Ceuta-leider Juan Jesús Vivas verwijt Marokko maandag dat het de massale bestorming van de Spaanse exclave vorige week heeft "aangemoedigd of mogelijk gemaakt". Bij de migratiestroom naar het aan Marokko grenzende stadje vielen zeker 88 doden, zegt hij, terwijl er volgens Vivas "nog meer lichamen aan de andere kant van de grens" liggen. De lokale leider spreekt van een "gruweldaad", een "aanval" en een "schending van de territoriale integriteit van Spanje".
Volgens Vivas kregen inwoners van Ceuta het gevoel dat Marokko de gebeurtenis op zijn minst toeliet. Hij sluit zelfs niet uit dat Rabat de massale poging om de grens te passeren heeft "georkestreerd". De conservatieve bestuurder leidt de exclave sinds 2001 en geldt als een invloedrijke stem in het debat over de grens met Marokko en het Europese migratiebeleid.
Spaanse inlichtingendiensten zien geen bewijs dat de toestroom van tienduizenden migranten door Marokko vooraf is gepland. Wel stellen zij in een voorlopige analyse dat de Marokkaanse autoriteiten hebben gefaald bij het tegenhouden van de groep aan de grens, en dat grenswachten in sommige gevallen juist doorgang hebben gefaciliteerd. De bestorming zou zijn versneld door berichten op sociale media over een uitspraak van het Spaanse hooggerechtshof, dat bepaalde dat mensen die over zee Spanje binnenkomen niet direct mogen worden teruggestuurd.
Op sociale media circuleerden video’s waarin werd gesuggereerd dat migranten via Ceuta eenvoudig toegang tot Spanje en daarmee tot het Europese vasteland zouden krijgen. Onderzoek van onder meer de BBC laat zien dat die indruk misleidend is, omdat reizen naar het Spaanse binnenland zonder geldige papieren in de praktijk nauwelijks mogelijk is. Bronnen van de Spaanse inlichtingendienst zeggen in El País dat het Marokkaanse grenstoezicht werd teruggeschroefd en eind vorige week zelfs volledig werd opgeheven, terwijl de online geruchten zich verspreidden.
Zowel de Marokkaanse autoriteiten als de Spaanse premier Pedro Sánchez noemen de misinformatie op sociale media een belangrijke oorzaak van de gebeurtenissen. Beiden beschuldigen daarnaast mensensmokkelaars ervan migranten verkeerd te hebben voorgelicht over de gevolgen van de uitspraak van het hooggerechtshof. De BBC plaatst daar kanttekeningen bij, omdat het merendeel van de groep uit Marokko zelf kwam en de route naar Ceuta voor hen al bekend zou zijn, waardoor zij vermoedelijk geen smokkelaars nodig hadden.
Van de ongeveer 50.000 migranten die vorige week de exclave binnendrongen, waren er vrijdag volgens Spanje 48.300 teruggekeerd naar Marokko. Maandag verblijven nog altijd enkele honderden mensen in Ceuta, onder meer op het strand en bij moskeeën. De situatie zorgde intussen voor onrust binnen de Europese Unie: twintig lidstaten, waaronder Nederland, stuurden na een spoedoverleg van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken een brief met "serieuze zorgen" over het Spaanse migratiebeleid, terwijl een groep landen rond Italië zelfs pleitte voor een tijdelijke schorsing van Spanje uit de Schengenzone. De lidstaten hebben de Europese Commissie gevraagd de situatie in Ceuta te volgen en te controleren of vrijwel alle migranten daadwerkelijk zijn teruggekeerd, zoals Madrid heeft gemeld.
Source: Fok frontpage