Tennis Hij kan van iedereen winnen, maar de dalen zijn diep. Op de US Open hoopt Botic van de Zandschulp een relatief goede periode een vervolg te geven.
Botic van de Zandschulp in de kwartfinale van de US Open tegen Daniil Medvedev, vijf jaar geleden.
Botic van de Zandschulp is op het Masterstoernooi van Montréal begin augustus twee punten verwijderd van verlies als hij het mooiste punt van het toernooi slaat. Zijn Poolse tegenstander Hubert Hurkacz lijkt de rally met een smash af te maken. Maar Van de Zandschulp leest de situatie goed en rent de juiste kant op. Hij is nog in beweging als de bal recht op hem af komt. In een razendsnelle reflex krijgt hij zijn racket er nog voor, en terwijl hij uitglijdt en op de grond valt, vliegt de bal in de open hoek. Hurkacz is kansloos.
„Dit bestaat niet!”, brult de Nederlandse commentator, zelfs Hurkacz steekt lachend zijn duim op. En Van de Zandschulp? Die blijft even zitten, een haast verontschuldigende blik op zijn gezicht. Dan loopt hij naar zijn handdoek en maakt zich klaar voor het volgende punt. Wie goed kijkt, ziet nog net een klein vuistje.
Het past bij het imago van de introverte Van de Zandschulp, die niet reageerde op een verzoek van NRC om mee te werken aan dit artikel, . Hij werd in 2021 bekend bij het grote publiek door als qualifier de kwartfinale van de US Open te halen. Vijf jaar na zijn doorbraak is hij nog net zo ongrijpbaar, in zowel zijn resultaten als hoe hij overkomt op de baan. Deze maandag of dinsdag speelt Van de Zandschulp in de eerste ronde in New York tegen de Brit Jan Choinski.
Het eerste seizoen na de verrassende kwartfinale slaagt Van de Zandschulp er nog in zijn hoge niveau vast te houden. Hij bereikt de derde ronde op de Australian Open en Roland Garros en zelfs de vierde ronde op Wimbledon. Even is hij de nummer 22 van de wereld, zijn hoogste ranking tot nu toe.
Van de Zandschulp in actie op het Masterstoernooi in Montréal, begin augustus.
Daarna zakt Van de Zandschulp langzaam weg op de wereldranglijst – hij staat nu 70ste. Deels door blessureleed, maar vooral door zijn wisselvalligheid. Zijn topniveau is hoger dan dat van veel spelers die boven hem staan. Hij is snel, slim, heeft veel spelinzicht en kan flink uitdelen met zijn forehand. Hij heeft in zijn carrière al negen keer van een toptienspeler gewonnen.
Daar staan diepe dalen tegenover. Dan eindigen veel rally’s in makkelijke missers of speelt hij te verdedigend, passief. Hij verliest van spelers van wie hij op papier moet kunnen winnen.
Hij versleet meerdere coaches en keerde in 2024 terug naar Peter Lucassen, met wie hij eerder succes had. Een jaar later nam hij weer afscheid van hem. De samenwerking bracht niet waarop hij op hoopte, schreef de tennisser op Instagram.
In 2024 viel Van de Zandschulp zelfs uit de tophonderd. In mei van dat jaar zag hij het niet meer zitten. Na een dramatische eersterondepartij op Roland Garros tegen de Italiaan Fabio Fognini overweegt hij te stoppen. Hij heeft geen plezier meer op de baan, zegt hij.
Maar hij stopt niet – en een paar maanden later verslaat hij Carlos Alcaraz in de tweede ronde van de US Open. De Spanjaard heeft die zomer Roland Garros én Wimbledon gewonnen. Terwijl de tenniswereld nauwelijks kan geloven wat er is gebeurd, viert de Nederlander ook deze overwinning nauwelijks. Hij juicht niet, brult niet, zijn gezichtsuitdrukking verraadt niets. Alleen heel kort een gebalde vuist.
Welke versie van Botic van de Zandschulp je als tegenstander treft, is onvoorspelbaar. Ook aan zijn lichaamshouding valt weinig af te lezen. Neutraal en ingetogen, interpreteert de een, negatief en terneergeslagen, leest een ander. „Ik denk dat het niet uitmaakt dat hij niet uitbundig is”, laat zijn huidige trainer Raemon Sluiter via WhatsApp aan NRC weten. „Ik vind het zelf juist wel mooi, dat hij daar anders in is dan de meeste anderen.”
Zijn houding wordt vaak verward met innerlijke rust. Nadat Van de Zandschulp begin augustus in Montréal de mondiale nummer zes Daniil Medvedev versloeg, deelde Tennis TV op Instagram een compilatie van indrukwekkende punten van de Nederlander, inclusief zijn minieme reacties. Bij elk punt verscheen een metertje in beeld met daarboven ‘Cortisol level’. Het pijltje bleef steeds in het groen. De begeleidende tekst: ‘He’s a chill guy fr [for real].’
Van de Zandschulp schrijft handtekeningen voor fans nadat hij Diego Schwartzman heeft verslagen in de vierde ronde van de US Open in 2021, tot nu toe zijn hoogtepunt in zijn loopbaan.
Zo kalm is hij niet. Van de Zandschulp is een perfectionist, zei hij vier jaar geleden tegen NRC: „Soms ben ik niet tevreden met mijn eigen spel waardoor ik alleen maar slechter ga spelen”.
Het is een van de dingen waar hij met trainer Sluiter aan werkt. Wanneer hij zich alleen maar ergert aan een misser zonder na te gaan waaróm hij die fout maakte, probeert Sluiter hem daarop te wijzen. „Hij is erg slim, maar vergeet dat soms te gebruiken als de teleurstelling te groot is”, stelt Sluiter.
Er zijn lichtpuntjes. Van de Zandschulp gaf zijn overwinning op Medvedev een vervolg door de ronde erna ook Hurkacz te verslaan, terwijl hij twee matchpoints tegen kreeg. Juist de wedstrijd na zo’n verrassing verliest hij vaak. Zo won hij in maart 2025 van Novak Djokovic, om vervolgens van de Argentijn Francisco Cerúndolo te verliezen. Na de winst op Alcaraz verloor hij van de Brit Jack Draper. Hoeveel de overwinning op Hurkacz voor hem betekende, bleek wel uit zijn niet erg karakteristieke brul na het laatste punt.
Van de Zandschulp heeft zelf weinig zin in reflectie. Als NRC hem eerder deze zomer in Rosmalen vraagt of hij weer plezier heeft in zijn spel, is hij zichtbaar geïrriteerd. Hij heeft net in de eerste ronde verloren van Tallon Griekspoor. „Ik sta zeker met plezier op de baan”, zegt hij op vrij vlakke toon. „Dat heb ik de afgelopen twee jaar denk ik meerdere keren aangegeven. Ik ben een beetje verrast door deze vraag. Misschien dat je het me over vijf jaar nog een keer vraagt.”