Voor de Duitse terrorisme-expert Hans-Jakob Schindler staat als een paal boven water dat de aanslag zaterdagavond op de Pride-viering in Berlijn een terroristisch motief had. Aanslagpleger Abdul B. lijkt geïnspireerd door Islamitische Staat.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
‘Dat de aanslagpleger een lhbti-festival heeft uitgekozen, zegt heel veel’, vertelt Hans-Jakob Schindler telefonisch vanuit Berlijn. De expert is directeur van het Berlijnse Contra Extremisme project, en adviseert het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken.
Hij meent dat de aanvaller handelde volgens het draaiboek van terreurgroep Islamitische Staat. ‘Dat hij met een bestelbus over het voetpad reed, en dat hij een machete bij zich had en meerdere telefoons: dat zie je allemaal in de instructievideo’s die IS online heeft gezet. Video’s waarin ze mensen instructies geven hoe ze hun acties kunnen uitvoeren. Wie heeft er anders een machete bij zich? Zelfs de manier waarop zo’n mes gebruikt wordt staat online: niet steken, want dan komt het mes vast te zitten, maar hakken.’
‘B. was misschien lid van IS, of hij was geïnspireerd door IS, in ieder geval is van hem bekend dat hij lid was of een bekende in het islamistische milieu in Berlijn. Het is daarom zeer, zeer, zeer onwaarschijnlijk dat hij maar een eenling was die besloot de auto te pakken en op de feestgangers in te rijden.’ Schindler krijgt gelijk van de minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt die zondag zegt dat ‘alles wijst op een terroristische aanslag’.
Dat die feestgangers lid waren van de lhbti-gemeenschap is volgens Schindler een bewijs temeer dat de dader is geïnspireerd door islamistische terroristen. ‘Ze haten queermensen meer dan alle anderen. Die maken absoluut deel uit van het spectrum van doelwitten. Islamisten haten de vrije samenleving, en homomanifestaties als Christopher Street Day in Berlijn zijn bij uitstek de meest zichtbare uitingen van vrijheid van een samenleving.’
Schindler is zo zeker van zijn zaak, omdat zondag ook berichten naar buiten kwamen in Duitse media over de achtergrond van Abdul B. Zo had hij zich in 2025 willen aansluiten bij IS in Syrië, maar werd hij in Libanon tegengehouden en teruggestuurd naar Duitsland. Daar werd hij in mei dit jaar veroordeeld tot een celstraf van 22 maanden wegens het ‘voorbereiden van een ernstige staatsvijandige daad’. ‘Hij zat dus al in het radicale milieu’, zegt Schindler, en de politie kon het weten. B. was ondanks alles nog steeds op vrije voeten.
De Nederlandse terrorisme-expert en hoogleraar Edwin Bakker vreest dat anti-immigratie- en anti-islamgevoelens in Duitsland verder zullen aanwakkeren en de uiterst rechtse AfD in de kaart zullen spelen. Schindler is niet zo bang voor zo’n rechtse reactie. Als het om iemand ging die in een islamitisch land was geboren, zou dat anders zijn ‘maar hier gaat het om een Duitse dader. Zijn moeder had een Libanese achtergrond, maar hij is hier geboren, als Duitser, waarheen moet je hem terugsturen?’
De reactie in de Duitse samenleving zal volgens de expert vooral afhangen van het handelen van de autoriteiten. Bondskanselier Friedrich Merz noemde de actie zondag ‘een aanslag op onze samenleving’. Dit soort harde woorden moeten nu worden gevolgd door daden, zegt Schindler.
Het land moet lering trekken uit wat er is fout gegaan: ‘Er is een heel beveiligingssysteem. Meestal werkt dat en hebben we geen aanslagen. Soms gaat het mis. Maar hoe dat precies is gegaan, is de vraag. De Berlin Pride was goed beveiligd: met een auto kon je er bijna niet door, maar er blijft altijd ergens een weg open, en daar maakte de aanslagpleger gebruik van. Je kunt niet de hele stad afsluiten om dat te verhinderen.’
‘Dus dan kijk je verder, laag voor laag. De man was bekend als islamist. De politie wist dat. Hij heeft gevangen gezeten, maar werd vervroegd vrijgelaten. Iemand moet hebben geoordeeld dat hij niet gevaarlijk genoeg was om hem in de gaten te houden. Misschien was het een budgetkwestie, of heeft ergens iemand de zaak verkeerd beoordeeld. Dat moeten we uitzoeken, en ervan leren.’
Source: Volkskrant