Vanaf je achttiende duizenden euro's schuld opbouwen: voor veel eerstejaarsstudenten voelt dat ver weg. Toch moeten zij vanaf het begin financiële keuzes maken. Hoeveel moet je lenen en hoe besteed je je geld? "Zet al je inkomsten en uitgaven in een overzicht."
Afgelopen jaar hadden 450.000 studenten een studieschuld, met een gemiddelde van 18.200 euro. Het aantal studenten met een lening is sinds de invoering van de basisbeurs, een maandelijkse toelage van de overheid, gedaald. Uitwonende studenten aan de universiteit of de hogeschool ontvangen ongeveer 324 euro en thuiswonenden 130 euro per maand. Voor mbo-studenten is dit 350 en 107 euro.
Wie maandelijks tekortkomt, kan bij de overheid geld lenen. Bij 'ome DUO' kunnen studenten aan de hogeschool en universiteit een lening afsluiten van maximaal 1.023 euro per maand. Wie vier jaar maximaal leent, kan dus een schuld opbouwen van ongeveer 49.000 euro.
"Het is daarom belangrijk dat studenten een weloverwogen besluit maken bij het afsluiten van een lening. Lees daarbij de voorwaarden: wat is de rente? Wanneer moet ik aflossen?", zegt Karin Radstaak van Nibud tegen NU.nl.
Volgens Wilco van Dijk, gedragswetenschapper aan de Universiteit Leiden, is het ook belangrijk om tijdens de studie regelmatig opnieuw naar de eigen financiële situatie te kijken. "Je weet niet precies wat studeren gaat kosten", zegt hij. "Kijk daarom iedere maand of ieder semester hoeveel je nodig hebt en pas je de lening daar eventueel op aan. Zo voorkom je dat je te veel leent en dit later moet terugbetalen."
Vanwege de lage rente zien sommige studenten studiefinanciering als een gunstige lening om bijvoorbeeld mee te beleggen. Van Dijk raadt dat af. "Het is risicovol om te beleggen met geleend geld. Daarnaast worden studieleningen uiteindelijk mogelijk gemaakt door belastinggeld om studeren zo toegankelijk mogelijk te maken. Het is niet de bedoeling om een studielening te gebruiken om jezelf financieel te verrijken."
Daarnaast is het rentepercentage onzeker: het rentepercentage wordt iedere vijf jaar vastgesteld en kan daarna veranderen. "Tijdens de periode van 35 jaar waarin je aflost, kan de rente daarom wel zeven keer veranderen", zegt Radstaak tegen NU.nl.
Voordat studenten geld lenen, is het volgens Karin Radstaak van het Nibud belangrijk om eerst te bekijken hoeveel geld er binnenkomt en hoeveel er maandelijks uitgaat. "Denk daarbij aan de basisbeurs, een eventuele aanvullende beurs of een bijdrage van ouders en inkomsten uit een bijbaan. Daar staan kosten tegenover zoals huur, boodschappen, studieboeken, verzekeringen en abonnementen."
Daarnaast is het van belang om te weten waar je recht op hebt. "Vraag zorgtoeslag aan, de basisbeurs en de aanvullende beurs. Als je op kamers gaat, kom je misschien wel in aanmerking voor voor huurtoeslag."
"Door het overzicht, weet je ook waar je op kunt besparen", zegt Radstaak. "Kies bijvoorbeeld voor een tweedehands fiets in plaats van een abonnement op Swapfiets." Met Swapfiets word je fiets kosteloos gerepareerd. Maar voor de jaarlijkse 188,40 euro, kun je ook een degelijke tweedehands fiets kopen.
"Of bespaar op je telefoonabonnement en sportschoolabonnement. Ook samen eten met vrienden of familie kost minder dan alleen eten."
Daarnaast kiezen veel studenten ervoor om een bijbaan te nemen. Van de studenten aan de hogeschool of universiteit heeft maar liefst 88 procent een bijbaan of een betaalde stage, bleek uit cijfers van het Nibud uit 2024. Ze werken gemiddeld 13 uur per week en verdienen daarmee gemiddeld 560 euro per maand bij.
"Het geld van een bijbaan is een mooie toevoeging op de basisbeurs", volgens Radstaak. "Maar het is wel belangrijk om een balans te zoeken tussen werken, studeren en vrije tijd. Het is niet verstandig om zoveel te werken dat je niet meer aan studeren toekomt.''
Volgens Van Dijk hoeven studenten het financiële wiel niet alleen uit te vinden: ook ouders en onderwijsinstellingen kunnen een rol spelen. Vooral het gesprek over geld kan volgens hem helpen. "Je moet erover kunnen praten. Als je veel zorgen hebt over geld, kan dat ook je concentratie beïnvloeden en daarmee je studieprestaties."
Hogescholen en universiteiten kunnen daarom een belangrijke rol spelen om studenten te helpen een beter zicht te krijgen op hun financiële situatie. "Als je weet waar je recht op hebt en hoe je ervoor staat, kun je ook betere keuzes maken."
Ook voor ouders is het goed om het onderwerp niet uit de weg te gaan. "Maak samen een begroting en kijk wat er binnenkomt en wat er uitgaat", volgens Van Dijk. "Je hoeft niet alles voor je kind te regelen, maar je kunt wel helpen om een overzicht te krijgen."
Dat geldt volgens Radstaak ook wanneer ouders financieel willen bijdragen aan de studie van hun kind, zegt Radstaak. "Als je wilt bijdragen, kun je bijvoorbeeld een vast bedrag afspreken. Laat je kind vervolgens zelf met het geld omgaan. Het is juist goed als een student leert wat alles kost en hoe je daar mee omgaat."
Source: Nu.nl algemeen