joost Niemöller, die aantrad nadat Karskens (naar later bleek onterecht) in 2024 was ontslagen, heeft ON! meer schade berokkend dan kritische rapporten over journalistieke regels en ophef rond racistische berichtgeving.
Voor minister Letschert komt de brief van het Commissariaat als geroepen. Zij liet naar aanleiding van de omstreden uitzending al weten zich te buigen over juridische mogelijkheden om in te grijpen bij ON!. De brief biedt wat dat betreft aanknopingspunten. Zo kan de minister de erkenning van een omroep intrekken wanneer het Commissariaat binnen een jaar twee of meer formele maatregelen oplegt aan een omroep. Dat is nu het geval, schrijft de mediawaakhond in de brief.
Het Commissariaat geeft een tweede grond waarop een erkenning kan worden ingetrokken: als een omroep „niet meer voldoet aan de eisen van goede inrichting, sturing en beheersing van de bedrijfsprocessen”. Dat is bij ON! het geval. Er is bij de toezichthouder een beeld ontstaan van „structurele tekortkomingen bij een organisatie die met publiek geld opereert” – onder meer op het gebied van de naleving van wet- en regelgeving en de journalistieke kwaliteitsnormen.
Minister Letschert heeft nog niet gereageerd op de brief van het Commissariaat. Op 24 september staat een Kamerdebat gepland over de hervorming van het publieke bestel en aanpassing van de Mediawet. Een meerderheid van de Kamer lijkt voor het intrekken van de erkenning van ON!, zo blijkt uit een rondgang langs politieke partijen.
„Wat D66 betreft is de maat echt vol voor ON!”, reageert Ouafa Oualhadj (D66). „Dit is wat ons betreft de laatste aansporing die nodig is om ON! uit het publieke bestel te zetten”, stelt Harmen Krul (CDA). „Ik volg de analyse en conclusie van het Commissariaat en alles bij elkaar genomen is het nu tijd om de juiste juridische stappen richting ON! te nemen”, aldus VVD-Kamerlid Erik van der Maas.”De NPO en Letschert zijn nu aan zet”, reageert Annabel Nanninga (JA21). „Maar in een publiek bestel kan dit niet zo. Dus ze openen maar een private website of kanaal. Hun vrijheid van meningsuiting is niet in het geding.”
ON! gaat „onverminderd door” met de „strijd voor ons voortbestaan”, zei omroepdirecteur Peter Vlemmix tegen het ANP. Hij ontkent niet „dat er de afgelopen jaren wel wat gebeurd is bij ON!, dat heb ik ook meermaals met het Commissariaat besproken”. Maar hij mist in de brief van de toezichthouder de „aantoonbare verbeteringen van het laatste jaar”.