Jongeren in de gesloten jeugdzorg krijgen zaterdag excuses. Tegelijkertijd ziet PRO-Kamerlid Lisa Westerveld al jaren hetzelfde frustrerende patroon: een schandaal, een rapport en een Kamerdebat, maar echte verbeteringen blijven uit. "Ik begrijp heel goed dat jongeren teleurgesteld zijn."
Na jaren vol vernietigende inspectierapporten, oproepen vanuit de Kamer en twee onderzoeken door ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass naar de misstanden op speciale afdelingen binnen de gesloten jeugdzorg, komen er eindelijk excuses.
De overheid en verschillende landelijke organisaties zeggen zaterdag sorry tegen jongeren, naasten en nabestaanden die schade hebben ondervonden door de gesloten jeugdzorg. Daarnaast is er een hersteltraject opgezet in overleg met betrokken jongeren.
Lisa Westerveld (PRO) houdt zich al bijna tien jaar bezig met jeugdzorg, het langst van alle Kamerleden. In die jaren heeft ze op dit veelbesproken en emotionele dossier een patroon zien ontstaan, zegt ze tegen NU.nl.
Eerst over zaterdag. Wat betekent het volgens u dat er nu eindelijk excuses komen?
"Wij hebben altijd gezegd: excuses kunnen waardevol zijn voor een hele grote groep jongeren. Daarbij moeten we beseffen dat het leed dat jongeren hebben geleden, een aantal van hen een leven lang blijft achtervolgen."
"Voor de zomer is er nog een motie van ons aangenomen waarin we hebben benadrukt dat wat jongeren zélf willen, leidend moet zijn bij deze excuses. Dat kan bepalen of de excuses gaan bijdragen aan erkenning en herstel."
"De ene jongere zegt bijvoorbeeld: ik heb mijn opleiding nooit kunnen afmaken. Ik zou er enorm mee geholpen zijn als de overheid mij daarbij helpt. Een andere jongere is weer gebaat bij een hulphond."
Er zijn ook jongeren die twijfels hebben bij dit traject. Ook Jason Bhugwandass, die zelf twee rapporten opstelde over de ervaringen van jongeren in de gesloten jeugdzorg, is kritisch. Hoe kijkt u naar die kritiek?
"Ik begrijp de kritiek van Jason. We horen ook van jongeren dat excuses en erkenning pas echt betekenis krijgen op het moment dat ze zien dat de overheid leert van de fouten die zijn gemaakt en alles in het werk zet om de jeugdzorg te verbeteren. Ik begrijp heel goed dat jongeren daarover enorm teleurgesteld zijn."
Waarom?
"We weten allemaal dat de situatie in de jeugdzorg als geheel niet is verbeterd ten opzichte van een aantal jaar geleden. Dat was ook de reden dat Jason voor de zomer zijn tweede rapport presenteerde: hij zag dat er met de aanbevelingen uit zijn eerste rapport vrijwel niets is gedaan. Dan begrijp ik dat alleen excuses aanbieden niet genoeg is."
Er ging een lang traject vooraf aan deze excuses. Ook dat tast de oprechtheid van zo'n excuses, bleek uit het laatste rapport van Bhugwandass. Waarom duurde het zo lang?
"Ik denk dat het kabinet zou zeggen dat het zo lang duurde door de kabinetswissels. Maar ik denk dat het antwoord is dat zeker het vorige kabinet gewoon geen enkele prioriteit gaf aan de jeugdzorg. Echt nul."
"Heel veel politieke partijen zeggen wel dat ze de jeugd belangrijk vinden. Maar ik heb nog nooit gezien dat dit in de verkiezingsstrijd een groot thema werd, of dat het bij de onderhandelingen een punt van aandacht was."
Er zijn inmiddels zó veel rapporten verschenen over wat er mis gaat in de jeugdzorg. Waarom wordt die politieke urgentie volgens u niet gevoeld?
"Wegkijken is makkelijker. Het klinkt misschien een beetje cynisch, maar dat is wel de praktijk."
"Het patroon is elke keer: er is een schandaal of een rapport als dat van Jason. Daar hebben we een debat over en daarin worden allerlei beloftes gedaan. Vervolgens blijft de Kamer niet de vinger aan de pols houden. Later gebeurt er weer een schandaal en dan vragen we ons af waarom de belofte uit het vorige debat niet is nagekomen."
"Het is ook een kwestie van geen consequenties durven trekken. Op het moment dat je zegt dat we het stelsel gaan aanpassen, dan vraagt dat inzet van jou als persoon en van jouw partij. Dat is niet gratis, want er moet heel veel gebeuren hier."
"We hebben inmiddels in de wet vastgelegd dat de jongeren in de jeugdzorg een vertegenwoordiging krijgen. Maar dat is vorig jaar pas gelukt, terwijl ik jáár na jaar moties indiende."
"Het heeft er ook mee te maken dat het om een groep jongeren gaat voor wie het moeilijker is om bij ons de deur plat te lopen dan voor lobbyisten van grote bedrijven."
Wat heeft u wél zien veranderen?
"Jongeren in de jeugdzorg zijn zich veel meer gaan uiten. Dat vind ik dapper van ze."
"Maar ik weet gewoon nog niet goed genoeg wat deze coalitie gaat doen om te kunnen zeggen of er na deze excuses wel écht iets gaat veranderen."
PRO is momenteel de grootste oppositiepartij en kan in die zin ook beter verandering afdwingen.
"Wij hebben altijd gezegd dat wij plannen steunen die de positie van jongeren verbeteren en de positie ook van hulpverleners in de jeugdzorg."
"Ik ben zelf nog steeds bezig met een initiatiefvoorstel om de overgang in de zorg tussen jongeren onder de achttien jaar en jongeren boven de achttien jaar te verbeteren. Er zit een heel harde overgang tussen jeugdhulp en de volwassenen-ggz. Daardoor komt er onder die groep veel ellende voor. Ik wil dat dat is afgelopen."
U probeerde de Kamer eerder tevergeefs met een beknopte parlementaire enquête naar het eigen functioneren te laten kijken. Nu probeert u dat opnieuw met een andere, speciale procedure. Waarom?
"We weten dat dingen niet goed gaan en ik zou willen dat de Kamer ook eens wat beter naar zichzelf kijkt. Waarom weten we dit en gebeurt er maar niks? Dat is toch echt wel de conclusie die ik na bijna tien jaar mag trekken."
"Dat betekent dus dat je extra de vinger aan de pols gaat houden en dat je als Kamer een aparte commissie moet samenstellen waarmee je het kabinet stap voor stap controleert. Daar vraag ik om."
"Ik vind het heel fijn dat een aantal coalitiepartijen al heeft gezegd: we gaan met je meedenken hierover."
Source: Nu.nl algemeen