Direct na de aanslag op de Pride heersen verslagenheid en angst in het Berlijnse stadspark Tiergarten. Een dag later, bij de emotionele herdenking op een afgeladen Pariser Platz, is de stemming strijdbaar. ‘We zijn hier samengekomen om woedend te zijn.’
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
‘Natuurlijk zal dit de Berlijnse queerscene veranderen. Het is de eerste keer dat er een moordaanslag werd gepleegd tijdens de Pride. Maar we moeten de Pride blijven vieren. Want de moordenaar wil dat wij ons onzichtbaar maken, dat wij ons verstoppen. Dat doel zal hij niet bereiken. Als drag queen zal ik mijn kroon nog hoger dragen. Ik laat me niet uit de publieke ruimte verdringen’, zegt Petra Grober-Unfug, gekleed in een glitterjurk met een decolleté dat uitzicht biedt op haar borsthaar.
Ze staat op een afgeladen Pariser Platz, voor de Brandenburger Tor, waar de queer community zondagmiddag een emotionele herdenking houdt van de aanslag van zaterdagavond op de Pride, in Duitsland Christopher Street Day genoemd, waarbij een dode en 29 gewonden vielen.
‘Het was een prachtig feest. Iedereen liep door elkaar heen om de vrijheid te vieren, jong en oud, hetero en queer’, zegt José Miguel Villamor (37) uit Frankfurt. Een festival van vanzelfsprekende tolerantie. Totdat een terrorist met zijn busje op feestgangers inreed, uitstapte en met vermoedelijk een machete op passanten inhakte. Zondagavond werd de verdachte Abdul B. door de politie bij een volkstuincomplex in de wijk Spandau neergeschoten. ‘Het is een catastrofe dat we nog altijd niet kunnen leven zoals we willen’, zegt Sabine (58, geen achternaam) uit Hamburg.
Boven elke grote manifestatie in Duitsland hangt tegenwoordig de angst voor aanslagen, na gewelddaden in onder meer Solingen (2024), Maagdenburg (2024) en München (2025). Volgens het Bundeskriminalamt, de Duitse federale recherche, is het risico op aanslagen groot, vooral vanuit de jihadistische hoek.
Zondag is de stemming op Pariser Platz strijdbaar, maar zaterdagnacht wordt zij vooral gekenmerkt door verslagenheid en angst. Een paar uur na de aanslag staat Julian Miethig (28) vlak bij de tent waar de gewonden worden verzorgd, in stadspark Tiergarten. ‘Ik had al een onbehaaglijk gevoel toen ik hiernaartoe kwam’, zegt hij. ‘Ik kom uit Maagdenburg en daar hebben we de aanslag op de kerstmarkt meebeleefd. Onze vereniging had een kraampje op de markt. Vandaag moeten we dit voor de tweede keer meemaken.’
Ook Michael Destiny (33), een dj die deel uitmaakte van de ordedienst van de Pride, is tegenwoordig bang, vertelt hij: ‘Er zijn veel aanslagen en steekpartijen. Berlijn is de stad van de techno, maar als ik draai op manifestaties die tevoren zijn aangekondigd, ben ik bang. Dat heb ik al een jaar of drie, vier, en de laatste twee jaar nog sterker.’
De aanslag op de Pride is zwaarder met symboliek beladen dan bijvoorbeeld de steekpartij op een stadsfeest in Solingen, waarbij een 26-jarige Syriër drie mensen doodde. In Berlijn was de terreurdaad rechtstreeks gericht tegen de queer community die zo’n belangrijke rol speelt in het stadsleven. Al in de jaren twintig van de vorige eeuw had Berlijn een florerende gayscene. De nazi’s maakten daar een einde aan, maar na de oorlog bloeide zij weer op, zeker na de val van de Muur. De aanslag van zaterdag wordt dan ook gezien als een aanslag op de vrijheid om te zijn wie je wilt. ‘Berlijn is de stad van de vrijheid, en die vrijheid werd zaterdag op de verschrikkelijkste manier aangevallen’, zei burgemeester Kai Wegner.
De queer community voelt haar vrijheid onder druk staan. Niet alleen door het islamisme, maar ook door extreemrechts. In 2025 registreerde het Bundeskriminalamt 56 delicten tegen de queergemeenschap door religieuze fundamentalisten en 870 delicten door extreemrechts. Mede door de opmars van de AfD is het klimaat harder geworden, zegt Julian Miethig zaterdagnacht. ‘We merken dat de haat van internet naar de straat is verplaatst. We worden uitgescholden, bedreigd, bespuugd’, zegt hij.
Zondag spreekt de bekende queer-activist Barbie Breakout op de Pariser Platz. De aanslag is koren op de molen van de AfD, zegt hij. ‘Maar laat ons waakzaam zijn. Islamisme is per definitie queervijandig. Dat is een feit. Maar daaruit mag geen islamofobie ontstaan, geen argwaan tegenover onze islamitische medemensen. Geen homonationalisme!’, aldus Breakout.
Sabine uit Hamburg zegt dat zij meer homohaat ervaart dan vroeger, maar niet per se van moslims of migranten. ‘Vanochtend liepen we met onze regenboogvlag naar Tiergarten. We passeerden een man die ‘eigen schuld, eigen schuld’ brabbelde.’ ‘Dat was een echte Duitser’, zegt haar partner Ina (59). Bij de herdenking op zondag willen veel mensen niet naar moslims wijzen. ‘Je moet niet alle moslims over een kam scheren’, zegt drag queen Petra Grober-Unfug.
De AfD wordt door velen in de lhbti-gemeenschap gezien als een queervijandige partij, al stelt de partij niks te hebben tegen mensen die vallen op hetzelfde geslacht. Per slot van rekening wordt zij geleid door Alice Weidel, die met een vrouw samenleeft. Wel zegt de AfD dat zij tegen de ‘regenboogideologie’ is. Voor Weidel zijn er maar twee geslachten, man en vrouw. Van de genderfluïditeit van de queergemeenschap moet zij niets hebben.
Voor veel deelnemers aan de herdenking is juist die fluïditeit van groot belang. Zij voeren een strijd voor iedereen, vinden zij, omdat zij vechten voor de vrijheid om precies te zijn wie je wilt, in alle openheid, zonder je te laten intimideren. Zoals Terry van het flinta-koor D-Dur Dykes. Flinta is een acronym voor vrouwen, lesbiennes, interseksuelen, non-binairen, transpersonen en a-genders. ‘We laten ons er niet onder krijgen’, zegt Terry op de Pariser Platz. ‘We zijn hier samengekomen om woedend te zijn. Woede en gemeenschap zijn onze grootste wapens. En die moeten we gebruiken zoals we dat lang niet gedaan hebben.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant