Goed nieuws! Zo begin ik mijn column niet vaak, maar Libanon heeft deze maand de doodstraf afgeschaft, met het hele parlement vóór behalve de fractie van Hezbollah. Die doet natuurlijk wat sponsor Iran wil en dat is die barbaarse en zinloze (vind ik) doodstraf. Een historische stap, aldus minister van Justitie Adel Nassar, en gelijk heeft hij, althans wat het Midden-Oosten betreft. Dat telt verder bijna uitsluitend doodstraflanden. Alleen Turkije is Libanon voorgegaan, in 2004, in het kader van zijn streven naar lidmaatschap van de Europese Unie. Die wil immers van geen doodstraf weten. In totaal zijn nu 145 landen doodstrafvrij.
Tot zover het goede nieuws. Israël, dat wel al de doodstraf had maar slechts voor uitzonderlijke gevallen (Eichmann 1962), heeft in maart juist de doodstraf ingevoerd voor terrorisme, onder militair recht, en dat wil zeggen alleen voor Palestijnen in bezet gebied. Israëlische kolonisten die Palestijnen belagen, wat ze vandaag de dag permanent doen, vallen onder civiele rechtbanken. Áls kolonisten al worden vervolgd, want dat gebeurt zo goed als nooit. Palestijnen wel; de gevangenissen zitten er vol mee.
Tot dusverre is nog geen Palestijn ter dood veroordeeld, laat staan terechtgesteld – afgezien van standrechtelijk in bezet gebied. Maar er is wel al een speciale gevangenisafdeling in aanbouw voor terdoodveroordeelden met middenin plaats voor de galg. Minister Itamar Ben-Gvir publiceerde vorige week een video waarin hij een en ander vrolijk aanprees. Inclusief ruimte voor familie en vrienden van slachtoffers die willen toekijken. De Nederlandse regering vond de invoering van de doodstraf en het discriminatoire karakter ”onacceptabel”. Benieuwd naar de reactie als de eerste Palestijn wordt opgehangen.
Ik blijf op het slecht nieuws-pad. Vorig jaar zijn in de wereld in totaal 2.702 executies voltrokken in zeventien landen, 78 procent meer dan in 2024, zo meldt Amnesty International. Allereerst: executies in China zijn daarbij niet meegerekend, want niemand weet hoeveel – volgens Amnesty ”waarschijnlijk in de duizenden wat China de grootste beul ter wereld maakt”.
Met Iran als op één na grootste beul. Want Amnesty telde daar in 2025 2.159 terechtstellingen, twee keer zoveel als in 2024. En dit jaar alweer meer dan 900, aldus het Abdorrahman Boroumand Centrum voor Mensenrechten in Iran. Het gaat vaak om drugshandelaars, en leden van minderheden en vrouwen die van moord op hun partners worden beschuldigd. Maar er zijn de afgelopen maanden ook al tientallen mensen na oneerlijke groepsprocessen opgehangen die waren betrokken bij de massaprotesten van januari dat het regime destijds met zoveel bloedig geweld neersloeg – minimaal 7.000 doden wordt geschat.
Het is duidelijk dat het Iraanse regime de doodstraf gebruikt om nieuw protest af te schrikken. Uiteindelijk werkt dat toch niet – zie wat er op 28 juli in Isfahan gebeurde, bij een tegenwoordig zeldzame openbare terechtstelling in Isfahan. Daar werden twee jonge mannen opgehangen die waren veroordeeld wegens de dood van vier politieagenten bij de protesten in januari. Maar ik lees dat zich een woedende menigte verzamelde die probeerde de executies te verhinderen. Een petitie tegen de doodstraf zou binnen een dag op Instagram een half miljoen handtekeningen hebben verzameld. Mensen laten zich niet intimideren.
In Amnesty’s topklassement staat na Iran Saoedi-Arabië met vorig jaar 356 executies van in meerderheid buitenlanders in drugszaken, en op vier Jemen met 51. Jordanië voltrok in juni zes executies wegens terrorisme en drugs. In Syrië werden deze maand expresident Bashar al-Assad en zijn broer Maher ter dood veroordeeld (bij verstek, ze wonen in Rusland) maar ook neef Wassim Assad in persoon in zijn gestreepte gevangenispak.
Voor u denkt dat de doodstraf een vooral Midden-Oosterse zaak is: op vijf staan de Verenigde Staten met 47 executies in 2025. Soms hele oude mannen die al tientallen jaren in de dodencel bivakkeren. Neem Dominick Anthony Occhicone Jr. (80), op 28 juli in Florida per injectie terechtgesteld na 38 jaar in de dodencel.