De crisis in Ceuta en de chaotische nasleep ervan zijn voor de Spaanse oppositie een welkome stok om premier Pedro Sánchez mee te slaan. Rechtse partijen zullen de onrust maximaal proberen uit te buiten om zijn positie verder te verzwakken.
Wie wist wat en wanneer? Dat was dinsdag de belangrijkste vraag tijdens een spoeddebat in het Spaanse parlement nadat onlangs in totaal zo'n 70.000 migranten de grens bij de exclave Ceuta ongehinderd konden oversteken.
De vraag is simpel, het antwoord een stuk ingewikkelder. Zelfs binnen de regering van Pedro Sánchez bestaat daarover onenigheid. Ten overstaan van het parlement verzekerde defensieminister Margarita Robles dinsdag dat ze zeker wist dat de centrale inlichtingenautoriteit (CNI) de regering had gewaarschuwd. Daar leverde ze geen bewijs voor: mogelijk was de waarschuwing mondeling gegeven, zei ze.
Haar collega Fernando Grande-Marlaska, minister van Binnenlandse Zaken, heeft een andere lezing. Hij houdt al weken vol dat de regering in Madrid níet op de hoogte was van de opbouw van de tienduizenden migranten aan de Marokkaanse kant van de grens bij Ceuta. Grande-Marlaska sprak de verklaring van Robles kort na het debat meteen tegen.
De tegenstrijdige beweringen van twee van zijn prominentste ministers zijn een probleem voor premier Pedro Sánchez, de uitgesproken sociaaldemocraat die al langer onder druk staat vanwege een serie corruptieschandalen binnen zijn partij. De chaotische gang van zaken rond de bestorming van Ceuta maakt hem niet populairder bij de oppositiepartijen, die de messen voor het debat van dinsdag hadden geslepen.
"De oppositie springt er natuurlijk bovenop, mede omdat er uiterlijk in mei volgend jaar nieuwe verkiezingen moeten plaatsvinden", zegt Catherine de Vries. Zij is als politicologe verbonden aan de Universidad Instituto de Empresa in Madrid.
De belangrijkste tegenstand komt vanuit de rechts-conservatieve Partido Popular (PP) en de radicaal-rechtse, anti-immigratiepartij VOX. De PP probeert de focus vooral te leggen op de incompetentie en verdeeldheid binnen de regering-Sánchez. Het vingerwijzen tussen Robles en Grande-Marlaska is voor de partij een cadeautje.
VOX kiest voor een hardere lijn en heeft verzet tegen immigratie en de islam tot speerpunt gemaakt. Het was dan ook VOX-parlementariër Alberto Asarta die dinsdag in het debat sprak van "verraad" en opriep tot strafrechtelijke vervolging van bewindslieden. Dat lijkt een kansloze zaak.
De crisis in Ceuta laat zien dat het migratiedebat in Spanje fundamenteel anders is dan in veel andere landen, zegt De Vries. Hoewel de PP en VOX fel gekant zijn tegen migratie uit Centraal- en Noord-Afrika, ligt hun standpunt over andere groepen genuanceerder. De linkse regering van Sánchez springt daar handig op in door van arbeidsmigratie een speerpunt te maken.
Met name de PP worstelt daarmee, ziet Spanjekenner Sebastiaan Faber van het Amerikaanse Oberlin College. Sánchez legaliseerde eerder dit jaar de status van ongeveer een miljoen ongedocumenteerde migranten. Normaal gesproken zou dat voor rechtse partijen een stok om mee te slaan zijn, maar de regeling betrof met name Latijns-Amerikanen, een groep waarmee de PP juist een grote verwantschap voelt.
Bovendien vormt de katholieke gemeenschap een belangrijk deel van de achterban van de PP, en het was juist de paus die deze zomer tot een menselijker migratiebeleid opriep toen hij een bezoek bracht aan Spanje. "Het is lastig om je daartegen te verzetten", zegt Faber. Zeker omdat Sánchez een uitgesproken voorstander is van een menselijker migratiebeleid, bijvoorbeeld door met spoed honderden meisjes uit Ceuta naar het vasteland te halen.
VOX koppelt migratie vooral aan de islam, die volgens die partij een bedreiging vormt voor de Spaanse nationale identiteit en veiligheid, zegt De Vries. Maar dat leidt niet altijd tot onverdeeld enthousiasme onder de bevolking. "Toen VOX-politici naar Ceuta kwamen met een harde antimigratie- en anti-islamboodschap, kwamen inwoners juist in verzet en waren er tegendemonstraties."
Ceuta is volgens haar juist een goed voorbeeld van een stad die van multiculturaliteit een speerpunt heeft gemaakt. De lokale PP van Juan Vivas, die de exclave bestuurt, hamert juist op 'convivencia', oftewel het vreedzaam samenleven van christenen, moslims en andere culturele groepen. Een streng grensbeleid heeft daar niets te maken met een algehele afkeer van immigranten of moslims.
Toch is het niet zo dat Sánchez niets te vrezen heeft van de oppositie. De chaos in Ceuta wordt in Spanje niet alleen gekoppeld aan de dreiging van tienduizenden migranten, maar ook aan de territoriale integriteit van de exclave. Ceuta en Melilla zijn nog altijd een gevoelig punt in de betrekkingen tussen Madrid en Marokko, dat het Spaanse gezag over beide exclaves formeel niet erkent.
Sánchez haalde de banden met Rabat juist aan, in de hoop op meer stabiliteit in de onderlinge betrekkingen. De Vries: "Als Marokko nu opnieuw migratie als drukmiddel heeft gebruikt of bewust onvoldoende heeft ingegrepen, kan de oppositie dus vragen: wat heeft die toenadering eigenlijk opgeleverd?"
Feit is dat de onenigheid die dinsdag binnen de regering naar boven kwam slecht afstraalt op premier Sánchez, die zich volgende week zelf gaat verantwoorden in het parlement. Dan moet hij proberen de politieke schade van de tegenstrijdige verklaringen van ministers Robles en Grande-Marlaska te herstellen.
Faber en De Vries verwachten niet dat de etterende Ceuta-wond hem fataal wordt. Sánchez is een ervaren en getalenteerd politicus, die de afgelopen jaren met zijn linkse beleid successen heeft geboekt met de economie en de werkloosheid. Hoewel hij bijzonder impopulair is onder rechtse kiezers, wordt hij door zijn linkse achterban nog altijd op handen gedragen.
De PP en VOX zullen de crisis in Ceuta in ieder geval maximaal willen uitmelken om de regering van Sánchez verder te verzwakken in aanloop naar de verkiezingen van komend jaar. Of dat genoeg is om een einde aan acht jaar Sánchez te maken, moet blijken.
Source: Nu.nl algemeen