Voetbal Het gat in koopkracht tussen de Premier League en andere competities wordt heel snel groter, ook al lijden veel Engelse clubs structureel verlies. „Degraderen is zo duur dat ze bereid zijn te gokken”.
De Argentijn Enzo Fernandez krijgt instructies van Chelsea-coach Xabi Alonso in de wedstrijd tegen Fulham, een week voor zijn overstap naar Manchester City.
Toen Enzo Fernandez in de winter van 2023 voor 120 miljoen euro de overstap maakte van Benfica naar Chelsea, kwam hij symbool te staan voor het roekeloze transferbeleid van de Londense club. De middenvelder was net wereldkampioen geworden met Argentinië, maar een bewezen topspeler was hij allerminst. Hij speelde pas een half jaar in Europa, nadat hij een paar maanden eerder voor ruim 40 miljoen euro door Benfica was gekocht van River Plate uit Buenos Aires.
Nu, tweeënhalf jaar later, bewijst Fernandez het gelijk van de Amerikaanse eigenaren van Chelsea. Althans, het financiële gelijk. Ondanks de komst van talloze dure spelers presteert de club al jaren ondermaats, afgelopen seizoen eindigde Chelsea op een teleurstellende tiende plek in de Premier League. Ook Fernandez kon het verschil niet maken. Desondanks werd hij afgelopen dinsdag, vlak voor het sluiten van de Engelse transfermarkt, voor 145 miljoen euro verkocht aan rivaal Manchester City.
De deal toont de inflatie op de transfermarkt – en dan vooral in Engeland. Premier League-clubs gaven deze zomer 4,1 miljard euro uit aan nieuwe spelers, zo berekende dataverzamelaar Transfermarkt: een record en zo’n 17 procent meer dan jaar geleden. Opvallend is dat ook het door Engelse clubs betaalde bedrag per speler met bijna een kwart toenam tot gemiddeld ruim 13 miljoen euro.
De Premier League verhoudt zich daarmee inmiddels tot concurrerende competities als een multinational tot mkb-bedrijven. De Spaanse La Liga (755 miljoen euro) en de Duitse Bundesliga (784 miljoen euro) besteedden nog geen vijfde van wat Engelse clubs uitgaven – en dat gat wordt heel snel groter. Nederlandse Eredivisieclubs betaalden deze zomer in totaal 158 miljoen euro aan transfersommen.
„Er is nu een markt ontstaan waar sommige clubs zo veel meer te besteden hebben dan andere”, concludeert Stefan Bienkowski van Transfermarkt in zijn podcast. „Qua financiën is de Premier League in essentie de Super League”, een verwijzing naar het beruchte en mislukte plan van twaalf topclubs uit Engeland, Spanje en Italië om een gesloten elitecompetitie te beginnen.
De groeiende dominantie van de Premier League op de transfermarkt is voor een deel te verklaren door stijgende omzetten van Engelse clubs. Financieel dienstverlener Deloitte voorspelt dat zij dit seizoen gezamenlijk ruim 8 miljard euro verdienen aan uitzendrechten, kaartverkoop, sponsoring en merchandise – bijna dubbel zo veel als Spaanse en Duits clubs. Maar dat is niet alles, laat sporteconoom Kieran Maguire (University of Liverpool) per app weten aan NRC.
Volgens Maguire speelt ook mee dat een recordaantal van negen Premier League-clubs, waaronder Manchester City, Liverpool, Tottenham Hotspur en Chelsea, met een onlangs aangestelde trainer aan het seizoen begint. Die willen hun selecties aanpassen aan de gewenste speelstijl en zijn daarom extra actief op de transfermarkt. Daarnaast vinden steeds meer van de grootste transfers plaats bínnen de Premier League (Fernandez naar Manchester City bijvoorbeeld), ingegeven door dure miskopen uit kleinere competities – denk aan de Braziliaan Antony die voor 95 miljoen euro van Ajax naar Manchester United ging en daar hopeloos mislukte.
„Engelse clubs zijn bereid extra te betalen voor spelers die zich bewezen hebben in de Premier League”, zegt Maguire. „En dat geeft de verkopende clubs weer extra inkomsten om de markt mee op te gaan.”
Toch zit er wel degelijk een element van roekeloosheid in de miljarden die Premier League-clubs uitgeven aan nieuwe spelers, erkent Maguire. Want hoezeer de Engelse topcompetitie ook lijkt op een Super League, er is een fundamenteel verschil: je kunt eruit degraderen. Dat is een financieel doemscenario, juist omdat de Premier League zo ver uitgestegen is boven de rest.
„Dus zijn clubs bereid te gokken, wat verklaart dat [het gepromoveerde] Ipswich Town en Hull City meer hebben uitgegeven dan Manchester United”. Ipswich kocht voor ruim 220 miljoen aan nieuwe spelers: twee keer zo veel als Ajax, Feyenoord en PSV samen.
Daarbij komt dat Premier League-clubs, ondanks de almaar stijgende inkomsten, gezamenlijk structureel verlieslatend zijn. In het laatste seizoen waarover cijfers bekend zijn, 2024-2025, gingen ze volgens de berekeningen van Deloitte in totaal voor 1,1 miljard euro in het rood, terwijl de gezamenlijke schuld ruim 4 miljard euro bedroeg.
Opmerkelijk, gezien de gretigheid waarmee Amerikaanse investeerders zich inkopen in het Engelse voetbal. Deze zomer kocht Amazon-oprichter Jeff Bezos, een van de rijkste mensen ter wereld, nog een belang in Liverpool. De waarderingen van Premier League-clubs nemen ook nog altijd toe. Hoe kan dat?
„Het is vergelijkbaar met kunst”, zegt Kieran Maguire, „er is een beperkt aantal exemplaren te koop en veel hype. Kopers weten dat ze er tijdens de periode van eigendom geen geld aan zullen verdienen, maar vertrouwen erop dat de theorie van ‘zoek een grotere dwaas’ blijft werken en dat er steeds meer Amerikaanse miljardairs zijn die de prijzen blijven opdrijven.”