Boerenprotest
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Met een trekker op de snelweg rijden mag niet, is bij wet verboden en kan levensgevaarlijke situaties opleveren. Toch is dat wat boeren – opnieuw – deden vorige week, met ditmaal dodelijke gevolgen. Op weg naar een demonstratie in Den Bosch reden tientallen trekkers op de A59. In de staart van de file die zij veroorzaakten bij Oss kwamen twee mensen om het leven en raakten zes mensen gewond.
Een politiewoordvoerder van de eenheid Oost-Brabant had een dag eerder tegen Omroep Brabant gezegd dat trekkers en landbouwvoertuigen op de snelweg niet gestopt zouden worden en ook niet begeleid of gefaciliteerd. „Dat is zo door het OM bepaald”, aldus de woordvoerder.
Hoewel deze afspraak later werd betwist door een woordvoerder van het OM Oost-Brabant, zagen veel boeren de eerste berichtgeving als vrijbrief. Zij vertrokken vrijdag via de snelweg naar het provinciehuis in Den Bosch, om daar te demonstreren tegen het plan van de provincie Noord-Brabant om de vergunning van vijf pluimveebedrijven in te trekken. Geen enkele rijdende trekkerboer werd hiervoor beboet.
Het is volkomen terecht dat hier nationaal verontwaardiging over ontstond. Waarom zou het OM een wettelijk verbod, waarvan overduidelijk is waarom het bestaat, níet handhaven? De vergelijking met de aanpak die klimaatactivisten van Extinction Rebellion krijgen als ze een weg blokkeren, werd veel gemaakt: daar staat de politie wél klaar om iedereen die de weg opgaat daar meteen vanaf te trekken.
Belangrijk was daarom de reactie van politieke leiders tegen deze vorm van – in elk geval gepercipieerde – klassenjustitie. „Volstrekt onacceptabel”, noemde premier Rob Jetten (D66) de boerenacties om met trekkers over de snelweg te rijden. Ook noemde hij de boodschap dat er niet zou worden gehandhaafd „geen goed signaal” en zei hij zich „goed te kunnen voorstellen” dat mensen zich ergeren aan het beeld van ogenschijnlijke straffeloosheid.
Minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma (CDA) vroeg boeren na het ongeluk niet meer met hun trekkers de snelweg op te gaan, maar ook daarna reden er nog tientallen trekkers terug van de protestactie via de A1 en de A2. Daartussen bevonden zich bovendien voertuigen met afgeplakte nummerborden – ook wettelijk verboden. De overtreders werden met rust gelaten, terwijl iedere andere burger er direct voor in de kladden wordt gegrepen door handhavers van politie of gemeente.
Het maakt de oorverdovende stilte vanuit politieke partijen die de boerenstem graag aan zich binden des te opmerkelijker. Partijen als FVD, PVV en VVD, die vaak de eersten zijn om klimaatprotest te veroordelen, hielden zich koest. Partijen bovendien, die uitgesproken voorstander zijn van een verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties. Van politici die verontwaardigd zijn over bivakmutsen mag op zijn minst worden verwacht dat ze tegen het afplakken van nummerborden zijn.
Boeren hebben het recht te demonstreren, klimaatactivisten ook. Het is de taak van nationale politieke leiders om lagere overheden te ondersteunen als het gaat om veiligheidsbeleid. Dat de driehoek in Twente, als eerste grote plattelandsregio en gesteund door Den Haag, nu heeft aangekondigd dat trekkers en andere landbouwvoertuigen niet meer de snelweg op mogen om te demonstreren, is te prijzen. Tegelijk zou dit de norm moeten zijn voor iedereen. Een kwestie van boerenverstand.