is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Wat als radicaal-rechts nou gewoon zijn zin krijgt? De gedachte dringt zich op als ik thuis een foldertje van de Zweden Democraten in de bus vind. Zweden gaat in september naar de stembus, en de partij is trots: de asielinstroom is bijna nul en de bendecriminaliteit is teruggedrongen. Jesse Frederik betoogde dit weekend in De Correspondent dat dit precies is zoals het hoort: een meerderheid van de Europeanen wil geen immigratie, en de politiek begint eindelijk te luisteren.
Laat ik vooropstellen dat ik Frederik en zijn droge perspectief waardeer. Maar hij doet op dit dossier wat hij anderen verwijt: een te makkelijk antwoord geven. Frederik stelt dat ik (en anderen) moeite zouden hebben met het idee dat mensen oprecht (laat staan terecht) tegen ongecontroleerde migratie zijn. Onzin, die oprechtheid hoef je niet uit te leggen aan iemand die op het Twentse platteland opgroeide. Ik zal het nog sterker vertellen, ik ben óók tegen ongecontroleerde migratie! Net als de volledige Nederlandse politiek overigens, van links tot rechts.
Maar we zijn na 25 jaar radicaal-rechts wel een paar stappen verder, niet? Of heeft Frederik gemist dat het in de Tweede Kamer tegenwoordig gaat over remigratie van mensen die hier geboren zijn? En de fysieke kenmerken die een echte Nederlander heeft? Frederik ziet het als een progressieve misvatting dat de immigratiewoede grotendeels is aangepraat. Merkwaardig, want ik zie veel linkse mensen juist beweren dat de meeste Nederlanders onverbeterlijke racisten zijn. Daar zie ik eerder een overeenkomst met radicaal-rechts; beide verklaren veel met nature, en maar weinig met nurture.
Natuurlijk is het niet alléén de smartphone of een verdwenen buslijn. Iedereen probeert de ingrediënten van de Soep Van Onvrede in kaart te brengen, daarbij wellicht het ‘eigen’ ingrediënt wat uitvergrotend. Maar een soep is het. Wat ik vooral zeg, is dat de materiële zorgen niet in verhouding staan tot de opwinding. Frederik constateert terecht dat de woede over sociale huurwoningen die naar statushouders gaan, voorstelbaar is. Maar los van het feit dat het dan ook over het tekort aan huizen of ongelijkheid kan gaan, raakt dat toch echt maar een fractie van de radicaal-rechtse kiezers werkelijk.
We zagen het eerder bij de toeslagenaffaire; het werkelijke, materiële leed van de één wordt uitvergroot en herverpakt door de ander, als legitimatie voor de eigen immateriële rancune. Dat uitvergroten en herverpakken zorgt ervoor dat het anti-immigratiesentiment, dat er inderdaad altijd al was, juist nu tot zoveel heftigheid leidt. De ‘normalisering’ waarin sociale media een hoofdrol spelen, gaat dus over de manier waarop mensen hun onvrede uiten: met openlijk racisme, geweld en intimidatie. Zonder het laagje vernis dat we beschaving noemen.
Terug bij de vraag wat er gebeurt als je extreemrechts zijn zin geeft en de grenzen dichtmetselt. Daarop geeft Frederik zelf al het antwoord. ‘Migratiezorgen werken als een ventiel. Ze trekken kiezers naar radicaal-rechts, maar wanneer de zorgen afnemen, keren die kiezers niet even snel weer terug naar andere partijen.’ Inderdaad, Jesse! Dus waarom dan buigen? Trumps Amerika toont het vervolg: aanvallen op de vrije pers, rechtsstaat en mensenrechten. Ideeën die Frederik als ‘ongebruikelijk’ bestempelt bij radicaal-rechtse kiezers, die ondanks extremisme en niet dankzij dat extremisme op radicaal-rechts zouden stemmen. Maar echt moeite hebben ze er blijkbaar óók niet mee.
De Zweden Democraten zullen ‘gewoon’ weer 20 procent halen, en misschien wel meer, want Zweden schamen zich wat sneller als de lokale Maurice de Hond aan de lijn hangt. Collaborerend centrumrechts zal verder krimpen, terwijl het precies heeft gedaan wat de Zweden Democraten wilde. De nieuwe inzet van de Zweden Democraten? Remigratie.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant