Fried is fotograaf, Dory supervisor in een hotel. Ze gaan veel op en neer naar de Filippijnen, waar zij vandaan komt en een huis heeft.
In Nederland wonen Fried en Dory apart; wanneer ze in de Filippijnen zijn, leven ze voortdurend samen.
Fried: „Ik heb Dory ontmoet voor de deur van de Albert Heijn op de Wittenburgergracht, in de buurt van het Scheepvaartmuseum.”
Dory: „Dat was op 13 mei 2013.”
Fried: „Het was een zomerse dag. Ik liep van het centraal station naar huis. Ik had dorst, dus liep de AH in om iets te drinken te halen. Toen zag ik een mevrouw met vier of vijf tassen die ze allemaal op haar vouwfietsje moest zien mee te nemen. Toen mompelde ik in mezelf: ‘Goh, wat zielig.’ Maar zij verstond het. Ze heeft goeie oren. We keken elkaar aan. En toen heb ik haar geholpen met die boodschappen en hebben we nummers uitgewisseld.”
Dory: „Mijn derde man was toen net overleden, zeven maanden eerder. En ik wist al: ik wil een man van 60, katholiek, die niet drinkt.”
Fried: „En die kwam toen aanwaaien.”
Dory: „Ik vond hem een knappe man.”
Fried: „Ik ben wel katholiek opgevoed, maar ga niet naar de kerk.”
Dory: „Behalve als we op de Filippijnen zijn.”
Fried: „Ja, maar dat is meer een sociaal gebeuren. Daar ga je naar de kerk, want dan weet iedereen meteen dat je er bent.”
Dory: „Ik kom van de Filippijnen en heb daar een huis. Het is mijn ouderlijk huis. Ik heb het gekocht van mijn moeder en die heeft dat geld verdeeld onder mijn broers en zussen. Voor hen was het veel geld, maar voor ons niet. We gaan er elk jaar een paar weken heen. Ik kan niet vaker, want ik werk nog. Fried gaat langer, want hij is al met pensioen.”
Fried: „Ik ging tot dit jaar altijd van november tot april. Ik heb altijd gezegd: als ik met pensioen ben, wil ik geen winter meer in Nederland doorbrengen. Nu ga ik korter, om meer met Dory te zijn.”
Dory: „Ik werk in een Amsterdams hotel. Vroeger was ik schoonmaakster, vanaf 1996. Vier jaar later werd ik supervisor. Ik ben nu 64, ik moet nog drie jaar. Maar ik wil gewoon met pensioen. Ik werk al dertig jaar. Ik ben geopereerd aan mijn knie, want mijn knie was overbelast geraakt door het werk. Ik heb nu een kunstknie.”
Fried: „Toen wij elkaar leerden kennen, was het personeel bij haar hotel een hechte groep. Ze gingen vaak met elkaar uit. Nu is het een groot bedrijf waar niet meer iedereen elkaar kent.”
Dory: „We werken tegenwoordig meer met uitzendkrachten. Dat is minder leuk, ook omdat uitzendkrachten minder goed werken. En dat is mijn probleem. Als het niet goed is, moet ik het oplossen. Dit is een vijfsterrenhotel, dus alles moet perfect zijn. De vroege dienst is van 7 tot 15 uur en de late van 15 tot 23. Ik doe allebei. Het hangt van het rooster af. Maar ik wil eigenlijk geen avonddienst. Overdag heb ik een hele ploeg, ‘s avonds maar twee mensen. Dan moet ik meer zelf schoonmaken. En ‘s avonds zijn er bedelaars en mensen die ruzie maken op straat. Het hotel zit bij het centraal station.”
Veel voedsel wordt bewaard in potten. Een foto die Fried zelf maakte hangt aan de muur.
Fried: „Ik ben al mijn hele leven fotograaf, maar heb er veel dingen bij gedaan. Als jongeman moest ik het leger in, maar dat wilde ik niet. Ik ben tegen elk leger, wat voor vlaggetje ze ook dragen. Toen ben ik ‘m gesmeerd naar Spanje. Ik werkte daar in Bar Amsterdam in Benidorm. Toen ik terugkwam, ging ik aan de slag als assistent van een modefotograaf die ik kende, Bart van Leeuwen. We werkten veel voor Viva. Je had toen nog echt een centrum in Amsterdam en daar trof iedereen elkaar. De studentenwereld, de kunstenaarswereld, dat liep allemaal door elkaar heen. Iedereen kende elkaar. Ramses Shaffy was een vaste gast in een café bij het Weteringcircuit, daar kende ik hem van. Herman Brood woonde in het Sonestahotel.
„Ik deed van alles, ik gebruikte ook drugs. Mijn vader was gestorven toen ik zes was, mijn moeder op mijn twaalde. Ik was boos op de hele wereld dat zij van me afgenomen was. Maar ik praatte nog wel met haar. Ik zocht een stukje blauwe lucht uit, daar keek ik naar en dan zei ik: ‘Mam, het gaat niet goed.’ Of juist: ‘Bedankt mam, het gaat weer goed.’ Bij Viva was ik Barts assistent in de doka en ik deed de belichting. Na een tijdje had ik genoeg geleerd en stuurde Bart me naar Claude van Heije. Hij was de fotograaf voor de muziekwereld. Zo begon ik foto’s te maken van muzikanten, bij het tv-programma Toppop bijvoorbeeld, voor Muziek Express, of Oor. Zo had ik een archief vol foto’s van muzikanten en dan belden ze: ‘Heb je iets van die of die?’
„We deelden een doka met fotograaf Paul Huf, in de Jordaan. Daarna ben ik gaan werken voor de Melkweg. Daar werkte ik ook samen met twee mensen van een Surinaams weekblad. Zo ben ik fotograaf bij het Roots Festival in het Oosterpark geworden en later voor Ketikoti en dat doe ik nog steeds, net als de Pride. Ik ben ook nog lange tijd grafisch vormgever en sociaal werker geweest, maar ik ben altijd blijven fotograferen. Al mijn foto’s zitten nu in een archief dat mijn dochter Mayke (41) beheert vanuit de Stichting Fried.”
Dory: „Ook een foto die je van Tina Turner gemaakt hebt, toch?”
Fried: „Ja, dat was bij een concert in Den Haag.”
Dory: „Ik slaap een of twee dagen per week bij Fried. Ik woon in mijn eigen woning in de Admiraliteitstraat op Kattenburg, met mijn zoon. Hij is 39 en vrachtwagenchauffeur. Hij wil niet weg en ik wil ook niet dat hij het huis uit gaat. Ik heb ook nog een poes van 19 die veel aandacht nodig heeft. Fried is soms jaloers op hem.”
Fried: „Op de Filippijnen zijn we dag en nacht samen.”
Dory: „Als mijn zoon vakantie heeft, ben ik vaker bij Fried.”
Fried: „Als ik echt oud word, zit ik liever daar. Daar zouden we iemand 24/7 in dienst kunnen nemen en dan zijn we minder geld kwijt dan hier aan een verzorgingstehuis. Dan kies ik liever daarvoor.”
Dory: „Als ik vrij ben, wil ik altijd eerst een dag niks doen. Gewoon koken en rust. De tweede dag gaan we fietsen of zo.”
Fried: „Maar we zijn niet zo van we moeten dit of dat. Laatst zei ze: ‘Ik wil naar het eindstation van lijn 25, Uithoorn.’ Toen hebben we dat gedaan. Dat was een leuk dagje uit. De mens is te veel bezig met wat-ie allemaal wil. Je kunt beter genieten van wat je hebt. Als ik met Dory door de Kinkerstraat loop, zie ik haar genieten. Dat vind ik kicken. En dat zijn eenvoudige dingen.”
In het kort
Fried de Groot (73) en Dory Enato (64) wonen niet ver van elkaar in Amsterdam-Oost en hebben sinds 2013 een relatie. Hij is fotograaf, zij supervisor in een hotel. Dory heeft een huis op de Filippijnen, waar ze vandaan komt. Ze ontmoetten elkaar voor de deur van de Albert Heijn. Ze verdienen allebei een keer modaal.
Dory: „Dat doen we niet. We zijn al oude mensen en dat is voor ons ingewikkeld om te gebruiken. We hebben alleen een bankpas. Creditcards hebben we ook niet.”
Dory: „Drie keer per week. Ik ben te lui om vaker te gaan. Na mijn werk doe ik boodschappen en daarna heb ik geen zin meer om de deur uit te gaan. Ik doe vlees in de diepvries. Fried gaat elke dag. Hij heeft daar wel tijd voor, hij is met pensioen.”
Fried: „Ik neem altijd wel wat mee van de supermarkt onderweg naar huis. En ik heb inderdaad meer vrije tijd dan Dory.”
Dory: „Ik heb laatst ondergoed, kleren en schoenen gekocht op Temu, voor 60 euro in totaal. Ja, we moeten zuinig zijn. Ik koop ongeveer drie keer per maand dingen op Temu.”
Fried: „Ik heb laatst een nieuwe laptop gekocht voor 300 euro, met Linux. Ik had genoeg van Microsoft. Die denken de hele wereld in handen te hebben. Linux is een lekker kaal programma. Je hoeft niet constant te updaten. Ik vind: als iets goed werkt, dan moet het gewoon zo blijven zonder dat je steeds hoeft te updaten. Dat geeft mij de rust en ruimte om me te concentreren op de dingen die ik moet doen.”
Fried: „Indien mogelijk tweedehands en anders nieuw. Sommige dingen zijn tweedehands prettig en nieuw te duur, zoals auto’s. Ik heb altijd tweedehands auto’s gereden. En ik vind het leuk om een oude kast te kopen en die dan op te schuren te lakken. Zo geef je ook je eigen handtekening aan iets.”
Dory: „Ik koop veel dingen voor de keuken tweedehands, zoals pannen of een blender, in de kringloopwinkel.”
Dory: „Elke dag. Maar soms kom ik uit mijn werk en dan ben ik moe. Dan doe ik alleen het hoognodige: koken en afwassen. Stofzuigen doe ik drie keer per week. Mijn zoon helpt ook meer, een keer per week, met dweilen.”
Dory: „Laatst had ik op Temu vijf jurken gekocht die allemaal te groot waren. Die heb ik naar mijn nichtjes op de Filippijnen gestuurd. Dat doe ik altijd als iets te groot is. Ik stuur het maar terug naar mijn familie. Zij zijn er hartstikke blij mee.”
Dory: „Meestal Fried, maar ik maak het. Als hij alleen is, kookt hij niet. Daar is hij te lui voor. Dan haalt hij een maaltijd van Albert Heijn. Biefstuk is het enige wat ik niet mag koken voor hem. Want ik houd van goed doorbakken biefstuk en Fried wil hem rood – dus zijn biefstuk bakt hij zelf.”
Dory: „Niks. Nee, dat heb ik nog nooit gehad.”
Fried: „Nergens aan, ook niet als ik een hamburger eet of zo. Het is niet gezond, maar ik heb er geen schuldgevoel bij.”
Dory: „Voor onze oude dag.”
Fried: „Ja, voor onze toekomst en ouderdom. We zijn al jaren bezig met het opknappen van het geboortehuis van Dory op de Filippijnen, waar we willen gaan wonen als we allebei met pensioen zijn. En in de tropen verweert een huis sneller dan hier dus je moet het goed onderhouden.”
Dory: „Sparen en zuinig zijn.”
Fried: „Mijn moeder zei altijd: ‘Zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen.’ Zet dat maar precies zo in de krant, dat zou ze leuk vinden.”
In Spitsuur vertellen stellen en singles hoe zij werk en privé combineren. Meedoen? Mail naar werk@nrc.nl