Haakon VIII | koning van Noorwegen Noorwegen heeft een nieuwe koning. De 53-jarige Haakon Magnus, tweede kind maar oudste en enige zoon van de vorige week overleden Noorse koning Harald, legt deze dinsdag de eed af. Wie is koning Haakon VIII?
Afgelopen jaren verving Haakon al meermaals als regent zijn vader koning Harald als deze tijdelijk het werk neerlegde wegens gezondheidsproblemen.
Noorwegen heeft een nieuwe koning: Haakon VIII. Dinsdag legt de 53-jarige koning de eed af voor het Noorse parlement (het Storting). Zijn vader, koning Harald, overleed vrijdag op 89-jarige leeftijd, de staatsbegrafenis is op 9 september.
Haakon VIII zal, zo maakte hij afgelopen weekend bekend, net als zijn vader, grootvader en overgrootvader het motto Alt for Norge (‘Alles voor Noorwegen’) als leidraad voor zijn koningschap nemen.
Haakon Magnus werd op 20 juli 1973 geboren in Oslo, als tweede kind van destijds kroonprins Harald en kroonprinses Sonja. Hoewel zijn zus Märtha Louise (1971) de eerstgeborene is, gaat de Noorse troonopvolging dan nog via de mannelijke lijn; Haakon is na zijn geboorte direct de tweede in lijn.
Het kroonprinselijk gezin woont op landgoed Shaugum, zo’n twintig kilometer zuidwestelijk van Oslo. Zijn ouders willen hun kinderen een zo gewoon mogelijk leven geven. Hoewel ook Haakon sportief is, heeft hij niet zoals zijn vader (zeilen) of zijn zus (springruiter) op professioneel niveau aan sport gedaan. Zijn diepgewortelde liefde voor sport bleek dit jaar bij het WK voetbal. Nadat de Noren de Brazilianen hadden verslagen, ‘roeide’ de prins, samen met duizenden andere Noren, de bekende ‘Viking Row’ op een plein in Oslo – de beelden gingen de hele wereld over.
Na de winst van Noorwegen op Brazilië tijdens het WK voetbal ‘roeide’ prins Haakon, samen met duizenden andere Noren, de bekende ‘Viking Row’ in Oslo.
Na het gymnasium volgt Haakon een opleiding binnen de Noorse marine – daarna dient hij een jaar op zee. In 1999 rondt hij een bachelor af in politicologie aan de University of California (Berkeley) en in 2003 een master in ontwikkelingsstudies aan de Londen School of Economics and Political Science.
Haakon wordt in die jaren romantisch gelinkt aan meerdere modellen, onder wie Celina Midelfart. Het is Mette-Marit Tjessem Høiby die het hart van Haakon in 1999 weet te betoveren. Zij is een alleenstaande moeder van een dan 2-jarige jongen, Marius Borg Høiby, en net als Haakons moeder een burgermeisje. Het nieuws leidt tot grote controverse: Haar eenvoudige komaf en wilde leven, dat ze alleenstaand moeder is, én de vader van haar kind een veroordeelde crimineel, maken dat veel Noren haar ongeschikt achten als toekomstige koningin. Het stel moet zich weren tegen felle kritiek in de media en van de Noren.
Haakon vertelde over die moeilijke periode in zijn autobiografie ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag. „Wat ik me goed herinner is veel negativiteit rondom Mette en mij, en dat veel mensen vonden dat ze het recht hadden iets hardop te zeggen over ons beiden, en over haar. Het is een surrealistische ervaring om mensen op tv te zien die neerbuigend over je vriendin praten en zeggen dat twee mensen die verliefd zijn, het zouden moeten uitmaken.”
Dat de twee samenwonen – hoewel verloofd – kan met name de Kerk van Noorwegen niet bekoren. Nadat de twee op 25 augustus 2001 trouwen, staan de Noren voor een voldongen feit. Politieke consternatie is er niet.
„Ik kijk ernaar uit om samen met jou, en samen met Marius, te beginnen”, zegt Haakon op zijn huwelijksdag tijdens een toost op zijn bruid. „Ik kan niet beloven dat het probleemloos en makkelijk zal zijn, maar het zal rijk zijn aan inhoud en kracht.”
Haakon en Mette-Marit krijgen samen twee kinderen: prinses Ingrid Alexandria wordt op 21 januari 2004 geboren, prins Sverre Magnus op 3 december 2005. Omdat de wet voor troonsopvolging in 1990 is aangepast, komt de (vrouwelijke) eerstgeborene nu wel in aanmerking.
Marius Borg Høiby maakt ook deel uit van het gezin. „Marius was een heel grappig en ongelooflijk lief kind”, zei Haakon over zijn stiefzoon in dezelfde biografie. Høiby, die geen lid is geworden van het koninklijk huis en dus ‘gewoon’ burger is, verklaart als hij twintig jaar wordt officieel geen koninklijke taken te zullen uitvoeren en buiten de schijnwerpers te willen leven.
Maar onopgemerkt leven lukt Høiby niet: zijn wangedrag haalt menig tabloid. Begin dit jaar acht een rechter hem onder meer schuldig aan twee verkrachtingen en twee gevallen van huiselijk geweld en drugbezit. Høiby krijgt vier jaar celstraf opgelegd. Met een enkelband en huisarrest wacht hij zijn hoger beroep af. Zowel Mette-Marit als Haakon zijn terughoudend over de rechtszaak. Als ze wat zeggen benadrukken ze dat ze van Marius houden, betuigen ze hun medeleven met de slachtoffers en zeggen ze dat het recht zijn beloop moet hebben.
De afgelopen jaren verving Haakon als regent meermaals zijn vader als deze tijdelijk het werk neerlegde wegens gezondheidsproblemen. Ook nam Haakon geregeld deel aan binnen- en buitenlandse plichtplegingen zoals handelsmissies.
„Ik moet het op mijn manier doen”, zei Haakon in 2020 in een interview met het Noorse TV2 over het aanstaande koningschap. Tijdens het interview loopt Haakon de zogeheten Vluchtelingenroute, de weg die veel Noren van Oslo naar de Zweedse grens aflegden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij benadrukt dat hij een andere koning zal zijn dan Harald, al is Haakon naar eigen zeggen net als zijn vader informeel.
In een zaterdag verspreidde video zei Haakon dat ”er een grote taak voor mij” wacht. „Hij [zijn vader koning Harald] herinnerde onze familie er voortdurend aan dat ieder van ons de dingen op zijn eigen manier moest doen. Dat we ons eigen pad moesten vinden. Onszelf moeten zijn. […] Nu is het mijn beurt.”
Samen met koningin Mette-Marit beloofde Haakon er te zijn voor en te luisteren naar de Noren. „We geloven in een Noorwegen dat stevig geworteld is in onze geschiedenis. Wij geloven in democratie en in een samenleving waar iedereen gelijkwaardig is. Wij geloven in een Noorwegen waar plaats is voor iedereen.”