Overasselt
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De inwoners van Overasselt, bij Nijmegen, waren best wat gewend. Bij de boerderij waar dinsdag de onderwereld zich van zijn meest intimiderende kant toonde, vond de politie in 2019 al twee zeecontainers waarin een drugslab was gevestigd. De burgemeester liet het perceel voor de duur van een jaar sluiten. Vijf jaar later stonden twee mannen met automatische wapens voor de deur, waarna het pand opnieuw werd gesloten. En nog maar een jaar geleden, in juli 2025, vielen daadwerkelijk schoten. Met een oorlogswapen, een AK-47, nam een 21-jarige Amsterdammer het pand van Jan G. onder vuur. Opnieuw ging terecht het slot erop. De bewoners konden pas terugkeren toen ze zelf beveiliging hadden geregeld.
Maar wat in de nacht van maandag op dinsdag in het Gelderse dorp gebeurde, gaat de verbeelding te boven. Een groep van zo’n dertig mannen loopt als een soort privémilitie op de boerderij van G. af. De mensen zijn onherkenbaar maar dragen zwaar geschut: op camerabeelden zijn de AK-47’s openlijk te zien. De net ingehuurde beveiliger wordt in koelen bloede vermoord. Wat daarna precies gebeurt is onduidelijk. Sowieso zijn er nog veel vragen. Ook of deze nieuwe bedreiging aan het adres van G., die actief zou zijn in de tussenhandel, na de lange voorgeschiedenis voorkomen had kunnen worden. Met liefst 35 arrestaties lijkt de politie ná de schietpartij in elk geval voortvarend te hebben opgetreden. Een verdwenen partij cocaïne zou aan het gewelddadige conflict ten grondslag hebben gelegen.
De kennelijke verbazing van sommige bestuurders over de gevolgen van de sleutelrol van Nederland in de internationale drugshandel getuigt echter van een zorgelijke naïviteit. Minister David van Weel (Justitie, VVD) noemde de situatie „ongekend en nieuw”. De burgemeester van de gemeente Heumen, waar Overasselt onder valt, kwalificeerde het extreme geweld zelfs als „on-Nederlands”. De schaamteloosheid waarmee de georganiseerde misdaad voor het oog van bewakingscamera’s een plattelandsdorp binnenvalt is misschien nog nieuw te noemen, drugsgerelateerd zwaar geweld is dat zeker niet meer. Niet na de moorden op advocaat Derk Wiersum en journalist Peter R. de Vries. Niet na het ontdekken van martelcontainers in Noord-Brabant. Niet na het Marengo-megaproces rondom Ridouan Taghi. Niet na alle veroordelingen van de vanuit Sierra Leone opererende Jos L. Wie nu nog denkt dat zulke ontsporingen voor Nederlandse begrippen uniek zijn, had de kop in het zand.
Sterker nog, de dwingende greep van de zware criminaliteit op de samenleving is in West-Europa bij uitstek Nederlands. Na de moord op De Vries was het de Italiaanse maffiakenner Roberto Saviano die met een opiniestuk in NRC poogde de vinger op de zere plek te leggen: Nederland is, als logistiek knooppunt en door het gunstige belastingklimaat „een van de misdadigste landen ter wereld”, oordeelde hij. De kritiek vanuit Nederland zelf op zijn verhaal was niet mild. Net als toen Femke Halsema enkele jaren terug in een Britse krant waarschuwde dat Nederland „zonder fundamentele koerswijzing” een „narcostaat” dreigt te worden. Dat woord maakt de discussie over ondermijning al gauw semantisch, want zijn overheid en misdaad daadwerkelijk verweven?
Narcostaat of niet, de gebeurtenissen in Overasselt laten zien dat het pleidooi van de burgemeester van Amsterdam nog altijd buitengewoon actueel is. Wegkijken kan niet meer. Om daadwerkelijk tot een koerswijziging te komen is een open debat over de Nederlandse drugseconomie – en daarmee óók over de consumentenkant – onvermijdelijk.