De Belgische relatietherapeut uit New York brak door na haar 50ste en maakte van zichzelf in moordend tempo een wereldwijd imperium. Haar product? Relatietherapie – ooit vooral een bourgeois hobby.
is schrijver en redacteur van katern Zondag
Hoe wordt een mens een merk?
Om te beginnen moet je iets te verkopen hebben. Een product, een boodschap, een levensgevoel. Nog idealer: een combinatie daarvan. Je hebt een verpakking nodig: een stijl, een toon, een vibe.
Vervolgens is het simpel: kanalen, kanalen, kanalen. Substack, podcast, mainstreammedia: overspoel de wereld met jouw persoonlijkheid. Schrik er vooral niet voor terug om keer op keer dezelfde oneliners uit je eigen mond te horen.
In de rubriek ‘Reputaties’ kijken we hoe de betekenis van denkers en kunstwerken, van schrijvers en hun personages kantelt en evolueert.
Een karikatuur worden van jezelf is een belangrijke graadmeter voor commercieel succes.
Het kan ook helpen als je charmant bent, een goede spreker, en een vaag pan-Europees accent cultiveert dat associaties oproept met het Wenen van het fin de siècle, zomernachten in Parijs en interrailen met je vakantieliefde die Claude heette.
Esther Perel (68) heeft het allemaal.
De Belgische relatietherapeut uit New York brak door na haar 50ste en maakte van zichzelf in moordend tempo een wereldwijd imperium. Ze tikte de publicitaire Grote Drie af – virale TED-talk, bestseller in dertig landen, hitpodcast – en is inmiddels opgegaan in Esther Perel Global Media.
Wat ze te verkopen had, werd beschreven in haar eerste boek Mating in Captivity (in het Nederlands: Erotische intelligentie), dat dit jaar precies twintig jaar geleden verscheen en zojuist opnieuw is uitgegeven met een voorwoord van de auteur. Het stelde de vraag: waarom verdwijnt goede seks zo vaak bij stellen die nog evenveel van elkaar houden als altijd?
Perel boorde daarmee een ongekende bron van sluimerende onvrede aan. Moderne geliefden, constateerde de therapeut, willen in relaties iets tegenstrijdigs: veiligheid, stabiliteit en nabijheid, maar ook avontuur, nieuwigheid en begeerte. Twee peuters, iedere avond netflixen én geile seks: dat is zoiets als vragen om een betaalbaar koophuis met drie slaapkamers in Nederland.
In het nieuwe voorwoord onthult Perel voor het eerst dat haar belangstelling voor dit onderwerp ‘zelfzuchtige redenen had’. Toen ze het boek schreef, had ze twee jonge kinderen en kampte met haar eigen seksuele problemen.
‘Het was de logistiek, de uitputting, dat het zo moeilijk was om ‘de vrouw’ weer tevoorschijn te halen van achter ‘de moeder’.’
Dat veiligheid en verlangen elkaar in de weg zitten klinkt inmiddels als een enorm cliché. Maar dat is te danken aan Perel, die de paradoxen van hedendaagse relaties en de maatschappelijke krachten die daarop inspelen in heldere taal en met empathie heeft blootgelegd voor een groot publiek.
Niet alleen in haar boeken, maar ook in haar tamelijk revolutionaire podcast Where Should We Begin?, die nu tien jaar een inkijk geeft in de praktijk van de therapeut. Daarmee heeft ze relatietherapie, van origine toch nogal een bourgeois hobby, toegankelijk gemaakt voor de massa.
Perel is uitgesproken progressief en ze heeft haar vakgebied een aardig handje geholpen met het bijbenen van de vooruitgang in de samenleving. Haar gedachtegoed berust op de verwerping van een idee dat lang dominant was in de therapiepraktijk, namelijk dat een gebrek aan seks binnen een relatie een symptoom is van een gebrek aan intimiteit. Je kunt een geweldige relatie hebben en toch matige seks – dieper in elkaars ogen kijken en elkaar steviger vasthouden gaat niet helpen.
Maar het heiligste huisje dat ze omvertrapte, is toch wel het idee dat een affaire in een relatie altijd een rottend fundament verraadt. Een affaire, leerde ze een hele generatie bedriegers en bedrogenen, gaat niet per se over de relatie, maar over degene die vreemdgaat. Je kunt ervan leren als koppel en als mens. Bovendien: het is geen schande om je scheefschaatsende partner terug te nemen.
Die destigmatisering van vreemdgaan maakt Perels werk vaak tot een gatewaydrug richting de polyamoreuze canon. Van Mating in Captivity is het slechts een kleine omweg naar The Ethical Slut.
Op de beschuldiging dat ze affaires zou aanmoedigen, antwoordde ze in een interview: ‘I would no more recommend having an affair than I would recommend getting cancer.’
Maar het valt nauwelijks te ontkennen dat het mede door haar werk makkelijker is geworden om onder het motto ‘monogamie is ook maar een construct’ toe te geven dat je best weleens met een ander naar bed zou willen. De vrije liefde uit de jaren zeventig is terug, maar nu met consent, en heet een open relatie. Er is een groeimarkt voor.
Ondertussen groeide ook het Perel-imperium. Dat de therapeut even getalenteerd zou zijn als zakenvrouw liet zich al raden uit haar biografie. Ze begon haar loopbaan als kind in de kledingwinkel van haar ouders, waar ze de klanten charmeerde. Ze verdiende kortstondig bij als poppenspeler in kindertheaters, reisde de wereld over, benaderde allerlei grootheden met de vraag of ze haar mentor wilden zijn en leerde negen talen spreken. Een uitzonderlijke hosselaar, met een energie die ze zelf toeschrijft aan de urgente levenslust waarmee haar Joodse ouders uit de Holocaust kwamen.
Het is deels die wereldwijsheid waaraan ze haar natuurlijke autoriteit ontleent. Maar Perel is nog altijd minder een goeroe dan collega’s als Bessel van der Kolk: ze blijft eclectisch en agnostisch. Als elk goed merk gedijt ze in de geest van het liberalisme bij flexibiliteit, creativiteit en progressie.
Dogma’s zul je haar niet horen verkopen. Wel matrassen, voedingssupplementen voor vrouwen, water met een smaakje, proteïnerepen, maaltijdboxen en tools waarmee ook jij je personal brand kunt uitbouwen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant