Zomergasten Na 38 jaar komt er een einde aan het illustere interviewprogramma Zomergasten. U schreef ons over de afleveringen die u het meest zijn bijgebleven.
Presentator Janine Abbring.
Robbert Dijkgraaf, Liesbeth Zegveld, Derk Sauer, Ayaan Hirsi Ali, Hans Teeuwen, Merel Pauw, Marleen Stikker, Jan Wolkers. Een kleine greep uit de favoriete Zomergasten van NRC-lezers. 180 mensen reageerden op de oproep om de aflevering te delen die hen het meest is bijgebleven – en om welke reden. Sommigen hielden het kort („Paul Verhoeven, niet waar?!”), anderen hielden uitgebreide betogen over wat hun favoriete aflevering zo goed maakte.
Zondag is de laatste Zomergasten, met psychiater Jim van Os. Het drie uur durende interviewprogramma moet wijken voor „streaming, podcasts en ander nieuw online aanbod” van de NPO. Het einde van het iconische programma roept veel verontwaardiging op bij NRC-lezers. „Zomergasten is magie die begint in het licht en eindigt in het donker”, schrijft iemand. Al is niet iedereen er rouwig om dat het verdwijnt: „Een programma waarin je het gras ziet groeien is spannender.”
Een selectie van onvergetelijke tv-momenten uit 39 seizoenen Zomergasten die NRC-lezers instuurden.
Mijn indrukwekkendste Zomergast was dirigent Jaap van Zweden, in 2009. Na een jaar psychologie ‘erbij’ gedaan te hebben naast mijn andere studie, had ik besloten psychologie te laten vallen en me te richten op het afstuderen in mijn hoofdrichting. Maar op de dag voordat de colleges weer zouden beginnen, zag ik Oliver Sacks: Tales of Music and the Brain, de keuzefilm van Van Zweden over muziekpsychologie. En dat was zo razend interessant, dat ik dacht: ik móét hier meer over weten. Ik ben de volgende ochtend meteen naar de psychologiefaculteit gefietst om me weer in te schrijven. Dat heeft me veel gebracht: ik heb de studie afgemaakt en ben vervolgens gepromoveerd aan een Europees instituut, waar niet alleen de basis is gelegd voor mijn carrière, maar waar ik ook de liefde van mijn leven heb leren kennen. Zomergasten heeft mijn leven veranderd.Sanne Noyon Gouda
Joep van Lieshout is niet mijn favoriete kunstenaar. Te veel testosteron. Te veel machobravoure. In 2006, toen Van Lieshout Zomergast was, was ik student aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. De Amerikaanse kunstenaar Bruce Nauman was het idool van mijn toenmalige vriend en mij. We maakten werk in zijn stijl. Dat Van Lieshout op nationale televisie het werk Bouncing Balls (1969) van Nauman liet zien, is iconisch: vier minuten (!) lang had heel kijkend Nederland het bewegende scrotum van ’s werelds beste conceptueel kunstenaar in beeld. Selma van Panhuis Aalten
Een uitspraak van schrijver Adriaan van Dis als Zomergast is me altijd bijgebleven: als je maar lang genoeg aan de verf krabt, komt er vanzelf iets onder vandaan. Dat is voor mij Zomergasten. Soms gebeurt dat tijdens het gesprek. Zoals bij Sakir Khader, die bijna terloops zegt dat hij nú Zomergast moet zijn, omdat hij er binnenkort misschien helemaal niet meer is. Soms zit het in een vertoond fragment. En soms is het een hele avond, zoals die met Wim T. Schippers en Arnon Grunberg (1997), die op zichzelf bijna een kunstwerk werd. Op een vreemde manier kon Zomergasten Nederland even verbinden, zoals het Nederlands elftal dat ook kan. Drie uur lang keek je samen door de ogen van één ander mens. En als er lang genoeg aan de verf werd gekrabd, kwam daar soms iets onder vandaan wat niet alleen over de gast ging, maar ook een beetje over ons.
Finbarr Wilbrink Berlijn
Ik werkte in de gevangenis toen in 2020 strafrechtadvocaat Inez Weski Zomergast was. De dag erop leidde ik een gespreksgroep met zes gedetineerde mannen. Twee hadden de aflevering gezien, samen keken we een paar fragmenten. Waar ons gesprek vooral over ging? Over de bewondering die de mannen hadden voor hoe weinig ze losliet over haarzelf. En hoe dat in hun wereld hoog in het vaandel stond. Om vervolgens een scala aan veelkleurige anekdotes te vertellen over persoonlijke aanrakingen met ‘het kwaad’ – een ander terugkerend thema in Weski’s fragmenten.Margriet Minnema Rotterdam
De uitzending met journalist en mediaondernemer Derek Sauer (2022) staat mij het meest bij. Ook de film die hij koos: Gunda, over het bewustzijn van dieren. Mooi hoe Sauer vertelde dat zijn vrienden in Moskou, waar hij jaren woonde en werkte, accepteerden dat hij vegetariër was. Ik at al geen varkensvlees, en daarna ook geen ander vlees meer.Iris Schuurs Haren
De Zomergasten met schrijver Alfred Birney (2021) was voor mij een onvergetelijke avond. Zijn leed, de hele geschiedenis van Indonesië en de rol van Nederland daarin kwamen voor mij diep binnen. Het ontroert me tot op de dag van vandaag. Daarna heb ik zijn boek De tolk van Java gelezen, en vele andere over dit onderwerp, en nu voel me een rijker mens. En een ‘andere’ buurvrouw van en voor mijn Indo buren.Marga Smit Den Haag
De beste Zomergast was in 2017 Eberhard van der Laan, toenmalig burgemeester van Amsterdam. Vaak kijk ik Zomergasten niet, maar deze aflevering maakte veel indruk op me omdat bekend was dat hij niet lang meer te leven had. Zoals David Bowie zijn eigen dood bezong in het nummer ‘Lazarus’, zo liet Eberhard met dit interview ook een erfenis achter van wie hij was.Stefan van Loon Hoofddorp
In 2019 en 2020 heb ik al breiend de interviews van Jannine Abbring vastgelegd in twee sjaals. Een derde was in 2021 in de maak, maar heel ver ben ik daar niet mee gekomen. Het voordeel van die sjaals is dat ik regelmatig aan die uitzendingen herinnerd wordt. En het gesprek met longarts Wanda de Kanter in 2019 sprong er voor mij daarbij het meeste uit – en dan met name het fragment van de aan aids overleden zanger René Klijn. Het lied uit dat fragment zing ik nog vaak. Wanda vertelde over het omgaan met stervende mensen, de discriminatie van aidspatiënten en de eenzaamheid die een ernstig zieke patiënt kan voelen. Marleen Hoogendam Heeze
De aflevering met cinematograaf en cameraman Hoyte van Hoytema uit 2023 was hypnotiserend mooi, door de rust en de passie waarmee hij de kijker meenam in zijn ambacht. Uniek was het moment dat hij opstond van de tafel en liet zien wat een groot effect verschillende lenzen hebben op ogenschijnlijk hetzelfde beeld. Dat maakte de hypnose compleet. Zomergasten die met passie over hun ambacht praten scoorden bij mij altijd hoog, maar hoe Hoyte dat die avond deed, was magisch!Wiebe Waaijer Den Haag
Zomergast Rudy Kousbroek, dichter en vertaler, koos in 1994 een fragment uit een Engelse pub. De barman had zijn honden geleerd om spuitwater op te vangen. Een voor een ging hij ze langs aan de toog. Ik heb krom gelegen en als ik eraan denk schiet ik weer in de lach. Dat is waartoe we op aarde zijn.Tom Zwaan Utrecht
De uitzending waarin presentator en oud-journalist Joris Luyendijk de Palestijns-Nederlandse fotograaf Sakir Khader interviewt. Joris stelt de onafhankelijkheid van de journalistiek aan de orde en vraagt waarom Sakir geen wederhoor pleegt. Die legt bewonderenswaardig rustig uit dat hier sprake is van valse gelijkwaardigheid en dat openlijke partijdigheid voor de onderbelichte kant juist nodig is. Hij heeft mij anders leren kijken naar de mainstream media.Suzanne Onderwater Amsterdam
De lol van Zomergasten was nou juist niet de inhoud, maar het gezamenlijke getwitter over de kwaliteit van de interviewer of de gast, over het decor of zichtbare ongemak in gesprekken. Ik moet denken aan Zomergast en actrice Annet Malherbe (2010), die een video liet zien waarin close-up een dikke puist werd uitgedrukt. En aan presentator Connie Palmen (2005), die na ieder fragment stiekem nog snel even haar sigaret uitdrukte. Aan presentator Theo Maassen, die bijna ruzie kreeg met oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (2023). Of aan het opvallende handsierraad van Esther Perel (2018), waar ik de hele avond gebiologeerd naar heb gestaard. Er was altijd iets om over te zeiken, en dat was nou juist zo lief aan Zomergasten.Paulien Derwort Den Haag
De vraag welke aflevering mijn favoriet is, kan ik echt niet beantwoorden. Ik ben vooral groot fan van het concept Zomergasten. Het luisteren naar een bijzonder mens, gekleurd en omlijst door televisie- en filmfragmenten, is zo geweldig. Ik verzon ook geregeld welke fragmenten ikzelf zou vertonen, mocht ik ooit beroemd worden. Ik vind het triest dat juist deze prachtige opzet met veel diepgang, maar ook met humor en kennis van mensen die je zelf nooit in het echt zal ontmoeten, gaat verdwijnen. Dat de NPO stopt met dit juweel is een grote verarming van de Nederlandse televisie. Alien Zonnenberg Bennekom