BERGAMBACHT - Terwijl Ruud Snoek vertelt over de afgelopen vier jaar, wordt er aan de keukentafel meegepraat door zijn vrouw. Kinderen lopen af en aan. Het tekent precies waar het voor hem om draait. Discussies over stikstof, derogatie en vergunningen gaan volgens de melkveehouder niet alleen over regels en cijfers, maar over het bestaan van een gezin. 'Mensen zien een bedrijf, maar voor ons is dit gewoon thuis.'
In 2022 bereikte de Nederlandse stikstofcrisis een nieuw kookpunt door felle boerenprotesten met geblokkeerde snelwegen, platgelegde distributiecentra en in brand gestoken hooibalen. Het was het jaar van nieuwe kabinetsplannen en een landbouwoverschot van 312 miljoen kilo stikstof.
In de serie Vier jaar na de stikstofcrisis worden meerdere boeren uitgebreid geportretteerd.
Vier jaar vertelde de Bergambachtenaar al over de gevolgen van de stikstofplannen. Destijds leek een forse inkrimping van zijn bedrijf dreigend dichtbij. De veelbesproken stikstofkaart verdween uiteindelijk van tafel, maar volgens Snoek zijn veel van dezelfde vraagstukken nog altijd actueel.
'Het kaartje van toen is weg, maar eigenlijk ligt hetzelfde verhaal nu weer voor ons.'
De onzekerheid van destijds raakte niet alleen het bedrijf, maar ook het gezin. 'Mijn kinderen hadden hier een favoriete koe lopen. Die vroegen op een gegeven moment of die dan ook weg moest. Dan merk je dat zo’n discussie veel verder gaat dan alleen cijfers op een kaart.'
De herinnering staat hem nog altijd helder voor de geest. 'Ik weet nog dat iemand mij daar eens naar vroeg. Toen schoten de tranen eigenlijk in mijn ogen. Mensen hebben vaak geen idee wat zulke plannen met een gezin doen.'
Tegenwoordig kijkt hij anders naar nieuwe plannen en beleidsvoorstellen. 'De eerste keer kwam alles hard binnen. Nu denk je meer: we wachten eerst maar af wat er uiteindelijk van overblijft. Je moet jezelf ook een beetje beschermen tegen alles wat er op je af krijgt.'
Waar veel stikstofmaatregelen uiteindelijk nooit werden ingevoerd, merkt Snoek dat andere veranderingen wel degelijk gevolgen hebben gehad. Vooral het verdwijnen van de derogatie raakt het bedrijf.
Derogatie was een uitzondering op Europese mestregels waardoor Nederlandse melkveehouders meer dierlijke mest op hun land mochten uitrijden dan in de meeste andere Europese landen.
Die uitzondering is de afgelopen jaren afgebouwd en inmiddels verdwenen. Daardoor moeten veel boeren meer mest afvoeren, wat extra kosten met zich meebrengt.
'Dat voelen we het meest. Dit jaar hebben we voor het eerst ongeveer 1.500 kuub mest moeten afvoeren.' Dat brengt een flink prijskaartje met zich mee. 'Dan praat je over zo’n 45.000 euro. En vervolgens moet je weer kunstmest aankopen. Dat voelt niet logisch.'
Volgens Snoek gaat daarmee een belangrijk principe verloren. 'Het is juist een kringloop. De mest komt van je eigen land en je eigen koeien. Dat zou je veel beter moeten kunnen benutten.'
Ook de combinatie van strengere regels en natuurontwikkeling baart hem zorgen. 'Er wordt gesproken over normen waarbij je meer grond per koe nodig hebt. Tegelijkertijd wordt er steeds meer landbouwgrond omgezet naar natuur.'
Volgens Snoek zorgt dat voor een groeiende druk op beschikbare landbouwgrond. 'Dan ontstaat er vanzelf een run op grond. Iedereen heeft die hectares nodig.'
De ontwikkelingen ziet hij overal om zich heen. 'De hele polder is veranderd. Er zijn veel plannen gemaakt en steeds meer grond krijgt een andere bestemming.'
Hoewel er de afgelopen jaren niet massaal bedrijven zijn verdwenen, ziet Snoek wel een ontwikkeling die hem bezighoudt. 'Toen ik jong was zaten er in de omgeving veel meer boerenbedrijven. Nu zijn dat er nog maar een paar.'
Volgens hem gaat dat proces langzaam maar zeker door. 'Als jonge boeren geen perspectief zien, houdt het een keer op. Dan verdwijnen bedrijven vanzelf.'
Waar sommige boeren hun frustratie vooral richten op natuurorganisaties of actiegroepen, kijkt Snoek vooral naar de politiek. Hij heeft het gevoel dat traditionele partijen steeds verder van de sector af zijn komen te staan.
'Als je op D66 stemt, weet je ongeveer welk beleid je kunt verwachten. Maar partijen zoals het CDA stonden vroeger veel dichter bij de boeren.'
Vooral dat laatste vindt hij moeilijk te begrijpen. 'Het CDA was vroeger een boerenpartij. Als je vervolgens in een regering zit en niet eens de minister van Landbouw levert, dan hebben ze dat echt losgelaten.'
Volgens Snoek is het belangrijk dat mensen verder kijken dan verkiezingsslogans. 'Je moet niet alleen kijken naar wat partijen zeggen, maar ook naar wat ze uiteindelijk doen.'
Ondanks alle discussies draait het bedrijf gewoon door. Naast de melkveehouderij is er ook de kaaswinkel, die inmiddels een vaste plek heeft gekregen binnen het familiebedrijf. 'We hebben eigenlijk nooit veel promotie hoeven maken. Het is druk genoeg.'
De winkel zorgt niet alleen voor inkomsten, maar ook voor contact met mensen uit de omgeving. 'Klanten kennen je persoonlijk. Dat maakt het anders dan alleen melk leveren aan de fabriek.'
Tijdens het gesprek blijkt meerdere keren hoe verweven werk en privé zijn. Het bedrijf is niet alleen een onderneming, maar ook de plek waar het gezin leeft. 'Dat vergeten mensen soms wel eens.'
Ondanks alle onzekerheid kijkt Snoek nog steeds naar de lange termijn. 'Je probeert toch een bedrijf achter te laten waar een volgende generatie iets mee kan.'
Of zijn kinderen later daadwerkelijk boer willen worden, weet hij niet. 'Dat moeten ze zelf beslissen. Maar het zou mooi zijn als die mogelijkheid er straks nog is.'
Stoppen is voor Snoek geen optie. Daarvoor is de verbondenheid met het bedrijf te groot. 'Je blijft vooruitkijken. Dat moet ook.'
Wat hij mensen vooral wil meegeven? 'Mensen zien vaak een mesttank rijden of een trekker op het land. Maar ze zien niet wat er achter zo’n bedrijf zit. De regels, de investeringen, de onzekerheid. En vooral ook het gezin dat erachter staat.'
Vier jaar na de stikstofcrisis is Ruud Snoek nog altijd boer. Misschien minder strijdlustig dan toen, maar niet minder betrokken. 'Uiteindelijk gaat het niet alleen om een bedrijf. Het gaat om een manier van leven.'
Source: Omroep West Den Haag