Katholieken in de VS De ontkerkelijking van de Verenigde Staten vlakt af. De aanwas van jonge, rechtse mannen verandert de politiek pluriforme katholieke gemeenschap – en de vijver van potentiële romantische partners. Jonge mannen „voelen zich ongemakkelijk bij het tempo van sociale verandering in de VS”.
Jonge mensen wonen een wekelijkse dienst bij van Prayer, Penance and Pub (Bidden, Biecht en Bar) in de katholieke kerk St. Charles in Arlington.
Het is een zwoele woensdagavond, nauwelijks afgekoeld door een tropische bui. Een laatkomer wordt met een Uber afgezet bij de ingang van het modernistische kerkgebouw. Binnen zitten tientallen jonge mensen, beschenen door gekleurd strijklicht dat binnenvalt door glas-in-loodramen met Bijbelse taferelen. Zij zouden hun avond op allerlei manieren kunnen besteden, maar kiezen ervoor om hier te zijn, in St. Charles. Deze katholieke kerk in Arlington organiseert wekelijks Prayer, Penance and Pub (Bidden, Biecht en Bar).
Het zijn bijna allemaal twintigers, ongeveer evenveel mannen als vrouwen, overwegend maar zeker niet exclusief wit. Sommigen dragen een pak, anderen een sportkloffie, een enkeling een kanten sluier. Ze dopen hun vingertoppen in wijwater, knielen en slaan een kruis voordat ze in de bankjes plaatsnemen. Daar zitten ze ruim een uur in stilte. Niemand haalt een telefoon tevoorschijn. Een paar vrouwen schrijven in een dagboek.
Deze avond geeft pastoor Don Planty (59), een kleine man met getrimd grijs haar en een baardje, in een wit gewaad, antwoord op vragen over kwesties als zonde, biecht, celibaat en het verbod op vrouwelijke priesters. Hij noemt Jezus „onze bestie” en sluit af met een citaat van rapper MC Hammer. „Ik verraad daarmee mijn leeftijd. Weten jullie wie dat is?” Gen Z’ers kijken hem glazig aan. Daarop volgt een Latijnse hymne en gebed. De borrel is in de gymzaal van de katholieke school die twaalf jaar geleden sloot, bij gebrek aan leerlingen.
De afgelopen decennia vielen steeds meer Amerikanen van hun geloof. Begin jaren negentig noemde bijna 90 procent zich christelijk, nu is dat nog ruim 60 procent. Maar de secularisatie vlakt de laatste jaren af. Vooral katholieke kerken, waar zo’n 20 procent van de bevolking bij hoort, melden een flinke toename van het aantal bekeerlingen. Jonge, rechtse mannen spelen daarin een hoofdrol.
Van een patriottisch pauseffect, vanwege de Amerikaan Robert Prevost die vorig jaar paus Leo XIV werd, lijkt geen sprake. De confrontatie die president Donald Trump herhaaldelijk aangaat met de religieuze leider is voor deze verse katholieken juist ongemakkelijk.
Het aantal jonge mensen dat naar St. Charles komt en katholieke diensten bijwoont, neemt toe. Priester Don Planty noemt Jezus „onze bestie”.
Ross Johnston (26) is een van hen. Hij vond St. Charles in zijn spirituele zoektocht naar „structuur, regels, eerbied en een zekere starheid in een chaotische wereld waarin veel vrijblijvend is geworden”, vertelt hij, met een biertje in zijn hand.
Johnston verhuisde drie jaar geleden naar deze voorstad van Washington D.C. om in het Congres voor een politicus uit zijn thuisstaat Tennessee te gaan werken. Zich aansluiten bij een gereformeerde kerk was daarbij vanzelfsprekend. „Het was nogal een cultuurschok, de kerk hier bleek véél progressiever dan ik in de Bible Belt gewend was.” Dat bracht hem aan het twijfelen. „Ik begon na te denken over het geloof en vooral over een behoefte die ik voel aan hiërarchie en helderheid. Aan een stroming waarbinnen niet elke kerk en elke gelovige z’n eigen waarheid schept.” Via vrienden, van wie één zich bekeerd had, kwam hij terecht bij het katholicisme.
Afgelopen jaar begon hij aan de catechese die met Pasen eindigde in zijn doop. Daarmee werd Johnston niet alleen katholiek, maar ook onderdeel van de statistiek. Na decennia van neergang zeggen jonge mannen in de VS in toenemende mate dat hun geloof heel belangrijk is in hun leven.
Sommige bisdommen rapporteerden in 2025 en 2026 meer dan een verdubbeling van de volwassenen die de catechese doorliepen. Een kerk op Manhattan werd, dankzij een paar slimme katholieke influencers, the place to be voor jong en hip New York. Met JD Vance (42) hebben de Verenigde Staten een katholieke bekeerling als vicepresident.
Wat maakt deze traditionele religie vol rituelen plots zo populair onder gen Z? Verandert de aanwezigheid van fanatieke, conservatieve mannen de geloofsgemeenschap zelf? En heeft de aanwas van jonge katholieken politieke gevolgen?
Eric Simon (25) graasde als student, uit intellectuele nieuwsgierigheid, met ChatGPT het internet af met zijn religieuze vragen. „Het prachtige aan het katholieke geloof was dat het op elke vraag een antwoord had, op het frustrerende af.” De datawetenschapper vond er duidelijkheid die hij miste binnen het ongedwongener protestantisme waarmee hij was opgegroeid.
De hernieuwde belangstelling voor het katholicisme onder jongeren die het niet van thuis meekregen verrast, zegt hij, omdat veel mensen dachten dat het zou uitsterven. „Omdat het haaks staat op veel van de genoegens van het leven – het prioriteren van geld, seks, drugs, je klem zuipen.”
Hij ziet net als Johnston een generatie op zoek naar houvast. Conservatieve twintigers keren zich af van „de aanname dat verandering, het verwerpen van oude overtuigingen, automatisch vooruitgang is”, bijvoorbeeld op het gebied van gender, analyseert hij op een terras naast de kerk. „Wij zijn meer dan ooit in de war over de zin van het leven, over hoe we gelukkig worden of een relatie kunnen vinden.”
Ook Alejandro Navarro (26) doorliep het afgelopen jaar de rites om katholiek te worden, na te zijn opgegroeid binnen de Pinkstergemeente. „Het materialisme van deze wereld maakte dat ik me leeg voelde, vlak”, zijn werk als software-ontwerper biedt geen zingeving. „Ik was gedesillusioneerd over progressieve opvattingen. Ik zocht een meer mystieke benadering van het leven.” Hij werd niet als conservatief gelovig, maar door zijn nieuwe religie conservatiever. „Vroeger dacht ik niet zo na over abortus, of mensen van hetzelfde geslacht die met elkaar trouwen, maar nu zie ik dat dat immoreel is.”
De wekelijkse Bidden, Biecht en Bar is populair en begint op woensdagavond om 18.30. Na afloop worden er drankjes geserveerd, op basis van donaties. De avond leunt sterk op vrijwilligers.
De toenemende religiositeit van jonge Amerikaanse mannen gaat hand-in-hand met hun stijgende identificatie als Republikein. Dat wekt de indruk dat ze op zoek zijn naar een safe space in de manosfeer, zegt Ryan Burge. Hij is politicoloog aan Washington University in St. Louis, gespecialiseerd in data rond religie en politiek. „Veel jonge mannen voelen zich ongemakkelijk bij het tempo van sociale verandering in de VS. Een paar maanden geleden vertelde iemand me dat hij weer naar de kerk ging ‘omdat het de enige plek is waar ik niet het gevoel heb dat ik me moet verontschuldigen dat ik een witte man ben’.”
Burge noemt de gerapporteerde bekeerdrift „vooral een vibe” en „een bougie [bourgeoisie] revival” in enkele grote steden waar specifieke kerken opeens hip zijn onder gegoede hoger opgeleiden. Wat helpt bij het werven in deze generatie, is dat zij niet volwassen zijn geworden met nieuws over schandalen van seksueel misbruik in de kerk.
Die jonge bekeerlingen zijn echter onvoldoende om de bankjes te vullen die meer kerktrouwe boomers leeg achterlaten wanneer ze overlijden. Burge: „Tegen die demografische crisis is niet op te bekeren.”
Priester Don Planty gaat tijdens die avonden met verschillende aanwezigen in gesprek.
Dat onderkent Don Planty, de pastoor van St. Charles. Hij is blij met de toename van het aantal bekeerlingen en ‘herkeerlingen’ (als kind gedoopten die pas als volwassenen naar de kerk komen) in zijn gemeenschap. Dit jaar zaten er 42 mensen in zijn catecheseklasje, tegenover 26 een jaar eerder. Maar het aantal mensen dat zijn kerk verlaat, blijft hoger dan het aantal nieuwkomers. „Een nettoverlies.”
Planty ziet niet zozeer hernieuwd conservatisme, politieke identiteit of weerstand tegen maatschappelijke verandering als drijver, maar de door isolatie tijdens corona versterkte „eenzaamheidsepidemie”, waar vrijgezelle jonge mannen het zwaarst onder lijden. „Deze cybergeneraties, millennials en gen Z’ers, die online zijn opgegroeid, missen diepe, authentieke, persoonlijke vriendschappen. Ja, ze komen hier voor hun geloof, voor God, maar vooral voor persoonlijke relaties, intimiteit.”
Zeker rond een stad als Washington, waar de ruime meerderheid links stemt en contacten vluchtig kunnen zijn, dient de kerk ook een ander doel dat al zo oud is als het instituut. Het is een gemeenschap om gelijkgestemden te ontmoeten, vriendschappen te sluiten en een partner te vinden. Planty heeft vele huwelijken gesloten en kinderen gedoopt die zijn voortgekomen uit de Bidden, Biecht en Bar-avonden.
De enthousiaste minderheid van mannelijke bekeerlingen is echter niet automatisch een match voor de jonge vrouwen die de kerk nooit verlaten hebben, zoals Katie Cashin (29). „Ik heb in mijn datingprofiel staan dat ik katholiek ben en in toenemende mate nodigt dat mannen uit om mij te vertellen: ‘Ik zal je leiden en voor je zorgen’. Wacht even, denk ik dan, ik kan al jaren heel goed voor mezelf zorgen.” Bij de borrelavond in Arlington wordt ook geflirt, maar niet opdringerig.
Katie Cashin heeft de kerk nooit verlaten en voelt zich thuis in St. Charles.
Cashin groeide katholiek op in een militair gezin dat vaak verhuisde. Inmiddels reist ze zelf veel voor haar werk en blijft de kerk een thuis. „Het katholicisme is de restaurantketen der geloven: je vindt er een bij elke afslag en het menu is overal hetzelfde”, grapt ze. Toch is er verschil tussen kerken. De rad trad (radicaal traditioneel) tak, waar de mis in het Latijn is en vrouwen gesluierd gaan, domineert steeds meer haar algoritme.
„Er is door mensen als Peter Thiel [techmiljardair, Trump-donateur en vriend van JD Vance] flink geïnvesteerd in katholieke propaganda via influencers en bid-app Hallow”, zegt zij. „Rond een instituut dat zo krachtig is dat het mensen tot gedragsverandering kan bewegen, zullen altijd personen cirkelen met een eigen agenda van macht, veroveringsdrang en winstbejag.”
De aanwas van gelovigen, zo schetst ze, kan naast een doel op zich ook een politiek middel zijn. Tot nu toe zijn Amerikaanse katholieken lang niet zo sterk aan de Republikeinse Partij gebonden als bijvoorbeeld evangelische protestanten. Lang stemden ze ongeveer fifty-fifty op Democraten en Republikeinen, maar de goddeloze Trump won the catholic vote ruim (15 procentpunt) van Kamala Harris.
Cashin is meer van het kamp liefdadigheid, empathie en verheffing en is in haar nopjes met paus Leo XIV, de eerste Amerikaan die, sinds mei vorig jaar, de Katholieke Kerk leidt en al meermaals president Donald Trump terechtwees over de oorlog in Iran en het optreden tegen migranten. Ze vindt hem „het toonbeeld van een leider die morele standpunten inneemt en zich verzet tegen pestkoppen”.
De woordenstrijd tussen Trump en Leo XIV lijkt voor de conservatieve mannen ingewikkelder. Maar ze kiezen alle drie onmiddellijk partij voor de fundamenteel hogere autoriteit. Ross Johnston, overtuigd Republikein, neemt „aanstoot” aan hoe weinig de leiders van zijn partij die de paus respecteren.
Over Trumps normbesef hadden ze weinig illusies. Ze zijn zwaarder teleurgesteld in de inmenging van vicepresident Vance, die zei dat de paus „voorzichtig moet zijn wanneer hij over theologische kwesties spreekt”. Simon: „Een jaar geleden dachten we: wow, misschien krijgen we een écht katholieke president in 2028. Nu denken we: hoe katholiek is die gast eigenlijk?”