Lezersbrieven U schreef ons over degrowthers, kwetsbare mannen en de coronageneratie.
Winkelende mensen op de Lijnbaan in Rotterdam.
„We hebben te veel groei. Genoeg, dat is wat we nodig hebben”, schreef Triodos-hoofdeconoom Hans Stegeman vorige week in deze krant (10/8), in reactie op een artikel van mij in De Correspondent. Dat klinkt intuïtief aantrekkelijk. Stegeman merkt terecht op dat zeven van de negen planetaire grenzen inmiddels zijn overschreden. Daarnaast sluit het idee van ‘genoeg’ aan bij andere sympathieke waarden: een verzet tegen hebzucht, een pleidooi voor dankbaarheid, een strijd voor herverdeling en de constatering dat we, dronken van de rat race, de verkeerde prioriteiten hebben.
Maar hier is het probleem. Stopt de wereldeconomie vandaag met groeien, dan blijft ruwweg één op de tien mensen in extreme armoede leven. De helft van de wereldbevolking moet het doen met hooguit 10 dollar per dag. In Somalië en Nigeria haalt nog altijd één op de tien peuters de vijfde verjaardag niet. Nu kun je zeggen: laat die landen groeien, maar laat ons — verwende Nederlanders — inzetten op krimp.
Allereerst begrijpt een slimme lezer dat je dan alsnog een manier moet vinden om groei van de wereldeconomie te combineren met minder uitstoot en een kleinere grondstoffenvoetafdruk. De tweede vraag is welke politieke keuzes hier geloofwaardig tot krimp leiden én ooit op een meerderheid van de bevolking kunnen rekenen. De economie is de som van onze inkomens. Dus zeg het maar: wie stemt zijn eigen inkomen omlaag, en met welke batterij maatregelen? Dit is precies de vraag waar degrowthers omheen dansen.Een lovenswaardige uitzondering is de Franse econoom Thomas Piketty. Hij suggereert dat de overheid een werkweek van maximaal 25 uur wettelijk moet afdwingen. Dat is natuurlijk een waanidee (burgers gaan zichzelf en anderen niet verplichten om minder te werken voor hetzelfde uurloon) maar het is in elk geval een idee. Ik nodig de degrowthers die zich nog op deze pagina’s gaan melden uit op om dan zijn minst voorstellen te doen die tot de gewenste krimp leiden.
Tot die tijd moeten we binnen een wereld van groei veel harder werken aan gerichte oplossingen. Denk aan een kleinere veestapel en een vliegtaks, maar ook aan méér publieke investeringen in kweekvlees, spotgoedkope zonnepanelen en andere technologische doorbraken, waar we – dankzij, niet ondanks, economische groei – volop op kunnen inzetten.
Ten slotte kun je vandaag zelf in actie komen tegen overconsumptie of ongelijkheid. Deze zomer fietste ik vijfduizend kilometer om aandacht te vragen voor de ‘Giving What We Can’-belofte, waarin je de rest van je leven elk jaar 10 procent van je inkomen aan effectieve goede doelen schenkt. Dan maar geen robotstofzuiger, verwarmd handdoekenrek of Philips Smartsleep Wake-up Light met zeven wekgeluiden. Genoeg, zo las ik vorige week ergens, dat is wat we nodig hebben.
Simon van Teutem Amsterdam
„Vanwege een trauma lukt het haar niet om een orgasme te krijgen door seksuele handelingen van een man.” Denise Retera van NRC (31/7) over de serie Off Campus, waarin mannen stoer én kwetsbaar zijn en de kijkers blij. Een van de mannen consulteert een ander over bovenstaande. Mooi dat hij zich kwetsbaar toont. En het advies van de ander is ook hartelijk en goed. „Ze moet zich gewoon volledig veilig voelen.” En even later: „Maar neem wel de tijd voor het voorspel.” Dit doet vermoeden wat verstaan wordt onder het ‘echte spel’ oftewel onder de ‘seksuele handelingen van een man’. Penetratieseks waarschijnlijk. Terwijl 70 procent van de vrouwen gewoon geen orgasme krijgt van penetratieseks. Wanneer dringt dat nu eens door?
Marcelle Mulder De Bilt
Deze week was het thuiswerken bij ABN Amro in het nieuws (12/8). Daar is van verschillende kanten commentaar op gekomen. Wat ik in de beschouwingen mis, is dat de huidige generatie die de arbeidsmarkt betreedt dezelfde generatie is die in de puberteit geïsoleerd werd door corona. Dat heeft hen, volgens talloze onderzoeken, geremd in hun ontwikkeling. Nu gebeurt dit opnieuw. Collega’s, mentoren en leidinggevenden geven er de voorkeur aan om hun eigen ‘balans’ te optimaliseren. Werkgevers moeten dat niet accepteren. Laat de nieuwelingen niet alleen aanploeteren maar zorg voor een goede begeleiding.
Bert Zijlmans Tilburg