Vonnis Volgens de rechtbank in Den Haag heeft Eugéne N., een Rwandese Hutu met de Nederlandse nationaliteit, actief meegewerkt aan de moord op zo’n drieduizend Tutsi’s in een stadion in de plaats Mbazi. Hij deed dit volgens de rechters „met genocidaal oogmerk”.
Bij de genocide van 1994 door Hutu’s op Tutsi’s werden in een tijdsbestek van slechts drie maanden in totaal zo’n 800.000 mensen vermoord.
De 66-jarige Eugène N., die onder meer werd verdacht van medeplichtigheid aan de genocide op de Tutsi-minderheid in Rwanda in 1994, is vrijdag door de Haagse rechtbank tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld. „Een tijdelijke straf zou onvoldoende recht doen aan de uitzonderlijke ernst van de feiten”, aldus de voorzitter van de rechtbank, Mr. Jacco Snoeijer.
Hij en zijn collega-rechters achtten bewezen dat N., die de Nederlandse nationaliteit bezit maar van Rwandese oorsprong is en zelf een Hutu is, actief heeft meegewerkt aan de moord op zo’n drieduizend Tutsi’s in een stadion in de zuidelijk gelegen plaats Mbazi. N. had volgens getuigen, die de rechtbank geloofwaardig achtte, een handgranaat naar de Tutsi’s gegooid. Ook had hij, als lokale bestuurder, met machetes gewapende Hutu’s rond het stadion opdracht gegeven Tutsi’s te doden die uit het stadion probeerden te ontsnappen.
Daarnaast achtten de rechters N. schuldig aan plundering en vernietiging van huizen en eigendommen van Tutsi’s. Zijn aanwezigheid als lokaal bestuurder bij die plundertochten in april 1994 tegen twee lokale Tutsi-gemeenschappen, was volgens de rechters van „bijzonder belang”. Daarmee had hij de plunderaars op niet mis te verstane wijze gesteund. Voorafgaand aan de plundertochten hadden de aanvallers onder meer het beruchte lied ‘ltsembatsemba’ ingezet, dat neerkomt op ‘laten we ze allemaal uitroeien’.
N. deed dit alles volgens de rechters „met genocidaal oogmerk”. „Dat rekent de rechtbank verdachte zeer sterk aan”, aldus Snoeijer. De rechtbank sprak N. overigens vrij van opruiing tot genocide, omdat daarvoor naar hun mening onvoldoende bewijs was.
Bij de genocide van 1994 door Hutu’s op Tutsi’s werden in een tijdsbestek van slechts drie maanden in totaal zo’n 800.000 mensen vermoord, vaak op beestachtige wijze. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch stelt dat ongeveer 75 procent van de Tutsi-minderheid in Rwanda destijds werd vermoord.
N. zelf heeft steeds zijn onschuld volgehouden. Hij zou eerder slachtoffer van de genocide zijn geweest, omdat ook verscheidene Tutsi-familieleden van hem om het leven waren gekomen. Hij zei dat hij zich helemaal niet in het stadion had bevonden en voornamelijk thuis was gebleven.
Zijn advocaten hadden daarom vrijspraak gevraagd, maar de rechters achtten dit verweer ongeloofwaardig. Een van hen, Frederieke Dölle, verklaarde naderhand „ernstig teleurgesteld te zijn over het vonnis”. Ze kon echter nog niet zeggen of de verdachte in hoger beroep zou gaan.
In 1998 vluchtte N. naar Nederland en vestigde zich in Ede. Hij was vervolgens enige tijd werkzaam in de thuiszorg. Sinds 2010 heeft hij de Nederlandse nationaliteit. Hoewel Rwanda om zijn uitlevering had gevraagd, kon Nederland daaraan door N.’s Nederlanderschap niet voldoen. Twee jaar geleden werd hij echter aangehouden. Het Team Internationale Misdrijven (TIM) van de politie en het OM hadden toen al enkele jaren onderzoek gedaan naar zijn gedragingen in Mbazi in 1994.
Het betrof een zeer complex onderzoek, ook doordat de herinneringen van veel getuigen ruim dertig jaar na dato niet altijd even scherp meer waren en veel anderen intussen waren overleden. Het TIM en het OM, die herhaaldelijk met eigen tolken naar Rwanda reisden, spraken in totaal ruim dertig getuigen.