Aanslag Pride Berlijn De 21-jarige man die zaterdagavond met een busje inreed op een menigte tijdens de jaarlijkse Pride in Berlijn, was bekend bij de veiligheidsdiensten. Dat leidt tot discussie over de vraag waarom hij op vrije voeten was. Maar niet iedereen vindt dat nu het belangrijkste debat. „We zijn in de afgelopen jaren een geliefd doelwit geworden.”
Mensen komen samen voor de Brandenburger Tor in Berlijn, een dag na de aanslag tijdens de Pride, waarbij een dode viel en 29 mensen gewond raakten.
Een van de vreemde dingen van de aanslag op Christopher Street Day (CSD) zaterdagavond in Berlijn, was dat het zo lang duurde voordat iedereen door had wat er was gebeurd, zegt Florian (42, achternaam bekend bij de redactie). Hij was tijdens de jaarlijkse Pride in Berlijn met een vriend door het park Tiergarten op weg naar een metrostation toen hij het bestelbusje op hen af zag komen.
De twee konden uitwijken en haalden daarna hulp voor de mensen die gewond waren geraakt. „De politie was er snel, het duurde een stuk langer voordat er ook medisch personeel was. Daarna hebben we even op een bankje gezeten om enigszins op adem te komen, toen liepen we verder naar Potsdamer Platz”, zegt Florian. „Daar was iedereen gewoon aan het feesten, de muziek dreunde, heel surrealistisch. Niemand wist dat er net een aanslag was gepleegd.”
De bestuurder van het busje, Abdul B. (21), werd zondagavond na een intensieve zoektocht door de politie gevonden in een volkstuintje in de Berlijnse voorstad Spandau. Bij de confrontatie met de agenten werd B. gedood door een politiekogel, over de toedracht is weinig bekend. Twee dagen na de aanslag overheerst de vraag hoe het kon gebeuren dat B., die al lang in het vizier van de veiligheidsdiensten was, ongestoord een terreuraanslag kon plegen.
Ooggetuige Florian beschrijft dat het relatief rustig was in de hoek van de Tiergarten waar de aanslag plaatsvond. Eromheen – op de Strasse des 17. Juni, bij de Brandenburger Tor en op de Potsdamer Platz – werd gefeest, in het park waren mensen die zich van de ene plek naar de andere verplaatsten. Het park was volgens Florian meer de periferie van de CSD, en juist daardoor kon B. veel slachtoffers maken. „Als hij in een menigte was gereden, was hij veel eerder gestopt.”
Nadat het busje tegen een boom tot stilstand kwam, viel B. mensen aan met een mes. Bij de aanslag kwam één vrouw om het leven, 29 mensen raakten gewond. Volgens het academisch ziekenhuis Charité in Berlijn had een groot deel van de slachtoffers steekwonden.
Bondskanselier Friedrich Merz (CDU) uitte maandag in Berlijn zijn onvrede over de veiligheidsdiensten. „Ik begrijp niet dat deze man überhaupt in de buurt van de CSD heeft kunnen komen. Mijn vraag is: had [de aanslag] niet voorkomen kunnen worden?”
Abdul B. werd al in zijn tienerjaren veroordeeld voor geweldpleging en afpersing. Later radicaliseerde hij. Verslaggevers van weekblad Der Spiegel telefoneerden zondagmiddag met de vader van B., die zei dat zijn zoon was „gehersenspoeld”.
In 2025 probeerde B. zich bij terreurorganisatie IS aan te sluiten, maar hij werd in Libanon opgepakt en veroordeeld tot drie maanden cel. Bij terugkomst in Duitsland dat najaar werd hij opnieuw opgepakt en vastgezet. In mei werd hij in Berlijn veroordeeld voor zijn plannen zich bij IS te voegen, maar de resterende celstraf van in totaal 22 maanden werd opgeschort onder voorwaarden. Eén van die voorwaarden was dat hij zou deelnemen aan een de-radicaliseringsprogramma. Het OM ging in beroep tegen de vrijlating, maar daarover was nog niet beslist.
Volgens een woordvoerder van de rechtbank vond de rechter drie maanden in een Libanese cel en zes maanden in een Duitse al veel voor een jonge man, die de rechtbank bovendien niet „rijp” achtte. Bovendien zou B. zich voor de rechter hebben gedistantieerd van het IS-gedachtegoed. Na zijn vrijlating bleef de politie B. sporadisch observeren en werd zijn telefoon afgeluisterd.
De burgemeester van Berlijn, Kai Wegner (CDU), stelde maandag voor dat zulke mogelijk gevaarlijke personen voortaan een enkelband moeten dragen. Volgens Wegner neemt het aantal mensen dat zich binnen de islam radicaliseert toe in Berlijn. De politie stelt dat zo’n vijftig mensen binnen die groep mogelijk een gevaar vormen – zij worden nu dus op dezelfde wijze gemonitord als B..
Florian vindt het debat over de veiligheidsmaatregelen deze dagen niet het belangrijkst. „We zijn in de afgelopen jaren een geliefd doelwit geworden”, zegt hij aan de telefoon. Door meer rechten voor lhbti’ers en grotere zichtbaarheid worden ze ook vaker mikpunt, denkt hij. Florian noemt een reeks overvallen op gay mannen in het Volkspark Friedrichshain in Berlijn in de afgelopen maanden. „De overeenkomst tussen extreemrechtse jonge mannen en een religieus geradicaliseerd iemand, is de intolerantie voor diversiteit.”
Ook de politiek speelt daarin een rol, zegt hij. „De politiek reageert huichelachtig. De heer Merz bijvoorbeeld: opeens wil hij queers beschermen.” Merz steunde eerder een besluit waardoor geen regenboogvlaggen meer worden gehesen op de Bondsdag.
Ook elders klinkt kritiek op de regering en de reactie na de aanslag. Mehmed Koenig, tot voor kort SPD-lid, kapittelde zondag bij de herdenkingsbijeenkomst de beslissingen van Duitse regeringscoalitie (CDU en SPD) die voorlichtingsprogramma’s voor scholieren schrapt en dus die vlag uit het parlement weert. „Solidariteit begint niet ná een aanslag”, aldus Koenig voor de Brandenburger Tor.