Partijleider Joost Eerdmans van JA21 staat de pers te woord na afloop van een gesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) en Dilan Yesilgöz (Defensie, VVD) en minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) over de begroting die het kabinet moet maken.
„We praten serieus over geld en we schuiven ook serieus met geld”, zegt Joost Eerdmans (JA21) woensdag na zijn gesprek met de top van het kabinet. Toezeggingen kreeg de partijleider ook, stelt hij. De lastenverlichting waar JA21 en SGP om vragen komt volgens Eerdmans „deels” de rechterkant op. Een vervolgafspraak is toegezegd.
De door de vakantie gebruinde Joost Eerdmans zegt het na alweer het vijfde gesprek van JA21 en SGP – het vorige week geboren bondje op rechts – met het kabinet over de Prinsjesdagplannen voor 2027. Daarmee ontstaat in ieder geval het bééld dat de partijen op rechts langzaam maar zeker progressie boeken met het kabinet. En Eerdmans oogde tevreden.
Met Pro, de grootste oppositiepartij op links en belangrijk voor een linkse meerderheid, zijn ook pogingen gedaan door het kabinet. Die verliepen minder naar tevredenheid bij de grootste oppositiepartij. Partijleider Jesse Klaver kwalificeerde de gesprekken maandag na zijn afspraak op Financiën als „muurvast”. Verder praten had zo weinig zin.
De deadline voor de begroting is komende vrijdag als de Prinsjesdagstukken naar de Raad van State gaan. Maar het is nog onduidelijk of voor die tijd een deal is gesloten met de oppositie. Deze woensdagavond overlegt de top van het kabinet met de fractievoorzitters van de coalitie op het ministerie van Algemene Zaken, donderdag staat een soortgelijk overleg ingepland.
De route met JA21 stuit op twee grote problemen. Het probleem van de kabinetswens om tot een „breed gedragen” akkoord te komen met links én rechts. Eerdmans noemt het voornemen „geen gemakkelijke”. „Ik geloof er niet in dat Pro en JA21 allebei aan hun trekken kunnen komen.” D66 wil liever met links, VVD met rechts. Het kabinet kiest voorlopig juist niet tussen deze twee partijen.
En dan is de Eerste Kamer voor de rechtse route een probleem. JA21 en SGP helpen het kabinet in de senaat lang niet aan een meerderheid. BBB-leider Vermeer – zijn partij is groot in de senaat – mocht deze week op bezoek bij het kabinet. Vermeer heeft te kennen gegeven dat de stikstofplannen van tafel moeten. Daar willen de drie coalitiepartijen niet aan, wat een succesvolle route over rechts bijna onmogelijk maakt.
Vindt JA21 dat óók een probleem? „Het is een groot probleem”, erkent Eerdmans. Hij gebaart naar het ministerie achter hem. „Maar wel hún probleem.”
Het roept de vraag op: waar werkt Heinen dan aan in zijn gesprekken met JA21 en SGP. Heinen ziet toch ook dat het niet optelt? Vragen die ook leven in de coalitie.
Mocht D66 niet honderd procent zeker zijn van een goede afloop voor hen, dan heeft D66-fractievoorzitter Jan Paternotte de kans op een rechtse uitkomst in ieder geval kleiner gemaakt. De SGP stelt als harde voorwaarde voor de samenwerking dat een wetsvoorstel over draagmoederschap volgend jaar niet mag worden ingediend. Paternotte zei in radioprogramma Sven Op 1 zich „niet” te kunnen „voorstellen” dat het kabinet het voorstel uitstelt. Paternotte noemde het onbegrijpelijk dat de SGP het wetsvoorstel koppelt aan de begroting.