De Zitting Zijn ex-vriendin zag hem dagelijks met zijn werkbusje rondrijden in haar wijk. Er kwamen veel telefoontjes. En toen werd haar auto in de fik gestoken. „Het kostte maar 200 euro. Voor het in brand steken van je huis, 400 euro.”
Illustratie Leonieke Fontijn
De prefrontale cortex, het hersengebied net achter het voorhoofd, functioneert bij Jasper (42) niet zoals het hoort. Hij kan zijn impulsen nauwelijks beheersen, heeft problemen met agressieregulatie en is vergeetachtig. Jasper kan zich niet herinneren dat hij iemand heeft ingehuurd om de auto van zijn ex-vriendin in brand te steken.
Tien jaar geleden heeft Jasper hersenletsel opgelopen. Hij reed onder invloed, waarna hij een „persoon met een publieke taak” mishandelde. Die mishandeling, in 2016, is het enige feit op zijn strafblad, zegt de officier van justitie in de rechtbank van Oost-Brabant. Al lijkt het niet de eerste keer dat Jasper wordt verdacht van het belagen en bedreigen van een ex-vriendin.
Jasper kan zich alleen herinneren dat hij in het najaar van 2024 een ‘stopgesprek’ had. In een stopgesprek legt de politie aan een stalker uit dat het stalken moet stoppen, omdat de politie anders zal ingrijpen. Het stopgesprek leidde tot een traject bij de reclassering. De hulpverleners hebben gediagnosticeerd dat hij door het hersenletsel een persoonlijkheidsverandering heeft ondergaan.
Jasper lijkt opgelucht dat er een verklaring is voor het gedrag en de acties die hij zich, naar eigen zeggen, niet kan herinneren. Maar passende psychosociale hulp voor hem vinden is gecompliceerd, zegt zijn advocaat. De laatste twee instanties hebben hem afgewezen, omdat hij geen aangeboren hersenletsel heeft. „Als ik mijn werk niet had, dan zat ik één keer per week in de rechtbank”, zegt Jasper. Hij werkt zo’n zestig uur per week als betonvloerstorter.
Het voormalige koppel had vier jaar een relatie. Twee jaar geleden gingen ze als vrienden uit elkaar. Maar na het overlijden van een vriend van de ex-vriendin verwaterde de vriendschap. Diezelfde zomer zag de ex-vriendin Jasper plotseling dagelijks in zijn werkbus rondjes rijden door haar wijk, zo leest de rechter voor uit het strafdossier.
„Ik ga [naam van andere ex-partner] na jou pakken”, zei Jasper in een telefoongesprek tegen zijn ex-vriendin. Zij zoekt daarop contact met de vrouw met wie Jasper vóór haar een relatie had. Het blijkt dat die vrouw na de relatiebreuk, twee jaar nadat Jasper het hersenletsel had opgelopen, ook werd gestalkt en bedreigd.
Vlak voordat de auto van de ex-vriendin in de zomer van 2024 in brand wordt gestoken, heeft Jasper voor haar deur gestaan. Hij heeft haar slimme deurbel met camera, microfoon en wifi „gesloopt”. Nadat de auto in vlammen is opgegaan, heeft Jasper de deurbel weer teruggeplaatst, beweert de ex-vriendin. Het is onduidelijk of de deurbel hiervan iets heeft geregistreerd.
Later die dag belt Jasper zijn ex-vriendin. „Het volgende zijn je huis en rolluiken”, zegt hij, zo blijkt uit opnames die zijn ex-vriendin en een buurvrouw van het gesprek hebben gemaakt. Volgens zijn ex-vriendin heeft hij iemand ingehuurd om de auto in brand te steken. Aan de telefoon zegt Jasper: „Het kostte maar 200 euro. Voor het in brand steken van je huis 400 euro.” In de rechtszaal wordt Jasper rood. „Ook dat kunt u zich niet herinneren?”, zegt de rechter. Hij schudt met zijn hoofd.
De rechter leest voor uit het politiedossier. Jasper belt zijn ex-vriendin die zomer „oneindig” vaak. Blokkeren gaat niet. Hij belt toch weer met een ander (anoniem) nummer. „Van mij mogen jullie al mijn telefoongegevens erbij halen”, zegt Jasper. Volgens hem heeft hij maar één keer gebeld. De politie heeft de telefoons van Jasper doorzocht. „U heeft mevrouw in 38 dagen tijd 158 keer gebeld”, zegt de officier.
Belagen en bedreigen zijn ernstige feiten die volgens de officier een hot topic zijn in de maatschappij, en kunnen leiden tot ernstige geweldpleging op vrouwen.
De advocaat stelt dat het niet duidelijk is of Jasper en zijn ex-vriendin op het moment van de belletjes nog vrienden waren en hoe lang de telefoongesprekken duurden. Ook is geen concreet bewijs op camera van de acties van Jasper, zegt de advocaat. In de straat van de ex-vriendin hebben de slimme deurbellen van acht buurtbewoners niets verdachts geregistreerd.
De rechter en de officier kijken elkaar aan. Ze hebben meer tijd nodig om tot een oordeel te komen.
Het voordeel van oude ten laste gelegde feiten is dat de rechtbank beter naar de huidige situatie en de persoonlijke ontwikkelingen van de verdachte kan kijken, zegt de officier. Hij merkt op dat Jasper zich sinds het stopgesprek in 2024 aan alle eisen van de reclassering heeft gehouden: meldplicht, een zoektocht naar een behandeling en een locatie- en contactverbod met enkelband.
Jasper heeft ook een nieuwe vriendin, die kinderen heeft. „Zij kan wel omgaan met uw buien?”, zegt de rechter. „Ze is geduldig en treedt niet vaak op de voorgrond. Gewoon een rustige vrouw”, zegt hij.
Het zwaarst tellen de telefonische (doods)bedreigingen en het in brand laten steken van de auto mee, vindt de officier. Twee buurvrouwen waren regelmatig bij de ex-vriendin thuis toen ze via de telefoon werd bedreigd. De cruciale gesprekken hebben de vrouwen opgenomen.
Maar volgens de officier is er onvoldoende bewijs van belaging. Hij is het eens met het weerwoord van de advocaat. De ex-vriendin werd gemiddeld vier keer per dag gebeld. „Het voelt niet overdreven, omdat in andere stalkingzaken honderd tot duizend keren wordt gebeld”, zegt de officier.
De rechter legt de verdachte een contactverbod met het slachtoffer en een ambulante behandeling op, en een gevangenisstraf van 27 dagen waarvan 14 dagen voorwaardelijk. Met aftrek van voorarrest hoeft hij daarom niet de cel in. Een taakstraf legt zij niet op. Werken is Jaspers bescherming, zei de advocaat eerder tijdens de zitting; de rechter vindt ook dat een taakstraf dat zou bedreigen.
Jasper: „Als ik mijn huis moet verkopen om beter te worden, dan doe ik dat.”
In deze rubriek beschrijven verslaggevers elke week een rechtszaak.