Özgür Özel hoopt de oudste partij van Turkije, de CHP, te vervangen met zijn Nieuwe Partij. President van Turkije hoeft hij niet te worden – maar je weet maar nooit.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Een apotheker die wellicht het recept heeft gevonden voor een wisseling van de macht in Turkije: het oprichten van een nieuwe partij. Özgür Özel heet hij, en zonder dat er verkiezingen zijn gehouden in Turkije is hij meteen al, op het moment dat de partij vrijdag bij het ministerie van Binnenlandse Zaken werd ingeschreven, de leider geworden van de oppositie in het Turkse parlement.
De Yeni Parti (Nieuwe Partij), zoals de toepasselijke naam luidt, is namelijk een afsplitsing van de partij die tot nu toe de oppositie aanvoerde tegen de regering van president Recep Tayyip Erdogan, en niet zomaar een splinter. Maar liefst negentig parlementariërs maken samen met Özel de overstap naar de nieuwe groepering. De Republikeinse Volkspartij (CHP) houdt daardoor maar 44 volksvertegenwoordigers over van de voorheen 135.
De scheuring in de CHP is de verrassende uitkomst van een drie jaar durende partijtwist en een met juridische middelen uitgevochten poging van de regering om de belangrijkste oppositiepartij beentje te lichten en te voorkomen dat zij met een stembuszege een eind zou kunnen maken aan het tijdperk-Erdogan.
De afsplitsing speelt volgens sommige waarnemers Erdogan en zijn AK-partij in de kaart. Verdeeldheid binnen de oppositie, zo is de gedachte, is gunstig voor de zittende macht. Dat zou echter wel eens anders kunnen uitpakken. Misschien heeft Özel wel een manier gevonden om Erdogan, die vermoedelijk streeft naar herverkiezing, de pas af te snijden.
Met de oprichting van een nieuwe partij raken Özel en zijn aanhangers immers verlost van de historische ballast die de CHP, in 1923 opgericht door vader des vaderlands Kemal Atatürk, met zich meezeult. ‘De partij heeft een duistere kant’, zo zei zaterdag een jonge CHP-aanhangster in Istanbul die had besloten over te stappen naar de Yeni Parti.
De CHP begon als monopolist in een eenpartijstaat en was ook later in het democratische bestel het machtsblok van de seculiere elite: de ‘Witte Turken’, die andere bevolkingsgroepen uitsloten van economische, politieke en maatschappelijke kansen. Zo belichaamt de partij het hoofddoekverbod, dat miljoenen jonge vrouwen uit gelovige gezinnen tot vijftien jaar geleden de route blokkeerde naar hoger onderwijs en een baan bij de overheid.
Een flink deel van het Turkse electoraat heeft daarom een diepgewortelde afkeer van de CHP. De partij kwam maar zelden uit boven het glazen plafond van 25 procent van de stemmen. Onder de frisse vlag van de Yeni Parti zouden Özel en zijn mensen een voor de CHP moeilijk bereikbaar kiezerspotentieel kunnen aanboren. Met name jongeren kunnen aangetrokken worden door het nieuwe elan; velen zijn de oude politiek meer dan zat, de AKP incluis.
Bovendien is de Yeni Parti geen debutantenclubje dat eerst nog maar eens boven de kiesdrempel moet zien uit te komen en een partijapparaat moet opbouwen. Het is vanaf dag één een grote partij, met afdelingen en lokale bestuurders in het hele land.
De man die dat op zijn conto mag schrijven is van oorsprong apotheker. De 51-jarige Özel, afkomstig uit de westelijke provincie Manisa, was altijd maatschappelijk actief. Hij was twee termijnen secretaris-generaal van de Turkse apothekersorganisatie. Vanaf 2011 was hij namens de CHP lid van het Turkse parlement.
Bekendheid verwierf hij na de mijnramp in Soma, in zijn provincie Manisa, in mei 2014. Bij een ondergrondse brand kwamen 301 mijnwerkers om. Mijnwerkers hadden al geprotesteerd tegen de gevaarlijke situatie in de mijn, een protest dat werd gesteund door Özel en andere CHP’ers. Enkele weken voor de ramp diende hij in het parlement een motie in om de veiligheid in de mijn te onderzoeken. De regerende AKP stemde tegen, de motie werd verworpen. Özels toespraken voor en na de fatale brand trokken veel aandacht.
In 2023 daagde hij op het partijcongres van de CHP partijleider Kemal Kiliçdaroglu uit, die kort daarvoor de presidentsverkiezingen van Erdogan had verloren. Özel won. Kiliçdaroglu trok zich beledigd terug, maar door een omstreden rechterlijke ingreep keerde hij in mei dit jaar terug als partijleider en moest Özel zijn functie opgeven.
Als presidentskandidaat bij de – mogelijk vervroegde – verkiezingen van 2028 is Özel vooralsnog niet in beeld. De Yeni Parti heeft Ekrem Imamoglu (ook ex-CHP) op het oog, de gevangen zittende burgemeester van Istanbul. En anders is er wel Mansur Yavas, de in peilingen goed scorende burgemeester van Ankara.
Maar je weet maar nooit. In de steuncampagne het afgelopen jaar voor Imamoglu heeft Özel zich ontpopt als een charismatisch politicus. Hij reist stad en land af en beweegt zich gemakkelijk en graag onder de mensen. Een man van het volk. Als Imamoglu en Yavas om wat voor reden dan ook niet beschikbaar zijn, heeft de Yeni Parti wellicht een geheim wapen achter de hand: Özgür Özel.
Over Özel valt weinig smeuïgs te melden, behalve dat hij vorig jaar opeens een gespalkte voet had. In zijn voet geschoten, volgens geruchten op sociale media, of dronken geweest. Onzin, zei Özel, die een röntgenfoto van zijn gebroken voet deelde: hij was gewoon thuis van de trap gevallen.
Een rechtbank in Ankara legde Özel vorig jaar een boete op van 300 duizend lira (5.700 euro) wegens belediging van president Erdogan. Hij had hem een ‘onderdrukker’ genoemd.
In een toespraak vorige week tot partijgenoten zei Özel dat hij van niet nader genoemde zijde ‘immorele aanbiedingen’ had gekregen. Hij zou ‘tot mijn 80ste’ leider van de CHP kunnen blijven, als hij maar zijn steun aan Ekrem Imamoglu, de gevangen zittende burgemeester van Istanbul, introk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant